Những chiếc thuyền tròn giản dị, vốn là công cụ mưu sinh của ngư dân, nay được tái định vị như một sản phẩm văn hóa – một “nguồn lực mềm” kết nối con người, địa phương và quốc gia. Sự xuất hiện của thuyền thúng trong các khu nghỉ dưỡng, điểm du lịch tại Thái Lan không chỉ làm mới trải nghiệm cho du khách, mà còn chứng minh sức mạnh bền bỉ của giao lưu văn hóa, nơi những giá trị tưởng chừng địa phương có thể vượt không gian và thời gian.

Giữa dòng sông Kwai Noi hiền hoà ở tỉnh Kanchanaburi, cách thủ đô Bangkok khoảng 130 km, những chiếc thuyền tròn nhỏ trở thành điểm nhấn thu hút khách du lịch. Không giống bất kỳ loại thuyền nào thường thấy ở Thái Lan, thuyền thúng Việt Nam xoay tròn trên mặt nước, đem lại trải nghiệm đầy tiếng cười xen lẫn chút hồi hộp. Với anh Howard và chị Maya, những du khách đến từ Australia, đây là lần đầu họ trải nghiệm loại hình này.

"Chúng tôi thực sự rất thích trải nghiệm này. Trước đây, tôi đã từng xem một chương trình về Việt Nam và ấn tượng với những chiếc thuyền thúng. Một người bạn cũng chia sẻ với tôi rằng loại thuyền này có nguồn gốc từ Việt Nam và đây là lần đầu tiên chúng xuất hiện tại Thái Lan."

Anh Sanan, thường được gọi là Ot đã gắn bó với công việc chèo thuyền thúng hơn một năm, từ những ngày đầu loại hình này được đưa vào phục vụ du khách tại địa phương. Anh cho biết:

Khách du lịch tới đây rất thích đi thuyền thúng, vì đây là một trải nghiệm  khá mới mẻ bởi họ chưa bao giờ được đi loại thuyền này nên đều rất hào hứng muốn thử. Khách đến đây chủ yếu là người Thái, từ Bangkok và các tỉnh lân cận, bên cạnh đó cũng có không ít du khách quốc tế. Mỗi chuyến đi thường kéo dài từ một giờ đến một giờ rưỡi, tùy theo lộ trình ngắn hoặc dài, có thể bao gồm cả hành trình chèo ngược dòng.

Từ “trí tuệ sông nước” của người Việt, thuyền thúng ra đời vào thế kỷ 19, trong bối cảnh khó khăn của thời kỳ thuộc địa. Khi thuế thuyền trở thành gánh nặng, ngư dân miền Trung sáng tạo chiếc thuyền tròn, đan bằng tre, chống nước bằng nhựa tự nhiên. Theo thời gian, thuyền thúng không chỉ là công cụ mưu sinh mà còn trở thành biểu tượng văn hóa – du lịch gắn với lễ hội cầu ngư, các cuộc thi chèo thuyền và đời sống tinh thần của cư dân ven biển, đặc biệt tại Hội An.

Ngày nay, hành trình của thuyền thúng đã vượt ra khỏi miền Trung Việt Nam. Tại Kanchanaburi, nơi có cảnh quan sông núi trù phú, những chiếc thuyền tròn Việt Nam đã tìm được “bến đỗ” mới. Ông Phadet Phuripatiphan, 82 tuổi, chủ Lubephaya Resort và là người tiên phong đưa thuyền thúng vào khai thác thương mại tại Thái Lan nhớ lại lần đầu trải nghiệm loại hình du lịch này tại Việt Nam:

“Lần đầu tiên tôi thấy thuyền thúng, tôi thấy rất thú vị. Nó tròn, khác hẳn những chiếc thuyền dài quen thuộc ở Thái Lan. Nhìn mọi người chèo, vui chơi, đặc biệt là khách du lịch, ai cũng rất hào hứng và hạnh phúc.”

Ban đầu, ông cân nhắc mua thuyền từ Việt Nam, nhưng chi phí vận chuyển quá cao, khoảng 30.000 baht mỗi chiếc. Sau đó, ông phát hiện ở Thái Lan cũng có người làm thuyền, giá khoảng 12.000 baht và ông tự mày mò chế tạo thuyền bằng tre, mây địa phương, vừa tiết kiệm vừa đảm bảo chất lượng.

"Nguyên liệu để làm thuyền thúng ở Thái Lan tương tự như Việt Nam, chủ yếu là tre và mây. Người Thái rất thích du lịch Việt Nam, và người Việt cũng sang Thái Lan nhiều. Hai nước có nhiều điểm tương đồng từ tính cách đến văn hóa, đều hiếu khách và thân thiện. Còn lý do chọn tỉnh Kanchanaburi là vì tại đây có nhiều sông suối, phong cảnh thiên nhiên đẹp với rừng, núi và nước, khá giống Việt Nam, chỉ khác là không có biển. Đây cũng là nơi thu hút nhiều khách du lịch.."

Hiện tại, khu vực này đã có vài chục chiếc thuyền thúng, trong đó Banana Resort là nơi tổ chức bài bản nhất. Bà Kotchakorn Duangkhun, quản lý resort cho biết, ban đầu họ chỉ thử nghiệm vài chiếc thuyền thúng. Nhưng phản hồi tích cực từ du khách đã khiến họ quyết định đầu tư bài bản. Không gian du lịch cũng được “Việt hóa” một cách tinh tế: du khách mặc áo dài, đội nón lá, nhâm nhi cà phê Việt giữa khung cảnh sông nước Thái Lan. Một chuyến đi ngắn trên sông, nhưng lại mở ra một hành trình văn hóa xuyên biên giới. Với bà Kotchakorn Duangkhun, thuyền thúng không chỉ là một phương tiện chèo thuyền đơn thuần, mà còn là cầu nối văn hóa:

“Việt Nam là một đất nước rất thân thiện và xinh đẹp. Tôi coi đây là một nhịp cầu văn hóa. Chúng tôi mang nét đẹp của Việt Nam sang Thái Lan và ngược lại, tôi cũng hy vọng người Việt Nam sẽ biết đến Kanchanaburi nhiều hơn. Chắc chắn thời gian tới, chúng tôi sẽ tăng thêm số lượng thuyền thúng và đa dạng hóa các hoạt động văn hóa Việt Nam. Đối với những du khách chưa được  đến Việt Nam, đặc biệt những người lớn tuổi muốn tìm hiểu về Việt Nam thì khi đến Kanchanaburi sẽ có cơ hội trải nghiệm áo dài, thuyền thúng, uống café Việt Nam.  Chúng tôi muốn xây dựng nơi đây thành một điểm đến đặc sắc, nơi thiên nhiên và văn hóa hòa quyện để thu hút cả khách Thái Lan lẫn khách quốc tế. "

Đây cũng là định hướng của chính quyền tỉnh Kanchanaburi nhằm phát triển du lịch địa phương và giao lưu văn hoá giữa các dân tộc, quốc gia. Theo ông Pramote Unjitskul, thị trưởng thành phố Pak Phraek, cộng đồng người Việt tại đây đã tồn tại hơn 100 năm, tạo nền tảng giao thoa văn hóa vững chắc. Sự xuất hiện của thuyền thúng không chỉ làm phong phú bức tranh văn hóa đa sắc mà còn quảng bá hình ảnh Việt Nam ra thế giới.

"Cộng đồng người Việt đã sinh sống tại đây hơn 100 năm. Hiện nay, các thế hệ sau mang huyết thống Thái – Việt. Chúng tôi nhận thấy khu vực này rất phù hợp để phát triển du lịch văn hóa. Địa phương mong muốn quảng bá món ăn đặc trưng của người Việt, đặc biệt là món ăn sáng như trứng chảo hủ tiếu ,phở gà Việt Nam, cùng với bánh tét. Bên cạnh đó, tôi cũng có ý tưởng đưa hoạt động chèo thuyền thúng – một loại hình du lịch đặc sắc mà tôi từng trải nghiệm tại Việt Nam – vào khai thác trên sông tại đây, nhằm tạo thêm sức hút đối với du khách quốc tế."

 Từ làng chài ven biển Việt Nam đến dòng sông Kwai Noi, hành trình của thuyền thúng là minh chứng sống động cho sức mạnh mềm của văn hóa. Không ồn ào, không phô trương, chiếc thuyền tre mộc mạc vẫn lặng lẽ thực hiện một nhiệm vụ đặc biệt: kể câu chuyện về đất nước và con người Việt Nam — sáng tạo, kiên cường và giàu bản sắc. Trong dòng chảy hội nhập hôm nay, những “đại sứ văn hoá” như thuyền thúng chính là nhịp cầu bền bỉ đưa hình ảnh Việt Nam vươn xa đến với bạn bè trên khắp năm châu./.

Thu Hoài- Minh Ngọc