Trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, hàng vạn quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam đã có mặt trên nước bạn Lào để kề vai, sát cánh cùng đánh đuổi kẻ thù chung. Biết bao người con ưu tú đã mãi mãi nằm lại nơi rừng sâu núi thẳm, xương máu của các anh hùng liệt sỹ đã tô thắm tình láng giềng đoàn kết, hữu nghị giữa hai nước Việt Nam và Lào.

 Theo uớc tính có khoảng 2.300 quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh trên địa bàn 6 tỉnh Bắc Lào (Oudomxay, Xayabouly, Luangnamtha, Luangprabang, Bokeo và Phongsaly). Thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước, từ cuối năm 1994 đến nay, Đội Quy tập Quân khu 2 đã tìm kiếm, quy tập và hồi hương 1.870 hài cốt liệt sỹ. Trong mùa khô 2025-2026,  Đội Quy tập Quân khu 2 đã tìm kiếm, cất bốc và hồi hương được 19 hài cốt liệt sỹ. Thiếu tướng Nguyễn Hồng Thái, Phó Chính uỷ Quân Khu 2 cho biết.

Chúng tôi có những chỉ đạo rất là cụ thể như tăng thêm các  tổ công tác đi các mũi, các hướng để nắm bắt thông tin và xác minh thông tin. Hiện nay, những thông tin đã có thì cần phải tăng tốc việc đi xác minh. Trên cơ sở đó, chúng tôi sẽ khoanh vùng các vị trí để khai quật, tìm kiếm.

Trong 27 năm qua (từ năm 1999 đến nay), Đội Quy tập thuộc Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Hà Tĩnh đã tìm kiếm, cất bốc, hồi hương được 834 hài cốt liệt sỹ. Mặc dù còn gặp nhiều khó khăn do địa hình hiểm trở, sự thay đổi của cảnh quan, thời tiết khắc nghiệt hay thông tin về phần mộ liệt sĩ ngày càng ít dần, nhưng được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát của Ban Công tác đặc biệt 2 Chính phủ Việt Nam – Lào, sự phối hợp chặt chẽ với Ban Công tác đặc biệt các địa phương (tỉnh Bolikhamxay và thủ đô Vientiane), giai đoạn mùa khô 2025 – 2026, Đội Quy tập tỉnh Hà Tĩnh đã tìm kiếm, cất bốc được 9 hài cốt liệt sỹ hy sinh trên đất bạn Lào.

Bày tỏ lòng biết ơn chân thành đối với những tình cảm tốt đẹp và sự giúp đỡ đầy nghĩa tình của chính quyền, người dân thủ đô Vientiane và tỉnh Bolikhamxay đã giúp tỉnh Hà Tĩnh hoàn thành tốt nhiệm vụ quy tập trong mùa khô năm 2025 - 2026. Bà Nguyễn Thị Nguyệt - Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng ban chỉ đạo 515 tỉnh Hà Tĩnh chia sẻ: "Chúng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Đảng bộ, chính quyền, nhân dân các bản làng trên đất nước Lào anh em trong suốt mấy chục năm qua đã ôm ấp, che chở, chăm sóc cho phần mộ Liệt sĩ".

Công tác tìm kiếm, cất bốc và hồi hương hài cốt liệt sỹ quân tình nguyện, chuyên gia Việt Nam hy sinh tại Lào luôn được Đảng, Nhà nước và Quân đội Lào tạo điều kiện tối đa, coi đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng và thiêng liêng, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”.

Hàng năm, công tác tổ chức lễ bàn giao, lễ truy điệu và tiễn đưa hài cốt liệt sỹ trở về với đất mẹ không chỉ được phía Lào tổ chức trang nghiêm, trọng thể mà chính quyền và người dân địa phương còn thực hiện các nghi lễ tôn giáo để bày tỏ lòng thành kính biết ơn sâu sắc đối với sự hy sinh của các liệt sĩ vì sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước và làm nhiệm vụ quốc tế cao cả. 

Xúc động dự buổi lễ truy điệu và bàn giao hài cốt liệt sỹ  tại thủ đô Vientiane, ông Thavixay Mauxomphou - Phó Bí thư thành ủy, Trưởng ban Công tác đặc biệt thủ đô Vientiane bày tỏ.

Chiến tranh đã kết thúc, đất nước hoàn toàn được giải phóng, nhân dân sống trong hòa bình và hạnh phúc, nhưng trong lòng mỗi chúng ta vẫn canh cánh nối niềm là vẫn còn những người anh thế hệ trước đã hy sinh, đang nằm lại trên các chiến trường xưa; nhiều gia đình, bà con, anh em đang chờ đợi họ trở về yên nghỉ trong lòng đất mẹ thân yêu.

Hiện vẫn còn nhiều liệt sỹ chưa tìm thấy phần mộ vì công việc tìm kiếm ngày càng khó khăn hơn, nhiều phần mộ nằm ở vùng sâu vùng xa, địa hình thay đổi, thông tin về các phần mộ ngày càng ít dần. Vì vậy, công tác tuyên truyền, vận động các tầng lớp nhân dân tham gia cung cấp thông tin về phần mộ liệt sỹ luôn được phía Lào đặc biệt quan tâm. Ông Souvat Mahavongsanan, Phó Chủ tịch tỉnh Oudomxay, Lào khẳng định.

Thời gian tới, chính quyền 6 tỉnh Bắc Lào sẽ tiếp tục thúc đẩy tuyên truyền về ý nghĩa, tầm quan trọng của việc tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh tại Lào để thu thập thông tin phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập.

Hưởng ứng “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ”, Bộ Quốc phòng Lào đã chỉ đạo các cơ quan, đơn vị, địa phương liên quan tăng cường phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng của Việt Nam để triển khai hiệu quả chiến dịch. Sự đồng lòng này cho thấy tinh thần trách nhiệm cao và tình cảm gắn bó đặc biệt của Lào đối với các anh hùng liệt sỹ Việt Nam đã hy sinh trên đất nước Triệu Voi./.

Trần Tuấn, Cảnh Thành/VOV Vientiane