Sáng 14/5, tại Bắc Kinh, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ngồi xuống bắt đầu cuộc hội đàm song phương, không khí trong phòng mang một màu sắc khác hẳn so với những gì người ta vẫn quen thấy trong quan hệ Mỹ - Trung những năm gần đây. Không có những lời cáo buộc. Không có những tuyên bố cứng rắn. Thay vào đó là những phát biểu tích cực hiếm thấy. "Đây là mối quan hệ lâu dài nhất giữa hai nước mà bất kỳ tổng thống Mỹ và chủ tịch Trung Quốc nào từng có", ông Trump phát biểu trong phần mở đầu cuộc họp song phương. "Chúng tôi đã có một mối quan hệ tuyệt vời. Mỗi khi có vấn đề phát sinh, chúng tôi đều giải quyết rất nhanh chóng. Chúng ta sẽ có một tương lai tuyệt vời cùng nhau". Hiếm khi nào người ta được chứng kiến ông Trump dành những lời lẽ nồng ấm đến vậy cho một đối thủ chiến lược của Mỹ.

Chính những phát biểu nồng ấm của mỗi bên đã đặt ra câu hỏi: Liệu chúng phản ánh thực chất quan hệ hai nước, hay chỉ là lớp ngôn ngữ ngoại giao bao phủ lên một bàn cờ lợi ích phức tạp hơn nhiều?

Với Washington, ưu tiên hàng đầu của ông Trump là những thỏa thuận kinh tế có thể nhìn thấy và đo đếm được. Các quan chức Nhà Trắng cho biết người dân Mỹ có thể kỳ vọng Tổng thống mang về "nhiều thỏa thuận có lợi", với các cuộc đàm phán tập trung vào hàng không, nông nghiệp và năng lượng. Một khuôn khổ thương mại đang được thảo luận có thể liên quan tới lượng giao dịch trị giá "hàng chục tỷ USD", bao gồm khả năng Trung Quốc cam kết mua thêm máy bay Boeing và nông sản Mỹ. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cũng có cuộc gặp riêng với Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong bên lề hội nghị để thảo luận về thương mại.

Phó Thư ký Báo chí Nhà Trắng Anna Kelly xác nhận hai nhà lãnh đạo dự kiến sẽ công bố các thỏa thuận cụ thể, đồng thời thảo luận về việc thành lập Hội đồng Thương mại Mỹ - Trung và Hội đồng Đầu tư Mỹ - Trung - những cơ chế mới nhằm thể chế hóa đối thoại kinh tế giữa hai nước.

Về vấn đề Iran, ông Trump được cho là đã thúc giục Chủ tịch Tập Cận Bình gây sức ép để Iran mở lại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược đặc biệt quan trọng đối với vận chuyển dầu mỏ toàn cầu. Một quan chức Nhà Trắng cho biết hai bên đều nhất trí rằng eo biển này “phải được mở”, đồng thời Trung Quốc phản đối việc quân sự hóa cũng như áp phí qua lại tại eo biển Hormuz - những lập trường mà Bắc Kinh từng nhiều lần công khai trước đây. Tuy nhiên, liệu ông Tập có đồng ý mở rộng vai trò của Trung Quốc trong các nỗ lực nhằm chấm dứt cuộc xung đột hay không thì hiện vẫn chưa rõ.

Từ phía Bắc Kinh, nước này cũng có những tính toán riêng. Ưu tiên trước mắt của Trung Quốc là củng cố thỏa thuận đình chiến thương mại đạt được tại Hàn Quốc. Tuy nhiên, Bắc Kinh cũng sẵn sàng sử dụng thị trường nội địa khổng lồ cùng vị thế thống trị trong chuỗi cung ứng đất hiếm để thúc đẩy các mục tiêu sâu rộng hơn. Theo các nguồn tin Trung Quốc và các nhà ngoại giao khu vực am hiểu quan điểm của Bắc Kinh, điều này có thể bao gồm việc yêu cầu Mỹ nới lỏng các hạn chế đối với xuất khẩu công nghệ cao.

Bên cạnh đó, Đài Loan cũng là vẫn đề quan trọng giữa hai quốc gia. Phát biểu tại cuộc hội đàm cùng Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Bắc Kinh sáng 14/5, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhấn mạnh, bảo vệ hòa bình và ổn định xuyên eo biển Đài Loan là điểm chung lớn nhất giữa Trung Quốc và Mỹ. Nếu vấn đề này được xử lý đúng cách, quan hệ song phương sẽ ổn định toàn diện. Chủ tịch Tập Cận Bình cho rằng, trong trường hợp ngược lại, nếu không được giải quyết ổn thỏa, hai nước có thể sẽ xảy ra xung đột và thậm chí mâu thuẫn, gây nguy hiểm lớn cho toàn bộ mối quan hệ. Ông Tập Cận Bình cũng lưu ý rằng “Đài Loan độc lập” và hòa bình xuyên eo biển là hai điều không thể dung hòa như lửa và nước.

Tại Trung Quốc, ông Trump được nhìn nhận là đang muốn mang về những thành tựu cụ thể để chứng minh với cử tri Mỹ, chẳng hạn như các đơn hàng lớn từ Trung Quốc đối với nông sản và máy bay Boeing của Mỹ - điều mà Bắc Kinh cho rằng có thể tạo thêm đòn bẩy để thúc đẩy chương trình nghị sự của mình. Bên cạnh đó, Tổng thống Mỹ hiện đang tới thăm một Trung Quốc rất khác so với lần công du gần một thập kỷ trước. Trước áp lực căng thẳng ngày càng gia tăng với Mỹ, phần lớn bắt nguồn từ cuộc chiến thương mại và công nghệ dưới nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump, Bắc Kinh đã triển khai chiến lược quy mô lớn nhằm củng cố năng lực tự chủ trong chuỗi cung ứng và công nghệ cao.

Theo quan điểm của Trung Quốc, khả năng chống chịu trước các biến động, từ cú sốc năng lượng toàn cầu hiện nay tới những hỗn loạn thương mại do các mức thuế “Ngày Giải phóng” của chính quyền ông Trump gây ra chính là minh chứng cho hiệu quả của chiến lược đó.

Bắc Kinh cũng nhận thức rõ rằng, cách tiếp cận mang tính thực dụng hơn của ông Trump đối với Trung Quốc đang đi ngược lại quan điểm của nhiều người muốn Tổng thống có lập trường cứng rắn hơn với Bắc Kinh.

Kiều Anh/VOV.VN
Tổng hợp