Ngày nay, tình đoàn kết Việt Nam và Cuba không chỉ được thể hiện qua hợp tác giữa hai Nhà nước mà còn lan tỏa sâu rộng trong đời sống nhân dân. Từ những hạt gạo nghĩa tình, các chương trình quyên góp đến sức mạnh của truyền thông số, ngoại giao nhân dân đang trở thành cầu nối quan trọng, góp phần củng cố niềm tin và mở ra động lực mới cho quan hệ Việt Nam - Cuba.

Mối quan hệ sắt son gắn bó của nhân dân hai nước Việt Nam - Cuba

Năm 2025 được chọn là “Năm Hữu nghị Việt Nam - Cuba”, đánh dấu 65 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước. Dù cách xa nhau nửa vòng Trái Đất, Việt Nam và Cuba vẫn luôn được xem là hình mẫu của tình đoàn kết quốc tế, được xây dựng trên nền tảng lý tưởng cách mạng, sự tin cậy và lòng thủy chung hiếm có.

Theo PGS.TS Nguyễn Viết Thảo, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Hữu nghị Việt Nam - Cuba, nhân dân hai nước đều có chung lịch sử đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân, đế quốc để giành độc lập dân tộc. Dù diễn ra trong những giai đoạn lịch sử khác nhau, hai cuộc cách mạng đã tạo nên sự đồng cảm sâu sắc, kết nối hai dân tộc như những người đồng chí cùng chung chiến tuyến vì tự do và sự phát triển.

Trong những năm tháng chiến tranh và giai đoạn tái thiết sau hòa bình, Cuba luôn dành cho Việt Nam sự giúp đỡ chân thành. Năm công trình do Cuba viện trợ gồm Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam - Cuba Đồng Hới, Khách sạn Thắng Lợi, Trung tâm bò giống Ba Vì, Trại gà Lương Mỹ và tuyến đường Xuân Mai - Sơn Tây vẫn còn được sử dụng đến ngày nay, trở thành biểu tượng sinh động của tình hữu nghị giữa hai dân tộc.

Ngày nay, tình hữu nghị ấy vẫn được nhân dân hai nước gìn giữ và bồi đắp. Ông Juan Carlos, Quản lý trang trại năng lượng mặt trời và hỗ trợ kỹ thuật TB Solaro tại Cuba, cho biết trong 5 năm làm việc cùng các chuyên gia Việt Nam, ông luôn cảm nhận được tinh thần anh em, sự chân thành và sẵn sàng giúp đỡ của người Việt. Theo ông, tình hữu nghị giữa hai dân tộc sẽ còn trường tồn mãi mãi.

Cùng chung cảm nhận, ông Boris Luis Delgado, kỹ sư điện tại Cuba, khẳng định Việt Nam và Cuba luôn duy trì mối quan hệ hữu nghị, đoàn kết bền chặt. Từ những trải nghiệm thực tế khi làm việc với người Việt, ông nhận thấy dù có khác biệt về văn hóa, họ vẫn luôn nhiệt tình hỗ trợ nhau khi cần thiết, qua đó góp phần vun đắp tình anh em giữa hai dân tộc.

Đáp lại tình cảm đó, nhân dân Việt Nam luôn sát cánh cùng Cuba trong những thời điểm khó khăn. Bên cạnh việc nhiều lần lên tiếng kêu gọi chấm dứt chính sách cấm vận đối với Cuba, năm 2025, chương trình vận động toàn quốc “65 năm nghĩa tình Việt Nam - Cuba” đã thu hút gần hai triệu lượt tham gia, quyên góp hơn 600 tỷ đồng để hỗ trợ nhân dân Cuba. Giá trị vật chất của sự hỗ trợ có thể không quá lớn, nhưng đây là biểu hiện của tình nghĩa thủy chung và sự sẻ chia chân thành giữa hai dân tộc.

Ngoài các hoạt động hỗ trợ trong thời gian phát động, hơn hai thập kỷ qua, các chuyên gia Việt Nam đã mang giống lúa và kỹ thuật canh tác sang Cuba. Những cánh đồng lúa chín vàng trên vùng đất Caribe không chỉ góp phần cải thiện an ninh lương thực mà còn là minh chứng sinh động cho sự hợp tác thực chất giữa hai nước. Những hạt gạo ấy được ví như “hạt gạo nghĩa tình”, kết tinh từ mồ hôi, tri thức và tình anh em giữa hai dân tộc.

Không để luận điệu xuyên tạc phủ mờ tình hữu nghị Việt Nam - Cuba

Bên cạnh những thành tựu đạt được, vẫn xuất hiện một số quan điểm xuyên tạc trên không gian mạng cho rằng việc hỗ trợ Cuba là lãng phí nguồn lực hoặc mang tính hình thức. Các luận điệu xuyên tạc không chỉ dừng ở việc phủ nhận ý nghĩa của các chương trình hỗ trợ Cuba.

Trên một số nền tảng mạng xã hội, các đối tượng còn cố tình cắt ghép thông tin, suy diễn sai lệch hoặc đưa ra những so sánh khập khiễng nhằm tạo tâm lý hoài nghi trong dư luận. Họ cho rằng việc quyên góp là hoạt động mang tính hình thức, bị ép buộc hoặc đặt câu hỏi “Việt Nam giúp Cuba thì được lợi ích gì?”. Mục đích cuối cùng của những luận điệu này là làm suy giảm niềm tin của người dân đối với chủ trương đối ngoại của Đảng và Nhà nước, đồng thời chia rẽ tình đoàn kết truyền thống giữa hai dân tộc.

Thực tế, chương trình “65 năm nghĩa tình Việt Nam - Cuba” được triển khai hoàn toàn trên tinh thần tự nguyện, công khai và minh bạch. Việc vận động, tiếp nhận và phân bổ nguồn lực do Hội Chữ thập đỏ Việt Nam chủ trì, dưới sự phối hợp của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các cơ quan liên quan; toàn bộ kết quả đều được công bố rộng rãi để người dân giám sát. Điều đó cho thấy đây không phải là hoạt động mang tính hình thức mà là sự sẻ chia xuất phát từ trách nhiệm và tình cảm của nhân dân Việt Nam đối với nhân dân Cuba.

Quan trọng hơn, ngoại giao nhân dân không chỉ đơn thuần là hoạt động hỗ trợ nhân đạo mà còn là một bộ phận quan trọng trong chiến lược đối ngoại của Việt Nam. Trong bối cảnh thế giới nhiều biến động, đây là một phương thức bảo vệ lợi ích quốc gia từ sớm, từ xa thông qua việc xây dựng niềm tin, củng cố quan hệ hữu nghị và mở rộng sự đồng thuận quốc tế. Những nghĩa cử dành cho Cuba không chỉ thể hiện truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, “thủy chung trước sau như một” của dân tộc Việt Nam mà còn góp phần khẳng định hình ảnh một quốc gia nhân văn, có trách nhiệm và sẵn sàng chia sẻ với bạn bè quốc tế.

Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Ngô Lê Văn, ngoại giao nhân dân hiện nay đã có bước chuyển từ các hoạt động giao lưu truyền thống sang những chương trình mang ý nghĩa chính trị và xã hội sâu rộng hơn. Các hoạt động như “Hành trình đỏ nghiên cứu, học tập của thanh niên” hay chiến dịch “65 năm nghĩa tình Việt Nam - Cuba” không chỉ tạo sức lan tỏa trong xã hội mà còn góp phần tích cực vào việc bảo vệ lợi ích quốc gia, thúc đẩy hợp tác quốc tế và nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

Để phát huy hiệu quả hơn nữa, PGS.TS Nguyễn Viết Thảo cho rằng cần đưa hoạt động đối ngoại nhân dân đến gần hơn với người dân, đặc biệt là thanh niên, trí thức, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội. Các chương trình cần tránh hình thức, phát huy tính chủ động của nhân dân để ngoại giao thực sự trở thành cầu nối giữa con người với con người.

Tiếp nối nhịp cầu hữu nghị trong thời đại số

Trong bối cảnh chuyển đổi số, ngoại giao nhân dân cũng đang bước sang một giai đoạn phát triển mới. Nếu trước đây những hạt lúa Việt Nam được gieo trên đất Cuba là biểu tượng của tình hữu nghị thì ngày nay, những “hạt giống” ấy tiếp tục được gieo trên không gian mạng thông qua các chiến dịch truyền thông, nền tảng số và các hoạt động quyên góp trực tuyến.

Công nghệ giúp rút ngắn khoảng cách địa lý, tạo điều kiện để người dân dễ dàng tham gia các hoạt động hỗ trợ, đồng thời theo dõi công khai, minh bạch quá trình tiếp nhận và sử dụng nguồn lực. Người trẻ ngày càng trở thành lực lượng nòng cốt khi vừa là người tiếp nhận thông tin, vừa là người sáng tạo nội dung, lan tỏa những câu chuyện đẹp về tình hữu nghị Việt Nam - Cuba trên các nền tảng số.

Là một trong những người tham gia chương trình “65 năm nghĩa tình Việt Nam - Cuba”, sinh viên Phạm Thảo Vy,Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, cho biết công nghệ số đã xóa nhòa khoảng cách địa lý, giúp việc quyên góp trở nên nhanh chóng và thuận tiện hơn. Theo Vy, việc các thông tin về quá trình tiếp nhận, phân bổ và sử dụng nguồn hỗ trợ được công khai trên các nền tảng số cũng giúp người dân yên tâm hơn khi tham gia, đồng thời tạo cảm giác mỗi cá nhân thực sự đang đồng hành cùng hành trình hỗ trợ nhân dân Cuba dù không trực tiếp có mặt tại đất nước này.

Tuy nhiên, cùng với cơ hội cũng xuất hiện nhiều thách thức từ thông tin sai lệch và các hoạt động chống phá trên không gian mạng. Điều đó đòi hỏi phải xây dựng đội ngũ “đại sứ nhân dân số” có bản lĩnh chính trị, kỹ năng truyền thông và khả năng chọn lọc thông tin để lan tỏa những giá trị tích cực một cách hiệu quả.

Sau hơn 65 năm, quan hệ Việt Nam - Cuba đã chứng minh rằng khoảng cách địa lý không thể ngăn cản sự gắn kết giữa hai dân tộc khi được xây dựng bằng lòng tin, sự chân thành và tình đoàn kết. Ngoại giao nhân dân ngày nay không chỉ là sự tiếp nối truyền thống mà còn trở thành một trong những trụ cột quan trọng của nền đối ngoại Việt Nam hiện đại, góp phần bảo vệ lợi ích quốc gia, củng cố hòa bình và mở rộng hợp tác quốc tế. Trong thời đại số, mỗi người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, đều có thể trở thành một “đại sứ số”, tiếp tục gìn giữ và lan tỏa ngọn lửa hữu nghị Việt Nam - Cuba để mối quan hệ đặc biệt ấy luôn bền vững cùng thời gian.