Theo các nguồn tin vận tải và an ninh, quân đội Mỹ đã chặn ít nhất ba tàu chở dầu mang cờ Iran tại vùng biển châu Á trong những ngày gần đây. Các tàu này, bao gồm những siêu tàu chở dầu như Dorena, Deep Sea và Sevin, đang bị điều hướng ra khỏi các tuyến hàng hải quan trọng gần Ấn Độ, Malaysia và Sri Lanka.
Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ cho biết, kể từ khi áp đặt phong tỏa, lực lượng này đã buộc hàng chục tàu phải quay đầu. Nhiều tàu khác phải thay đổi hành trình. Động thái này cho thấy Mỹ đang tiếp tục siết chặt áp lực kinh tế và chiến lược đối với Tehran, bất chấp tuyên bố gia hạn ngừng bắn nhằm tạo điều kiện cho đối thoại.
Ở chiều ngược lại, Iran cũng có những phản ứng cứng rắn. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo đã bắt giữ hai tàu container tại eo biển Hormuz sau khi nổ súng cảnh cáo, đồng thời tuyên bố sẽ không dỡ bỏ các hạn chế hàng hải chừng nào lệnh phong tỏa của Mỹ còn tồn tại.
Giao thông qua eo biển vì thế sụt giảm nghiêm trọng, từ khoảng 130 tàu mỗi ngày xuống chỉ còn vài chuyến. Hệ quả là thị trường năng lượng toàn cầu lập tức chao đảo. Giá dầu Brent đã vượt mốc 100 đô la một thùng, trong khi nhiều quốc gia bắt đầu chịu áp lực kép từ chi phí năng lượng và gián đoạn chuỗi cung ứng.
Trong bối cảnh đó, giới chức Iran tiếp tục phát đi thông điệp cứng rắn, cho rằng các điều kiện hiện tại chưa đủ để duy trì bất kỳ tiến trình hòa bình thực chất nào. Chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia và Đối ngoại Quốc hội Iran, Ebrahim Azizi nhấn mạnh:
“Chúng tôi không yêu cầu ngừng bắn và chưa bao giờ tìm kiếm điều đó. Nhiều người dân Iran cho rằng chúng tôi nên tiếp tục truy đuổi kẻ thù mạnh mẽ hơn sau cuộc chiến vừa qua. Chúng tôi sẽ không rời khỏi chiến trường cho đến khi kẻ xâm lược bị trừng phạt thích đáng. Iran có đủ năng lực và sẽ tiếp tục hành động dựa trên sức mạnh và ý chí của người dân. Khi các cam kết từ phía bên kia không được thực hiện và thiếu thiện chí, các cuộc đàm phán sẽ không còn ý nghĩa.”
Phía Iran cũng cáo buộc Mỹ vi phạm cam kết khi duy trì phong tỏa hải quân, coi đây là hành động chiến tranh và là nguyên nhân trực tiếp khiến eo biển Hormuz chưa thể mở lại.
Liên Hợp Quốc lên tiếng bày tỏ lo ngại sâu sắc và kêu gọi các bên tận dụng cơ hội mong manh từ việc gia hạn ngừng bắn để tránh một vòng xoáy leo thang mới. Phát biểu tại họp báo, người phát ngôn Liên hợp quốc Stephan Durraric nhấn mạnh:
“Chúng tôi hoan nghênh việc gia hạn lệnh ngừng bắn, coi đây là bước quan trọng để giảm leo thang căng thẳng. Chúng tôi kêu gọi tất cả các bên kiềm chế những hành động có thể làm suy yếu lệnh ngừng bắn và tham gia đối thoại một cách xây dựng. Điều quan trọng là phải khôi phục hoàn toàn tự do hàng hải tại eo biển Hormuz, bởi những gián đoạn hiện nay đang gây tác động nghiêm trọng trên toàn cầu.”
Liên Hợp Quốc đồng thời nhấn mạnh, việc khôi phục tự do hàng hải tại eo biển Hormuz là yêu cầu cấp thiết, khi các gián đoạn đang lan rộng từ giá năng lượng tới chi phí phân bón và an ninh lương thực.
Một khi các bên vẫn duy trì lập trường cứng rắn và thiếu niềm tin, lệnh ngừng bắn hiện nay nhiều khả năng chỉ mang tính tạm thời. Nếu không có đột phá ngoại giao, khu vực Trung Đông có nguy cơ bước vào một giai đoạn bất ổn sâu rộng hơn, với tác động vượt xa phạm vi khu vực và kéo dài khó lường./.
Hồng Nhung/VOV1
Bình luận