Nhiều doanh nghiệp bán lẻ và thương nhân phân phối xăng dầu tại Hà Nội, TPHCM và một số địa phương phản ánh việc tiếp cận nguồn hàng xăng dầu, đặc biệt là dầu diesel gặp nhiều khó khăn. Theo các doanh nghiệp, lượng xăng dầu được doanh nghiệp đầu mối cấp “nhỏ giọt” nên chỉ đáp ứng một phần nhu cầu, buộc nhiều cửa hàng phải bán cầm chừng để duy trì hoạt động.

Thực tế này do đâu và cơ quan quản lý sẽ có biện pháp gì để quản lý thị trường xăng dầu, bảo đảm nguồn cung và giá trước biến động hết sức phức tạp, khó lường của thị trường thế giới cũng như việc sửa đổi Nghị định về kinh doanh xăng dầu đang được Chính phủ yêu cầu đẩy nhanh tiến độ? Phóng viên Nguyên Long phỏng vấn ông Trần Hữu Linh - Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương về nội dung này:

               Nghe âm thanh tại đây:

PV. Thưa ông, những ngày gần đây tại một số địa phương xuất hiện tình trạng nhiều cửa hàng xăng dầu thông báo hết dầu diesel hoặc bán cầm chừng. Được biết, Cục QL và phát triển TTTN, Bộ Công Thương đã thực tế kiểm tra, xin ông cho biết cụ thể về thực tế này?

Cục trưởng Trần Hữu Linh: Do xung đột tại Trung Đông chưa chấm dứt khiến cho việc tạo nguồn của các doanh nghiệp đầu mối gặp khó khăn. Cùng với nhu cầu tăng nhanh tại một số địa bàn, lượng khách dịch chuyển về hệ thống các đầu mối lớn nhiều hơn cho nên tạo áp lực lên khâu tiếp nhận, vận chuyển và bổ sung hàng hóa. Trong trường hợp này, một số đơn vị có thể phải điều tiết lượng bán trong thời gian ngắn nhằm duy trì khả năng cung ứng liên tục.

Bộ Công Thương đang nắm chắc tình hình, nguồn cung vẫn được cân đối và không thiếu. Tuy nhiên, tại một số địa bàn có thể xuất hiện tình trạng thương nhân phân phối hoặc cửa hàng bán lẻ không lấy được hàng trong vài ngày gần đây, đặc biệt là mặt hàng dầu Diesel. Điều này có thể là do một số thương nhân phân phối ký hợp đồng với nhiều đầu mối khác nhau, thay vì gắn bó với nguồn cung ổn định.

Nguồn hàng có thời điểm khan cục bộ, việc phân phối có thể phát sinh vướng mắc, nhưng không đồng nghĩa tổng nguồn cung trên thị trường bị thiếu. Chúng tôi cũng không loại trừ nguyên nhân doanh nghiệp bán cầm chừng chờ tăng giá.

PV. Bộ Công Thương đã và đang triển khai những giải pháp gì để bảo đảm nguồn cung xăng dầu, đặc biệt là mặt hàng dầu diesel, không để xảy ra đứt gãy chuỗi cung ứng, nhất là trong giai đoạn nhu cầu phục vụ sản xuất, vận tải và nông ngư nghiệp tăng cao?

Cục trưởng Trần Hữu Linh: Đứng trước tình hình này, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đã liên tục ban hành các văn bản (Công văn số 2371/TTTN-NV gửi Sở Công Thương các tỉnh, thành phố) về việc tăng cường công tác kiểm tra hoạt động kinh doanh bán lẻ xăng dầu trên địa bàn nhằm bảo đảm nguồn cung phục vụ sản xuất, kinh doanh và nhu cầu tiêu dùng của người dân.

Bộ đã yêu cầu các Sở Công Thương địa phương rà soát, báo cáo rất cụ thể từng trường hợp thiếu hàng, xác định rõ doanh nghiệp đầu mối, hợp đồng cung ứng và nguyên nhân phát sinh. Đồng thời, Bộ cũng yêu cầu lực lượng QLTT tăng kiểm tra, giám sát nguồn cung, lượng tồn kho và xử lý nghiêm hành vi găm hàng, bán nhỏ giọt hoặc tự ý ngừng bán khi chưa được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận.

Để thị trường xăng dầu vận hành ổn định, minh bạch, Bộ Công Thương đã khẩn trương triển khai xây dựng Dự thảo Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu để trình Thủ tướng Chính phủ ban hành trong tháng 7/2026, nhằm hoàn thiện khung pháp lý về kinh doanh xăng dầu, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và tạo lập thị trường xăng dầu vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước. Dự thảo được xây dựng theo hướng kế thừa những quy định còn phù hợp, đồng thời sửa đổi, bổ sung các quy định đã bộc lộ bất cập trong thực tiễn nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và đáp ứng yêu cầu phát triển của thị trường xăng dầu trong giai đoạn mới. 

PV. Một trong những nội dung được dư luận quan tâm là dự thảo Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu theo hướng cắt giảm khâu trung gian trong hệ thống phân phối. Xin ông cho biết mục tiêu của việc sửa đổi này là gì và sẽ tác động như thế nào đến nguồn cung cũng như hoạt động của doanh nghiệp?

Cục trưởng Trần Hữu Linh: Một trong những nội dung trọng tâm của Dự thảo là sửa đổi điều kiện đối với thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu theo hướng nâng cao năng lực, trách nhiệm và tính bền vững của doanh nghiệp tham gia thị trường. Theo đó, thương nhân đầu mối phải sở hữu kho tiếp nhận xăng dầu có tổng sức chứa tối thiểu 15.000 m³. Dự thảo cũng bổ sung trách nhiệm thực hiện tổng nguồn xăng dầu tối thiểu không thấp hơn 100.000 m³/năm; trường hợp 02 năm liên tiếp không đạt mức này sẽ bị thu hồi giấy phép.

Ngoài ra, Dự thảo cũng đã cắt giảm tối đa khâu trung gian, tạo lập chuỗi cung ứng thông suốt từ khâu tạo nguồn đến khâu phân phối. Loại hình thương nhân bán lẻ xăng dầu (đại lý bán lẻ xăng dầu, thương nhân nhận quyền bán lẻ xăng dầu) và thương nhân phân phối xăng dầu được sáp nhập thành một loại hình thống nhất với tên gọi là “thương nhân phân phối xăng dầu” nhằm phản ánh đầy đủ hoạt động phân phối (bán buôn, bán lẻ) của thương nhân. Thương nhân phân phối sẽ được bãi bỏ giấy xác nhận đủ điều kiện do Bộ Công Thương cấp, chuyển sang phương thức quản lý bằng hậu kiểm trên cơ sở báo cáo, đăng ký và kê khai của thương nhân nhằm giảm gánh nặng thủ tục hành chính cho doanh nghiệp.

PV. Đối với cơ chế điều hành giá xăng dầu, dự thảo Nghị định có những thay đổi đáng chú ý nào? Quan điểm của Bộ Công Thương trong việc quản lý giá như thế nào, đặc biệt là việc bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng?

Cục trưởng Trần Hữu Linh: Một nội dung quan trọng khác là đổi mới cơ chế điều hành giá theo nguyên tắc thị trường, trao quyền chủ động cho doanh nghiệp nhưng đồng thời tăng cường trách nhiệm và sự giám sát của cơ quan quản lý nhà nước. Theo đó, Nhà nước không công bố giá cơ sở định kỳ như hiện nay; thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối được quyền tự quyết định và công bố giá bán lẻ trong hệ thống phân phối của mình trên cơ sở công thức giá quy định tại Nghị định.

Sau khi điều chỉnh giá, thương nhân có trách nhiệm kê khai giá và gửi thông báo đến cơ quan quản lý để kiểm tra, giám sát. Đối với vùng sâu, vùng xa, giá bán lẻ của thương nhân phân phối không được vượt quá mức giá cao nhất do thương nhân đầu mối công bố tại cùng địa bàn nhằm bảo đảm an sinh xã hội. Nhà nước chỉ công bố một yếu tố hình thành giá là chi phí kinh doanh định mức để thương nhân áp dụng, góp phần ngăn chặn việc tăng giá bất hợp lý.

PV. Để thị trường xăng dầu vận hành ổn định, minh bạch và hạn chế tái diễn tình trạng thiếu hàng cục bộ, Bộ Công Thương sẽ có những giải pháp gì về công tác giám sát, thanh tra và quản lý hệ thống phân phối trong thời gian tới, thưa ông?

Cục trưởng Trần Hữu Linh: Để đáp ứng yêu cầu quản lý trong bối cảnh mới, Dự thảo quy định cụ thể về chuyển đổi số và minh bạch hóa hoạt động kinh doanh xăng dầu. Thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối bắt buộc phải kết nối mạng với Bộ Công Thương để cung cấp dữ liệu về kho chứa, tồn kho, tổng nguồn, hệ thống phân phối và kê khai giá, tạo cơ sở cho việc theo dõi sát diễn biến cung cầu và thị trường. Dự thảo cũng bổ sung trách nhiệm của thương nhân đầu mối trong việc bảo đảm quyền lợi của các thương nhân phân phối do mình cung cấp xăng dầu.

PV. Xin trân trọng cảm ơn Cục trưởng!

Nguyên Long