Hiệp ước Khoa học và Công nghệ (STA) kéo dài hơn 40 năm giữa Mỹ và Trung Quốc đang đứng trước nguy cơ đổ vỡ khi hai cường quốc này đều đang tăng tốc trong cuộc chạy đua giành lợi thế về công nghệ. Hiện tại nội bộ chính phủ Mỹ đang có quan điểm trái ngược về việc có nên tiếp tục gia hạn thoả thuận mang tính bước ngoặt này với nền kinh tế thứ hai thế giới hay không, do lo ngại Trung Quốc có thể lợi dụng chính các điều khoản trong thỏa thuận để hiện đại hoá quân đội cũng như đe doạ lợi ích quốc gia của Mỹ.

Cả Mỹ và Trung Quốc đều gửi đi những thông điệp tích cực sau chuyến thăm Bắc Kinh của Ngoại trưởng Antony Blinken. Đây là nỗ lực mới nhất của 2 nền kinh tế hàng đầu thế giới nhằm vực dậy mối quan hệ đang lao dốc.

Chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden đang nỗ lực thúc đẩy các cuộc tiếp xúc với Trung Quốc trong bối cảnh quan hệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đang căng thẳng trong nhiều vấn đề. Sự kiện đáng chú ý nhất phải kể đến là chuyến công du Trung Quốc của Ngoại trưởng Mỹ vào cuối tuần này. Ông Blinken sẽ là quan chức ngoại giao cấp cao đầu tiên đến Trung Quốc trong 5 năm qua và là quan chức Mỹ cao cấp nhất thăm đại lục kể từ khi Tổng thống Biden nhậm chức. Đây là cơ hội để hai bên tìm cách quản lý một cách có trách nhiệm mối quan hệ Mỹ - Trung nhằm tránh tính toán sai lầm và xung đột có thể gặp phải. PV Phạm Huân – thường trú Đài TNVN tại Mỹ và PV Tuấn Đạt tại Trung Quốc phân tích rõ hơn vấn đề này.

Sau khi Mỹ áp đặt hàng loạt biện pháp cấm xuất khẩu con chip sang Trung Quốc, Trung Quốc mới đây cũng đã cấm mua sản phẩm của Micron – nhà sản xuất lớn nhất của Mỹ. Đây là sự đáp trả mạnh mẽ và trực diện từ phía Trung Quốc – khác hẳn so với những phản ứng trước đây và được nhận định là bước leo thang lớn trong cuộc chiến đang diễn ra giữa hai nền kinh tế hàng đầu thế giới về khả năng tiếp cận các công nghệ quan trọng. Điều gì tác động đến sự thay đổi trong cách phản ứng của Trung Quốc? Cuộc chiến “con chip” Mỹ - Trung sẽ đi tới đâu?

Sau khi Mỹ áp đặt hàng loạt biện pháp cấm xuất khẩu con chip sang Trung Quốc, Trung Quốc mới đây cũng đã cấm mua sản phẩm của Micron – nhà sản xuất lớn nhất của Mỹ. Mỹ lập tức phản ứng gay gắt trước động thái mới này của Trung Quốc. Diễn biến của các bên liên quan cho thấy cuộc chiến tranh thương mại liên quan đến con chip bắt đầu leo thang giữa hai nền kinh tế đầu tàu của thế giới.

Trong hai ngày 10 - 11/5, Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ Jake Sullivan và Chủ nhiệm Văn phòng Ủy ban Công tác Đối ngoại Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc Vương Nghị, đã có các cuộc thảo luận tại Vienna (Áo) về dỡ bỏ các rào cản trong quan hệ song phương. Cuộc gặp không được tiết lộ từ trước và là một trong những cuộc gặp cấp cao nhất giữa quan chức hai nước kể từ sau sự cố khinh khí cầu hồi đầu năm, khiến Ngoại trưởng Antony Blinken phải hoãn chuyến đi dự kiến tới Bắc Kinh.

Ngoại trưởng Trung Quốc Tần Cương hôm nay (8/5) đã có cuộc gặp Đại sứ Mỹ tại Bắc Kinh. Ông khẳng định ưu tiên hàng đầu hiện nay là ổn định quan hệ song phương và yêu cầu Washington tôn trọng lằn ranh đỏ của Trung Quốc trong vấn đề Đài Loan.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Janet Yellen ngày 20/4 đã có bài phát biểu qua đó kêu gọi một mối quan hệ kinh tế mang tính xây dựng và lành mạnh giữa Mỹ và Trung Quốc.

Sáng nay theo giờ Việt Nam, Hạ viện Mỹ do đảng Cộng hòa kiểm soát đã bỏ phiếu thông qua dự luật cấm bán dầu từ kho dự trự dầu mỏ chiến lược cho Trung Quốc. Đây là một trong những dự luật đầu tiên do đảng Cộng hòa giới thiệu kể từ khi nắm thế đa số tại Hạ viện. Nếu được Thượng viện chấp thuận và Tổng thống Joe Biden ký phê chuẩn, động thái có nguy cơ đẩy căng thẳng giữa Mỹ- Trung leo thang hơn nữa.

Cách đây 50 năm, vào đầu năm 1972, Tổng thống Mỹ Rích-chác Ních-xơn (Richard Nixon) là nguyên thủ đầu tiên của Mỹ tới thăm Trung Quốc, đưa quan hệ Mỹ - Trung Quốc bước sang trang mới, mở đường tái lập quan hệ ngoại giao song phương. Nhưng sau 50 năm mối quan hệ này ngày càng trở nên căng thẳng và năm 2022 được dự báo sẽ là một năm đầy biến động trong quan hệ Mỹ-Trung. Nếu như trong năm 2021, mối quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc leo thang đối đầu từ vấn đề thương mại, quốc phòng, ngoại giao thì xu hướng này được nhiều nhà quan sát dự đoán sẽ tiếp tục trong năm 2022. Trong đó, tại Mỹ, dù các thành viên Đảng Cộng hòa và Dân chủ đang chuẩn bị cho cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ có ý nghĩa quan trọng và vốn chia rẽ sâu sắc nhưng đều nhất trí với nhau ở duy nhất 1 điểm là không mềm mỏng với Trung Quốc.