Theo tuyên bố chung của các nước trung gian, Mỹ và Iran đã nhất trí thành lập một Ủy ban Cấp cao để giám sát tiến trình hòa giải, đồng thời triển khai các nhóm công tác chuyên trách về vấn đề hạt nhân, trừng phạt, cơ chế giải quyết tranh chấp và các nội dung kỹ thuật liên quan. Các cuộc đàm phán kỹ thuật sẽ tiếp tục diễn ra tại Thụy Sĩ trong tuần này.

Trên mạng xã hội X, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết các cuộc tiếp xúc đã đạt được “tiến bộ lớn”, đồng thời khẳng định các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Iran đã được dỡ bỏ và một phần tài sản bị phong tỏa ở nước ngoài đã được giải phóng. Ông cũng cho biết một chương trình tái thiết và phát triển quy mô lớn đã được khởi động. Tuy nhiên, nhà ngoại giao hàng đầu Iran chưa công bố chi tiết về giá trị các tài sản được giải tỏa, trong khi phía Mỹ chưa xác nhận chính thức các thông tin này. Trước đó, Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance bày tỏ kỳ vọng tiến trình đối thoại có thể mở ra một giai đoạn mới trong quan hệ khu vực:

 “Việc mở cửa eo biển Hormuz, việc chấm dứt chương trình hạt nhân của Iran và nhiều mục tiêu quan trọng khác đã đạt được. Câu hỏi đặt ra lúc này là chúng ta còn có thể cùng nhau làm được những gì. Liệu chúng ta có thể mở ra một trang mới, thay đổi một cách lâu dài quan hệ ở Trung Đông hay sẽ quay trở lại lối mòn cũ, điều không ai mong muốn nhưng vẫn là một khả năng hiện hữu.”

Hãng thông tấn Fars dẫn lời một thành viên phái đoàn Iran cho biết dự thảo thỏa thuận về việc miễn trừ tạm thời các lệnh trừng phạt đối với hoạt động xuất khẩu dầu và các sản phẩm hóa dầu của Iran đã được hoàn tất. Nếu được triển khai, đây sẽ là bước đi đáng kể giúp Iran cải thiện nguồn thu ngân sách sau nhiều năm chịu sức ép từ các biện pháp cấm vận.

Một nội dung đáng chú ý khác là việc Mỹ và Iran nhất trí thiết lập cơ chế giảm xung đột liên quan Lebanon với sự hỗ trợ của Qatar và Pakistan. Theo Ngoại trưởng Abbas Araghchi, đây sẽ là phép thử đầu tiên đối với những cam kết vừa đạt được. Iran từ lâu coi việc chấm dứt giao tranh giữa Israel và Hezbollah là điều kiện quan trọng để tiến trình hòa giải rộng lớn hơn có thể thành công. Tuy nhiên, con đường hướng tới một thỏa thuận cuối cùng vẫn còn nhiều trở ngại. Những bất đồng về chương trình hạt nhân của Iran, tương lai các lệnh trừng phạt, việc giải phóng tài sản bị phong tỏa và an ninh tại eo biển Hormuz vẫn chưa được giải quyết. Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian hôm qua một lần nữa nhấn mạnh lập trường đàm phán:

 “Chúng tôi sẽ không từ bỏ quyền làm giàu urani và phía bên kia cũng sẽ phải chấp nhận thực tế đó. Các bạn đều biết những gì Tổng thống Mỹ đã tuyên bố. Ban đầu, ông ấy yêu cầu Iran đầu hàng vô điều kiện, cho rằng Iran không có quyền làm điều này hay điều kia. Tuy nhiên, trong các phát biểu sau đó, ông ấy lại thừa nhận Iran có quyền đối với một số vấn đề mà trước đây từng phủ nhận. Điều đó cho thấy lập trường của Mỹ đã thay đổi đáng kể so với trước đây và phản ánh thực tế rằng họ không thể phớt lờ các quyền chính đáng của Iran.”

Dẫu còn nhiều thách thức, việc Mỹ và Iran đồng ý tiếp tục đối thoại và thiết lập các cơ chế làm việc thường trực cho thấy cả hai bên đều đang tìm kiếm cơ hội giảm căng thẳng sau nhiều năm đối đầu. Phản ứng của thị trường cũng phản ánh kỳ vọng đó khi giá dầu thế giới giảm mạnh sau thông tin về tiến triển trong đàm phán./.

Thu Hoài/VOV1