Theo nghiên cứu dựa trên dữ liệu Gánh nặng bệnh tật toàn cầu (GBD 2021), công bố năm 2025, 10 quốc gia ASEAN ghi nhận khoảng 36,8 triệu người sống chung với bệnh tim mạch, 1,66 triệu ca tử vong và 42,4 triệu năm sống khỏe mạnh bị mất do bệnh tật và tử vong sớm.

Già hóa dân số, đô thị hóa, lối sống ít vận động, chế độ ăn nhiều muối và hút thuốc lá đang góp phần làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh. Bên cạnh đó, tăng huyết áp, đái tháo đường, béo phì và rối loạn lipid máu tiếp tục là những yếu tố nguy cơ đáng chú ý.

Đáng lo ngại, nhiều yếu tố nguy cơ diễn tiến âm thầm, không có biểu hiện rõ ràng trong thời gian dài. Nếu không được phát hiện và kiểm soát kịp thời, người bệnh có thể đối mặt với những biến chứng nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim, đột quỵ và suy tim.

GS.TS Phạm Mạnh Hùng, Chủ tịch Liên đoàn Tim mạch Đông Nam Á (AFC), cho rằng không một quốc gia nào có thể tự mình giải quyết toàn bộ những thách thức này. Hợp tác khu vực vì thế không chỉ có ý nghĩa đối với sự phát triển khoa học mà còn là trách nhiệm chung nhằm nâng cao sức khỏe cộng đồng.

Theo đó, chia sẻ tri thức, phát triển nguồn nhân lực, tăng cường nghiên cứu đa quốc gia và mở rộng khả năng tiếp cận các tiến bộ y học cần được thúc đẩy nhằm cải thiện chất lượng chăm sóc tim mạch trong toàn khu vực.

Trong phòng, chống bệnh tim mạch, kiểm soát các yếu tố nguy cơ cần được đặt ở vị trí ưu tiên. Tăng huyết áp là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng, song có thể được phát hiện thông qua đo huyết áp và kiểm soát bằng các biện pháp điều trị, thay đổi lối sống phù hợp.

Bên cạnh việc củng cố các biện pháp dự phòng cơ bản, hệ thống y tế cần từng bước mở rộng khả năng tiếp cận những tiến bộ chuyên môn như siêu âm tim hiện đại, chẩn đoán hình ảnh, can thiệp ít xâm lấn và các phương pháp điều trị suy tim tiên tiến. Việc ứng dụng công nghệ cần phù hợp với nhu cầu thực tế, năng lực chuyên môn và nguồn lực của từng quốc gia.

Tại Hội nghị Tim mạch Đông Nam Á lần thứ 30 (AFCC 2026), diễn ra tại Brunei Darussalam từ ngày 15 đến 18/10/2026, GS.TS Phạm Mạnh Hùng, Chủ tịch AFC nhiệm kỳ 2025–2027, nhấn mạnh tinh thần đoàn kết và hợp tác nhằm cải thiện sức khỏe tim mạch cho người dân ASEAN.

Hợp tác giữa các hội tim mạch quốc gia có thể góp phần đẩy nhanh đào tạo nhân lực, chia sẻ hướng dẫn chuyên môn, xây dựng cơ sở dữ liệu và thúc đẩy nghiên cứu đa quốc gia. Những mô hình hiệu quả trong kiểm soát tăng huyết áp, quản lý suy tim hoặc tổ chức cấp cứu nhồi máu cơ tim tại một quốc gia có thể được nghiên cứu, điều chỉnh để phù hợp với điều kiện của các nước khác.

Với vai trò kết nối cộng đồng chuyên môn, AFC góp phần thúc đẩy trao đổi khoa học, tăng cường hợp tác và nâng cao chất lượng chăm sóc tim mạch trong khu vực. Đây cũng là nền tảng để các quốc gia chia sẻ kinh nghiệm, từng bước thu hẹp khoảng cách về năng lực dự phòng và điều trị.

Tại Việt Nam, Hội Tim mạch học Việt Nam đang thúc đẩy sáng kiến nâng cao tỷ lệ kiểm soát huyết áp trong cộng đồng, hướng tới mục tiêu kiểm soát được huyết áp ở ít nhất 50% người bệnh tăng huyết áp vào năm 2030. Sáng kiến này nhấn mạnh vai trò của việc phát hiện sớm, quản lý liên tục và nâng cao hiệu quả dự phòng trong cộng đồng.

Là chuyên gia tim mạch can thiệp, GS.TS Phạm Mạnh Hùng đồng thời giữ cương vị Chủ tịch Hội Tim mạch học Việt Nam nhiệm kỳ 2026–2028 và Chủ tịch Chi hội quốc tế Việt Nam thuộc Trường môn Tim mạch Hoa Kỳ (ACC). Vai trò lãnh đạo AFC tạo thêm cơ hội để các chuyên gia Việt Nam tham gia sâu hơn vào hoạt động đào tạo, nghiên cứu và hợp tác chuyên môn trong khu vực.

Trong bối cảnh gánh nặng bệnh tim mạch tiếp tục gia tăng, hiệu quả hợp tác ASEAN cần được thể hiện bằng những kết quả cụ thể: nhiều người được phát hiện bệnh sớm hơn, các yếu tố nguy cơ được kiểm soát tốt hơn và người bệnh được tiếp cận dịch vụ chăm sóc chất lượng cao hơn.

Chuyển trọng tâm từ điều trị sang dự phòng, đồng thời bảo đảm người bệnh được chăm sóc liên tục và công bằng, sẽ là hướng đi quan trọng để các quốc gia ASEAN giảm gánh nặng bệnh tim mạch và bảo vệ sức khỏe cộng đồng./.