Sáng 17/10, Ban Cơ yếu Chính phủ tổ chức hội thảo công bố 3 dự thảo tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) về mật mã hậu lượng tử, trong đó có thuật toán chữ ký số do Việt Nam tự nghiên cứu, phát triển. Đây là bước tiến trong quá trình hướng tới tự chủ công nghệ lõi và xác lập chủ quyền số.

Ba dự thảo gồm: thuật toán chữ ký số hậu lượng tử dựa trên hàm băm HB-PQSign do Việt Nam nghiên cứu, phát triển và làm chủ công nghệ lõi; Cơ chế đóng gói khóa ML-KEM được xây dựng trên cơ sở tham chiếu tiêu chuẩn quốc tế; Và thuật toán chữ ký số ML-DSA dựa trên chuẩn quốc tế FIPS 204.

Theo Ban Cơ yếu Chính phủ, sự phát triển của công nghệ tính toán lượng tử đặt ra thách thức lớn đối với an toàn thông tin, đặc biệt là nguy cơ dữ liệu bị thu thập trước để giải mã sau. Trước thách thức này, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án "Phát triển hệ thống mật mã kháng lượng tử giai đoạn 2026 - 2035".

Theo đó, lộ trình chuyển đổi mật mã kháng lượng tử tại Việt Nam được chia làm 3 giai đoạn: trước mắt sẽ rà soát, đánh giá rủi ro đối với các hệ thống mật mã; từ năm 2028 từng bước kết hợp công nghệ hiện tại với mật mã hậu lượng tử, tiến tới hoàn tất chuyển đổi vào năm 2035.

Thiếu tướng Hồ Văn Hương, Phó Trưởng ban Cơ yếu Chính phủ nhấn mạnh: “Lộ trình chuyển đổi mật mã kháng lượng tử tại Việt Nam được xây dựng theo nguyên tắc "thận trọng, đồng bộ và không gián đoạn" và xác định mật mã hậu lượng tử (PQC) là giải pháp công nghệ chính để chuyển đổi trên diện rộng toàn quốc, phân phối khóa lượng tử (QKD) là công nghệ bổ trợ, áp dụng có chọn lọc cho một số mạng liên lạc trọng yếu”.

Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học đánh giá cao bước đi chủ động, kịp thời của Ban Cơ yếu Chính phủ trong nghiên cứu, xây dựng các tiêu chuẩn mật mã hậu lượng tử. Việc tiếp thu có chọn lọc các tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời chủ động nghiên cứu, phát triển thuật toán trong nước không chỉ khẳng định năng lực làm chủ công nghệ lõi mà còn mang ý nghĩa chiến lược đối với bảo đảm an ninh, chủ quyền quốc gia trên không gian mạng. Tuy nhiên, để những kết quả nghiên cứu thực sự đi vào ứng dụng, yếu tố quyết định vẫn là đội ngũ nhân lực.

Trung tướng Đặng Vũ Sơn, nguyên Trưởng ban Ban Cơ yếu Chính phủ nhấn mạnh: "Tôi nghĩ rằng đã là ngành cơ yếu thì mật mã là phải giỏi, công nghệ có thể học. Nếu chúng ta không làm chủ mật mã thì chúng ta không còn tiếp xúc được với ai. Cần phải có đội ngũ đủ năng lực để hiểu, triển khai, đánh giá các giải pháp mật mã mới, đặc biệt mật mã hậu lượng tử. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, các viện nghiên cứu, các trường đại học, doanh nghiệp, từ đào tạo, nghiên cứu, phát triển sản phẩm."

Cũng tại hội thảo, Ban Cơ yếu Chính phủ ra mắt trang web chuyên trách để tiếp nhận ý kiến đóng góp, phản biện của các nhà khoa học, chuyên gia và doanh nghiệp công nghệ đối với 3 dự thảo tiêu chuẩn quốc gia về mật mã hậu lượng tử. Đây là cơ sở để tiếp tục hoàn thiện các tiêu chuẩn, bảo đảm chất lượng, tiệm cận các chuẩn mực tiên tiến của thế giới./.