Trong kỷ nguyên mới, cảng biển không chỉ là nơi tiếp nhận, xếp dỡ và trung chuyển hàng hóa. Một cảng biển hiện đại phải thông minh hơn trong vận hành, xanh hơn trong phát triển và kết nối sâu hơn với chuỗi logistics toàn cầu. Với Tổng Công ty Tân Cảng Sài Gòn (Binh đoàn 20), chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang được triển khai song hành, từng bước hình thành mô hình “cảng xanh - thông minh”, nâng cao năng lực cạnh tranh và đóng góp vào phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam.

Tại cảng Tân Cảng Cát Lái, những container nối dài trên bãi cảng, những cánh tay cẩu chuyển động liên tục, xe đầu kéo ra vào nhịp nhàng… Phía sau những chuyển động tưởng như quen thuộc ấy là một hệ thống công nghệ đang vận hành ngày càng thông minh hơn.

Hành trình xây dựng cảng thông minh tại Tân Cảng Sài Gòn được bắt đầu từ rất sớm, từ năm 2008. Từ quản lý container theo thời gian thực, cảng điện tử e-Port, lệnh giao hàng điện tử EDO đến hệ thống quản lý khai thác cảng, cổng tự động…, công nghệ ngày càng đi sâu vào từng khâu hoạt động khai thác. Anh Trịnh Tiến Đức, Đội trực ban sản xuất, Trung tâm Điều độ Cảng Tân Cảng Cát Lái cho biết: Tại hiện trường, dữ liệu được kết nối từ cổng, bãi đến cầu tàu, giúp cảng chủ động điều hành, tối ưu nguồn lực và rút ngắn thời gian giao nhận. Khách hàng có thể thực hiện nhiều thủ tục trực tuyến, theo dõi hành trình container và thanh toán điện tử.

Anh Đức cho biết thêm: "Với việc ứng dụng các hệ thống phần mềm, công nghệ tiên tiến như TopX, TopVN, rồi hệ thống camera giám sát khu vực cầu tàu. Sắp tới, chúng tôi có ứng dụng thêm hệ thống camera OCA ở khu vực cổng và khu vực cầu tàu. Với những công nghệ và ứng dụng hiện đại như vậy, giúp chúng tôi nắm bắt nhanh tình hình sản xuất, kiểm soát thông tin và hỗ trợ ra quyết định chính xác hơn. Nhờ đó, thời gian xử lý các sự cố hoặc những vướng mắc được rút ngắn, giảm thao tác thủ công, góp phần nâng cao năng suất, độ chính xác cũng như an toàn cho hoạt động khai thác cảng".

Không chỉ thay đổi cách vận hành, chuyển đổi số còn tạo ra một phương thức phục vụ mới – nhanh hơn, minh bạch hơn và thuận tiện hơn cho khách hàng. Từ e-Port, eDO, eWMS đến các hệ thống quản lý khai thác và cổng tự động, Tân Cảng Sài Gòn đang hình thành một hệ sinh thái số, kết nối cảng biển với hãng tàu, doanh nghiệp xuất nhập khẩu và các đối tác trong chuỗi logistics. Hiệu quả được thể hiện rõ qua năng lực khai thác. Cảng Cát Lái, với thiết kế ban đầu khoảng 3 triệu container mỗi năm, nhờ ứng dụng công nghệ tiên tiến và chuyển đổi số, hiện có thể tiếp nhận tới 6 triệu container mỗi năm – gần gấp đôi so với thiết kế ban đầu.

Thiếu tá Đỗ Văn Được, Trưởng ban phần mềm, phòng CNTT, TCT Tân Cảng Sài gòn chia sẻ: "Tân Cảng Sài gòn hướng tới mục tiêu xây dựng điều hành thông minh, chuyển dịch dần sang một nền tảng cộng đồng logistics, nâng cấp từ cộng đồng khai thác cảng lên cộng đồng logistics, tạo thuận tiện cho các hãng tàu, tổ chức cũng như khách hàng và các bên cùng tham gia trên một nền tảng".

Từ kết nối dữ liệu đến tự động hóa, cảng thông minh đang từng bước trở thành một hệ thống có khả năng hỗ trợ con người ra quyết định nhanh hơn, chính xác hơn. Những giải pháp như Smart Gate, nhận diện biển số xe, container bằng công nghệ OCR giúp giảm thao tác thủ công, rút ngắn thời gian phương tiện qua cảng, đồng thời nâng cao hiệu quả và an toàn trong khai thác. Nhưng hiệu quả của công nghệ không chỉ được nhìn từ bên trong cảng, mà còn được cảm nhận từ chính những khách hàng sử dụng dịch vụ.

Anh Trần Minh Tiến, công ty Lương thực Ngôi sao Việt Nam đánh giá: "Doanh nghiệp thường xuyên sử dụng dịch vụ tại Tân Cảng Cát Lái. Chúng tôi đánh giá cao về chất lượng phục vụ, sự chuyên nghiệp trong quá trình giao nhận hàng hóa của cảng. Các quy trình tổ chức cũng tương đối rõ ràng, giúp cho doanh nghiệp chủ động hơn trong việc theo dõi, sắp xếp kế hoạch giao nhận hàng hóa. Việc ứng dụng công nghệ và khai báo, tra cứu thông tin, theo dõi tình trạng container, khối lượng hàng hóa cũng tương đối thuận tiện. Nhìn chung thì Tân Cảng cũng đang cải tiến quy trình và nâng cao chất lượng dịch vụ để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho khách hàng".

Với khách hàng, mỗi phút được rút ngắn trong quy trình giao nhận, mỗi thủ tục được thực hiện thuận tiện hơn cũng đồng nghĩa với giảm chi phí và tăng tính chủ động trong chuỗi logistics. Cùng với số hóa, Tân Cảng Sài Gòn đang đẩy mạnh chuyển đổi xanh. Doanh nghiệp đã xây dựng các chỉ tiêu đánh giá phát thải, khuyến khích sử dụng năng lượng sạch, đồng thời triển khai các giải pháp giảm bụi, tiếng ồn, xử lý nước thải và chất thải trong hoạt động khai thác cảng. Những nỗ lực này đã được ghi nhận qua các danh hiệu “Cảng xanh” dành cho Tân Cảng Cát Lái và Cảng Quốc tế Tân Cảng – Cái Mép. Đại tá Nguyễn Phương Nam, Phó Tổng giám đốc Tổng công ty Tân cảng Sài gòn cho biết: Từ thực tiễn khai thác, có thể thấy chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang tạo thành hai trụ cột song hành trong quá trình phát triển của Tân Cảng Sài Gòn.

Đại tá Nguyễn Phương Nam nhấn mạnh: "Chuyển đổi số là chiến lược mà Tân Cảng Sài Gòn đã thực hiện trong nhiều năm qua. Trong đó, cảng Tân Cảng Cát Lái là cảng tiên phong trong ứng dụng công nghệ thông tin trong khai thác cảng, trong giao nhận hàng hóa và trong dịch vụ, tạo sự thuận tiện cho các doanh nghiệp và khách hàng. Xu hướng số hóa trong khai thác cảng đã phát huy hiệu quả trong xã hội rất lớn. Đến nay, hệ thống cảng điện tử của Tân Cảng Sài Gòn đã được triển khai hầu hết tại các cơ sở cảng biển trong hệ thống của Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn trên cả nước, tạo ra lợi thế cạnh tranh rất lớn cho thương hiệu Tân Cảng Sài Gòn".

Từ những đổi mới trong từng container, từng chuyến tàu đến việc kết nối cảng với hệ sinh thái logistics, Tân Cảng Sài Gòn đang từng bước kiến tạo mô hình “Cảng xanh – Thông minh”. Ở đó, công nghệ giúp khai thác hiệu quả hơn, chuyển đổi xanh giúp phát triển bền vững hơn và sự kết nối giữa con người, hạ tầng và dữ liệu tạo nên năng lực cạnh tranh mới cho cảng biển Việt Nam. Đó cũng là cách Tân Cảng Sài Gòn phát huy bản lĩnh, kỷ luật và tinh thần đổi mới của người lính trên mặt trận kinh tế; góp phần nâng cao năng lực logistics quốc gia, thúc đẩy kinh tế biển xanh và đưa hàng hóa Việt Nam vươn xa hơn trong kỷ nguyên mới.

Thu Lan