Triển khai từ năm 2021, Chương trình hợp tác hướng dẫn nông dân sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn, hiệu quả, có trách nhiệm do Cục Bảo vệ thực vật, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp với Hiệp hội CropLife Việt Nam triển khai tại một số tỉnh, thành phố phía Nam đã đem lại nhiều kết quả tích cực trong việc giảm tỷ lệ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, nâng cao giá trị nông sản an toàn và bảo vệ môi trường.

# Những ngày giữa tháng 5, giữa những vườn quýt hồng trĩu quả tại xã Hòa Long, tỉnh Đồng Tháp, không khí lao động diễn ra khẩn trương nhưng đầy phấn khởi, từng tốp nông dân tất bật chăm sóc cây trái, người cắt tỉa cành, người kiểm tra sâu bệnh, người thu gom lá rụng và vỏ bao thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng để đưa về nơi tập kết đúng quy định. Nhẹ nhàng nâng từng chùm quýt trĩu quả, tỉ mỉ kiểm tra màu sắc, độ đồng đều, nông dân Nguyễn Văn Bồng, vườn quýt hồng Lan Anh phấn khởi: được cán bộ kỹ thuật hướng dẫn “cầm tay chỉ việc”, ông đã thay đổi đáng kể phương thức canh tác. Việc tăng cường sử dụng phân bón hữu cơ, theo dõi dịch hại thường xuyên và tuân thủ nguyên tắc “4 đúng” trong sử dụng thuốc bảo vệ thực vật giúp giảm chi phí sản xuất, nâng cao năng suất, tạo ra những trái quýt sáng màu, vỏ mỏng, mẫu mã đẹp và bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng, ông Nguyễn Văn Bồng phấn khởi: "Từ khi tham gia Chương trình, chi phí giảm, trái cây bán ra thị trường bảo đảm an toàn về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường. Quýt bán ngoài thị trường khoảng 50 nghìn đồng/kg thì tại vườn của mình có thể bán được 70 nghìn đồng một ký mà khách vẫn chấp nhận"

Không chỉ nâng cao hiệu quả kinh tế cho từng hộ sản xuất, việc thay đổi thói quen canh tác theo hướng an toàn, có trách nhiệm còn góp phần hình thành ý thức bảo vệ môi trường của nông dân. Ông Nguyễn Chí Bình, Chi hội nông dân phường Mỹ Phong, tỉnh Đồng Tháp cho biết, trên địa bàn hiện có 10 thùng chuyên dụng để chứa rác là vỏ, bao thuốc bảo vệ thực vật. Sự hỗ trợ thiết thực của Nhà nước về thùng chứa và hướng dẫn cách thu gom đã tác động tích cực đến ý thức bảo vệ môi trường của các nhà vườn: "Việc thu gom bao bì thuốc bảo vệ thực vật sau khi sử dụng, nông dân trên địa bàn tích cực tham gia. Đầu tiên là bảo vệ môi trường, bảo vệ nguồn nước, 2 vườn nếu 1 vườn không làm sẽ gây ảnh hưởng chung, vì vậy người dân ai cũng vận động nhau tham gia giúp bảo vệ môi trường", ông Bình cho biết thêm

Với gần 480 nghìn ha trồng trọt với các cây trồng chủ lực như: lúa, xoài, cây có múi và rau màu, nhờ đẩy mạnh tập huấn kỹ thuật, xây dựng mô hình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn, có trách nhiệm, nông dân của tỉnh Đồng Tháp đã từng bước thay đổi tập quán canh tác, hướng tới nền nông nghiệp xanh và bền vững. Ông Đặng Văn Bảo, Chủ tịch Hiệp hội CropLife Việt Nam cho biết, sau 4 năm triển khai “Chương trình hướng dẫn sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn, hiệu quả, có trách nhiệm” tại tỉnh Đồng Tháp đã có hơn 1 nghìn nông dân; 250 đại lý kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật được tập huấn; xây dựng thành công 2 mô hình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật bền vững. Ông Đặng Văn Bảo khẳng định:  "Chương trình hợp tác với Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật và tỉnh Đồng Tháp tập trung nâng cao năng lực quản lý dựa trên đánh giá rủi ro, hỗ trợ rà soát và hoàn thiện khung pháp lý, đồng thời thúc đẩy ứng dụng các giải pháp bảo vệ thực vật tiên tiến: sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học, công nghệ phun thuốc bằng thiết bị bay không người lái. Các chương trình đào tạo, mô hình trình diễn và truyền thông đã giúp thay đổi hành vi trong thực hiện các quy định không chỉ “đúng” về mặt kỹ thuật mà còn lan tỏa đến nông dân và đại lý trong việc sử dụng và kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật có trách nhiệm"

Nhận định về hiệu quả phối hợp giữa khu vực công và khu vực tư nhân trong việc thúc đẩy sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn, hiệu quả và có trách nhiệm, ông Huỳnh Tấn Đạt, Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, “Chương trình hướng dẫn sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn, hiệu quả, có trách nhiệm” góp phần thực hiện các mục tiêu về nông nghiệp bền vững, bảo vệ sức khỏe con người, môi trường và nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam trong giai đoạn tới, đây là cơ sở để nhân rộng chương trình ra các địa phương trên toàn quốc: "Xây dựng kế hoạch chi tiết về nguồn lực, địa phương nào thực hiện, quá trình triển khai như thế nào làm cơ sở đánh giá và tổng kết chương trình, từ rõ làm rõ trách nhiệm các bên tham gia để triển khai hiệu quả chương trình. Điều này rất quan trọng trong việc nâng cao các giải pháp kỹ thuật về sử dụng và quản lý thuốc bảo vệ thực vật của các địa phương nói riêng, góp phần vào các mục tiêu tăng trưởng chung của ngành nông nghiệp", Ông Huỳnh Tấn Đạt nhấn mạnh.

Từ những thay đổi trong nhận thức đến hành động cụ thể trên từng thửa ruộng, vườn cây, có thể thấy hợp tác công – tư đang mở ra hướng đi hiệu quả cho nền nông nghiệp Việt Nam. Khi cơ quan quản lý Nhà nước, doanh nghiệp và người nông dân cùng chung mục tiêu, việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật không chỉ dừng lại ở yêu cầu “đúng kỹ thuật” mà còn hướng tới sự an toàn cho con người, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng nông sản. Thành công của chương trình tại Đồng Tháp là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của mô hình hợp tác công - tư, tạo nền tảng nhân rộng mô hình trên cả nước, góp phần xây dựng nền nông nghiệp xanh, bền vững và có khả năng cạnh tranh cao trên thị trường quốc tế./.