Họ là bộ đội, thanh niên xung phong và dân công hỏa tuyến - những người đã góp sức to lớn chi viện cho miền Nam ruột thịt đến ngày đất nước được giải phóng. Khi đất nước thống nhất, trở về đời thường, nhiều bộ đội Trường Sơn còn gặp hoàn cảnh khó khăn, cần được giúp đỡ. Cùng với đó, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ Trường Sơn đã được quan tâm triển khai, nhưng đến nay hơn 10.000 liệt sĩ chưa được tìm thấy.

Về nội dung này, phóng viên Hà Nam đã phỏng vấn Thiếu tướng Hoàng Kiền, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, Phó Chủ tịch Hội Truyền thống Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh Việt Nam.

PV: Thưa Thiếu tướng Hoàng Kiền, trước hết ông có thể cho biết Hội Truyền thống Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh Việt Nam đang hoạt động với tôn chỉ mục đích ý nghĩa như thế nào?

-Thiếu tướng Hoàng Kiền: Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, đường Trường Sơn được mở ra để chi viện sức người, sức của cho cách mạng miền Nam. Suốt 16 năm (1959 – 1975), đế quốc Mỹ đã tiến hành cuộc chiến ngăn chặn bằng không quân với quy mô và mức độ ác liệt nhất trong lịch sử chiến tranh nhân loại. Chúng thả xuống Trường Sơn rất nhiều loại vũ khí hiện đại, thiết bị trinh sát, bom mìn. Hơn 4 triệu tấn bom đạn đã đánh xuống đường Trường Sơn trong tổng số gần 8 triệu tấn trên toàn Đông Dương. Nhưng họ đã không ngăn chặn được đường Trường Sơn, không ngăn chặn được sự chi viện của miền Bắc cho miền Nam. Phía Mỹ từng nói: Mỹ thua ở Trường Sơn thì mới thua ở miền Nam Việt Nam.

Trường Sơn trở thành con đường huyền thoại. Để có được điều đó là sự hy sinh rất lớn của bộ đội, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến. Hơn 20.000 người hy sinh, 31.000 người bị thương và hàng vạn người nhiễm chất độc hóa học dioxin. Về đời thường, có hàng chục vạn người bị suy giảm sức khỏe, tinh thần.  

Chúng tôi thành lập Hội Truyền thống Trường Sơn Việt Nam (tên đầy đủ là Hội Truyền thống Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh Việt Nam) với hai mục đích: Phát huy truyền thống anh hùng của Trường Sơn trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; Làm công tác nghĩa tình đồng đội. Đó là việc mà chúng tôi đã và đang làm.  

PV: Vâng, được biết mới đây Hội Truyền thống Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh Việt Nam đã phát động Chiến dịch “Tri ân chiến sĩ Trường Sơn” năm 2026. Diễn ra từ ngày 10/9/2026 đến hết ngày 31/12/2026, vậy mục tiêu cụ thể mà Chiến dịch hướng tới là gì, thưa ông?

-Thiếu tướng Hoàng Kiền: Trở về đời thường, còn rất nhiều bộ đội Trường Sơn gặp hoàn cảnh khó khăn, đặc biệt là các nữ chiến sĩ Trường Sơn. Nhiều người lỡ thì, không lập gia đình. Ở Thái Bình có mấy trăm người, Hà Tĩnh gần 300 người, và rất nhiều nơi khác nữa, thậm chí có nơi mấy chục người đi tu. Mặc dù từng tham gia chiến đấu nhưng không phải ai cũng được hưởng chế độ. Nhiều người không có chế độ gì cả, do không phải là thương binh, không có chế độ chất độc da cam, nhưng bệnh tật mang theo người rất nặng nề, đời sống vô cùng khó khăn.

Mục đích của chúng tôi là hướng về nghĩa tình đồng đội, vận động nguồn lực. Trước hết là trong nội bộ Hội Trường Sơn, do các hội viên đóng góp. Thứ hai là kêu gọi sự ủng hộ rộng rãi của các tổ chức, cá nhân trên toàn quốc và toàn xã hội để tạo ra Quỹ Nghĩa tình Trường Sơn. Nguồn quỹ này dùng để giúp đỡ những người khó khăn: Xây nhà tình nghĩa, tặng sổ tiết kiệm, tặng quà trong các dịp lễ, Tết... Chúng tôi mong muốn có thêm nguồn lực để tăng quỹ, giúp đỡ được nhiều đồng đội hơn.

Chiến tranh đã lùi xa hơn 50 năm nhưng số người khó khăn vẫn còn rất lớn. Phát động chương trình này nhằm thông tin đến mọi tầng lớp nhân dân trong xã hội biết về một Trường Sơn anh hùng, sự hy sinh và đóng góp to lớn của các chiến sĩ Trường Sơn, từ đó chung tay ủng hộ, tạo nguồn quỹ hỗ trợ hội viên của chúng tôi.  

3- Vậy nguồn lực vận động được sẽ được Hội sử dụng vào những hoạt động cụ thể nào, thưa ông?

-Thiếu tướng Hoàng Kiền: Chủ đề của chúng tôi là chương trình “Tri ân chiến sĩ Trường Sơn". Tất cả các nguồn lực tài trợ sẽ được đưa vào Quỹ Nghĩa tình Trường Sơn. Thường trực Hội sẽ giao cho các tỉnh, thành hội. Hiện nay chúng tôi có tổ chức Hội tại 29 tỉnh, thành phố cùng các ban liên lạc, hội truyền thống của các đơn vị thì sẽ rà soát, lập danh sách báo cáo về những trường hợp khó khăn. Ưu tiên hàng đầu là nhà ở: Hỗ trợ xây nhà mới hoặc sửa chữa nhà cũ. Thứ hai là hỗ trợ các đồng đội ốm đau, bệnh tật hiểm nghèo cần kinh phí chữa trị. Tiếp đó là các hoàn cảnh đặc biệt khó khăn khác.

Hội sẽ cân đối và tiến hành chi hỗ trợ chủ yếu ngay trong năm nay. Từ nay đến ngày 31/12 sẽ giải ngân dần. Sang năm 2027 diễn ra Đại hội nhiệm kỳ IV của Hội, chúng tôi sẽ tổng kết, thống kê và tiếp tục phân bổ nguồn lực ủng hộ hội viên. Tiêu chí ưu tiên lần lượt là: Làm nhà mới là số một, sửa nhà là số hai, ốm đau bệnh tật khó khăn là số ba, cùng các hoàn cảnh khác. Nhưng ưu tiên cao nhất vẫn là hỗ trợ xây dựng những "Mái nhà nghĩa tình Trường Sơn".  

Chúng tôi rất mong các cơ quan báo đài, phương tiện thông tin đại chúng đưa tin rộng rãi để đông đảo nhân dân cả nước nắm được thông tin. Và trong hệ thống Hội Trường Sơn hiện có 29 tỉnh, thành hội và các hội truyền thống cấp cơ quan, sư đoàn trực thuộc Binh đoàn 12. Chúng tôi sẽ phổ biến thông tin đến toàn thể hội viên và lan tỏa tới thân nhân các gia đình. Việc ủng hộ có thể thực hiện linh hoạt bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản về tài khoản tiếp nhận. Muốn kêu gọi được sự ủng hộ thì khâu thông tin, tuyên truyền và hướng dẫn cách thức ủng hộ đóng vai trò rất quan trọng.

Chúng tôi rất mong sẽ đạt được con số mục tiêu ban đầu là 1 tỷ đồng, và hy vọng sẽ nhận được sự ủng hộ nhiều hơn thế nữa.  

PV: Thưa ông, cả nước đang đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ qua Chiến dịch 500 ngày đêm và hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày thương binh liệt sĩ (27/7/2027). Vậy Hội Truyền thống Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh Việt Nam có những hoạt động cụ thể gì, thưa ông?

-Thiếu tướng Hoàng Kiền: Đây là một chủ trương rất lớn của Đảng và Nhà nước ta. Nhân dịp hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, Hội Trường Sơn đã quán triệt chủ trương này từ cơ quan Trung ương Hội cho tới các hội thành viên, đơn vị trực thuộc. Riêng tại mặt trận Trường Sơn có hơn 20.000 liệt sĩ hy sinh. Đến nay, Nghĩa trang Liệt sĩ Trường Sơn mới chỉ quy tập được 10.269 hài cốt liệt sĩ, còn hơn 10.000 liệt sĩ nữa vẫn chưa tìm thấy. Vì vậy, việc tiếp nhận và kết nối thông tin là đặc biệt quan trọng.

Chúng tôi đã thống nhất trong toàn Hội và phối hợp chặt chẽ với Binh đoàn 12 – đơn vị kế tục truyền thống, quản lý hồ sơ của bộ đội Trường Sơn. Khi các hội viên hoặc thân nhân liệt sĩ đến liên hệ tìm kiếm thông tin, các đơn vị đều tận tâm, tận lực hướng dẫn, giới thiệu sang Ban Chính sách Binh đoàn 12 tra cứu hồ sơ. Đồng thời phối hợp, hướng dẫn kết nối với Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam để hỗ trợ thủ tục. Trường hợp nào có thông tin, chúng tôi giúp đỡ gia đình hết sức. Trường hợp chưa có thông tin cũng giải thích rõ hoàn cảnh lịch sử. Bởi lẽ, sau Hiệp định Paris (ngày 27/1/1973), Bộ Tư lệnh Trường Sơn đã tổ chức một đợt quy tập hài cốt liệt sĩ quy mô lớn. Mỗi binh trạm đều thành lập các đội đi tìm kiếm, quy tập liệt sĩ (chủ yếu hy sinh trên đất bạn Lào) đưa về Nghĩa trang Liệt sĩ Trường Sơn. Giai đoạn từ 1973 đến 1975 đã quy tập được 10.269 phần mộ. Chiến tranh khốc liệt, hơn 10.000 liệt sĩ còn lại vẫn chưa tìm thấy hài cốt, việc tìm kiếm hiện nay vô cùng gian nan.  Dù vậy, Hội Trường Sơn từ Trung ương đến địa phương luôn quán triệt tinh thần trách nhiệm cao nhất. Bản thân chúng tôi may mắn trở về lành lặn đã là điều vô cùng quý giá, nghĩ đến đồng đội nằm lại chiến trường mà chưa tìm thấy thì đau xót lắm, nên việc gì làm được cho đồng đội và thân nhân, chúng tôi đều dốc lòng dốc sức thực hiện.  

Sang năm Hội sẽ tổ chức Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IV. Trong đó, hoạt động tri ân chiến sĩ Trường Sơn tiếp tục là nội dung trọng tâm. Tôn chỉ của Hội gồm hai việc xuyên suốt "Phát huy truyền thống" và "Làm công tác nghĩa tình". 

Hướng tới 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, gắn với đặc thù của Trường Sơn là có hơn 31.000 thương binh (đã mất đi nhiều) và hơn 20.000 liệt sĩ (trong đó hơn 10.000 phần mộ chưa tìm thấy), Hội sẽ xây dựng một chương trình lớn về truyền thống và nghĩa tình để đưa vào Đại hội để triển khai.  

Vâng, xin cảm ơn ông./.

Hà Nam-VOV1