Từ vùng sản xuất ít được biết đến, trở thành thủ phủ Arabica lớn nhất Việt Nam

Phát biểu khai mạc chương trình, ông Nguyễn Thành Công, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La cho biết, từ một vùng trồng 278 ha vào những năm 1980, đến nay Sơn La đã phát triển hơn 33.600 ha cà phê, phân bố tại 48 xã, trở thành thủ phủ Arabica lớn nhất Việt Nam.

Sự phát triển của cà phê Sơn La không chỉ đến từ việc mở rộng diện tích mà còn từ chiến lược nâng cao chất lượng. Địa phương đã xây dựng các vùng nguyên liệu đạt tiêu chuẩn như Vietgap, UTZ, 4C, phát triển vùng cà phê ứng dụng công nghệ cao và hơn 1.120 ha cà phê đặc sản, đồng thời thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã, người nông dân và các nhà khoa học để hình thành chuỗi sản xuất bền vững.

"Cây cà phê Arabica Sơn La là kết quả của sự gắn kết giữa người nông dân, doanh nghiệp, các viện nghiên cứu và trường đại học. Chính sự đồng hành đó đã tạo nên thương hiệu Arabica Sơn La như ngày hôm nay" - ông Nguyễn Thành Công nhấn mạnh.

Theo lãnh đạo UBND tỉnh Sơn La, thương hiệu Arabica Sơn La hiện đã có mặt tại nhiều thị trường như Mỹ, Australia, New Zealand và đang từng bước đáp ứng các yêu cầu của Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR), mở ra cơ hội tiếp cận sâu hơn vào thị trường này.

Ông Nguyễn Thành Công cho rằng, trong bối cảnh thị trường cà phê ngày càng cạnh tranh, việc công bố đại diện tham dự World Brewers Cup 2026 tại Bỉ không chỉ là hoạt động quảng bá hình ảnh mà còn thể hiện quyết tâm đưa Arabica Sơn La tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị cà phê đặc sản toàn cầu.

Cuộc chơi mới của cà phê đặc sản

Trong khuôn khổ tọa đàm "Tương lai cà phê trong thị trường cà phê chất lượng cao - Đặc sản thích ứng biến đổi khí hậu", ông Vũ Việt Thắng, Tổng Giám đốc Công ty CP Phúc Sinh Sơn La cho rằng, cuộc cạnh tranh của ngành cà phê đã bước sang một giai đoạn hoàn toàn mới. Nếu trước đây khách hàng chủ yếu quan tâm đến giá cả và khả năng đáp ứng đơn hàng, thì nay, tính minh bạch của toàn bộ chuỗi sản xuất mới là yếu tố quyết định.

Theo ông Thắng, nhiều nhà nhập khẩu quốc tế không chỉ đánh giá chất lượng hạt cà phê mà còn trực tiếp đến vùng nguyên liệu để khảo sát quy trình canh tác, truy xuất nguồn gốc và tìm hiểu văn hóa bản địa. "Trong thế giới cà phê đặc sản, người mua không chỉ hỏi sản phẩm ngon đến đâu mà còn muốn biết nó được tạo ra như thế nào và đến từ đâu", ông nói.

Chính những yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường đang buộc các vùng nguyên liệu phải thay đổi tư duy sản xuất. Tại Sơn La, quá trình chuyển từ sản xuất đại trà sang cà phê đặc sản đã cho thấy hiệu quả rõ rệt khi không chỉ nâng giá trị hạt cà phê mà còn cải thiện thu nhập cho người trồng.

Bà Cầm Thị Mòn, Giám đốc HTX Ara-Tay Coffee, cho biết trước đây người dân chủ yếu bán cà phê quả tươi với giá khoảng 8.000-9.000 đồng/kg. Từ khi thành lập hợp tác xã vào năm 2020, các thành viên được hướng dẫn quy trình canh tác, sơ chế, chế biến và xây dựng thương hiệu, từng bước chuyển sang sản xuất cà phê chất lượng cao. Hiện HTX liên kết sản xuất trên diện tích khoảng 70 ha với 14 thành viên, góp phần nâng thu nhập bình quân lên 45-50 triệu đồng/người/năm.

Kỳ vọng đưa Arabica Sơn La lên bản đồ cà phê thế giới

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Sơn La, Arabica Sơn La hiện đã được bảo hộ chỉ dẫn địa lý và có 5 sản phẩm OCOP, trong đó có 1 sản phẩm OCOP 5 sao cấp quốc gia.

Cùng với việc cử đại diện tham dự World Brewers Cup 2026, tỉnh cũng dự kiến tổ chức Lễ hội Cà phê Sơn La lần thứ II vào tháng 10/2026.

Lãnh đạo UBND tỉnh Sơn La khẳng định, nông nghiệp là một trong ba trụ cột tăng trưởng của tỉnh trong giai đoạn 2026-2030. Trong đó, cà phê Arabica được kỳ vọng sẽ tiếp tục là ngành hàng chủ lực, góp phần nâng cao giá trị nông sản và khẳng định vị thế thương hiệu nông sản Sơn La trên bản đồ thế giới.