Trong thực hiện các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC) về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), Việt Nam đã hoàn thành 31 trong tổng số 38 khuyến nghị; các nội dung còn lại đang tiếp tục được xử lý.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kết quả thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU tại 22 địa phương có tàu cá được lượng hóa, đối soát và theo dõi trên hệ thống điều hành quốc gia. Cách làm này giúp cơ quan quản lý không chỉ nắm tình hình qua báo cáo, mà còn có cơ sở theo dõi tiến độ, nhận diện những tồn tại và kiểm chứng kết quả thực hiện tại từng địa phương.

Đến ngày 30/9/2026, cả nước có 80.003 tàu cá từ 6 mét trở lên được đăng ký, cập nhật trên hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia VNFishbase, gần 99% tổng số tàu cá theo quy định đã lắp đặt thiết bị giám sát hành trình. Tình trạng mất kết nối đã giảm so với trước; hơn 1770 tàu tạm ngừng dịch vụ truyền dữ liệu VMS được lập danh sách, cập nhật để theo dõi, kiểm soát. Hệ thống tiếp tục hỗ trợ phát hiện các trường hợp mất kết nối, vượt ranh giới, gửi, nhận thiết bị và những dấu hiệu bất thường.

Một khâu quan trọng khác là kiểm soát nguồn gốc thủy sản khai thác. Nếu trước đây việc kiểm tra chủ yếu dựa vào hồ sơ tại từng công đoạn, thì yêu cầu hiện nay là từng bước kết nối dữ liệu để có thể đối chiếu xuyên suốt từ tàu cá, chuyến biển, sản lượng bốc dỡ tại cảng đến nguyên liệu đưa vào chế biến và lô hàng xuất khẩu.

Tại TP.HCM, việc quản lý tàu cá đang được thực hiện theo hướng xác định rõ trạng thái và kiểm soát trực tiếp từng tàu. Phó Chủ tịch UBND thành phố Bùi Minh Thạnh cho biết, đến tháng 9/2026, địa phương có 385 tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, chủ yếu do vướng mắc về đăng kiểm, giấy phép khai thác và các thủ tục liên quan. Đến nay, 100% số tàu này đã được xác định vị trí neo đậu, có tọa độ và hình ảnh để phục vụ theo dõi, kiểm soát.

Tại Quảng Ninh, theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Văn Công, địa phương đã cập nhật đầy đủ thông tin hơn 4.160 tàu cá từ 6 mét trở lên trên hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia VNFishbase. Cùng với việc chuẩn hóa dữ liệu, địa phương xác định cần tăng cường kiểm tra thực tế, nâng cao hiệu quả phát hiện, xác minh và xử lý vi phạm, bảo đảm thông tin trên hệ thống gắn với tình trạng hoạt động của tàu cá và kết quả thực thi tại cơ sở.

Đánh giá về chuyển đổi số trong chống khai thác IUU, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long lấy ví dụ về tỉnh Đồng Tháp có sáng kiến đáng chú ý khi xây dựng phần mềm trên điện thoại để quản lý tàu cá không đủ điều kiện hoạt động. Phần mềm cho phép cán bộ xã, phường chụp ảnh hiện trường, ghi nhận thời gian, vị trí thực tế của tàu và theo dõi, giám sát, góp phần ngăn chặn tàu không đủ điều kiện ra khơi.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường đẩy nhanh tiến độ chuyển đổi số, liên thông các dữ liệu, đảm bảo hiệu quả cho công tác quản lý tàu cá.

Trong giai đoạn chuẩn bị cho đợt thanh tra tiếp theo của EC, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thành các nhiệm vụ theo kế hoạch, mà phải kiểm chứng được kết quả thực hiện. Báo cáo phải thống nhất với hồ sơ và dữ liệu; dữ liệu phải khớp với thực tế; hồ sơ phải cho phép kiểm tra, đối chiếu toàn trình. Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, Trưởng Ban chỉ đạo quốc gia về IUU yêu cầu các bộ ngành, địa phương xác định việc gỡ thẻ vàng EC là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng từ nay đến cuối năm, đồng thời gắn công tác chống khai thác IUU với mục tiêu phát triển ngành thủy sản bền vững.

Để đạt mục tiêu này, cơ sở dữ liệu chống khai thác IUU cần tiếp tục được hoàn thiện theo hướng thống nhất, dùng chung giữa Trung ương, địa phương, lực lượng biên phòng, cảng cá và doanh nghiệp. Thông tin phải được cập nhật đầy đủ, chính xác, kịp thời; những sai lệch phải được phát hiện và xử lý. Đồng thời, việc kiểm tra thực tế cần được thực hiện để xác định dữ liệu trên hệ thống có phản ánh đúng tình trạng tàu cá, hoạt động khai thác và nguồn gốc thủy sản hay không.

Chương trình Biển đảo Việt Nam (ngày 15/10/2026) còn có nội dung: Ứng dụng công nghệ và liên kết chuỗi: Chìa khóa chuyển đổi nghề cá truyền thống sang kinh tế biển hiện đại. (Chuyên mục Vươn khơi bám biển)