Nhiều lĩnh vực, ngành Công Thương tăng trưởng “hai con số” trong quý đầu năm 2026, đáng kể như: Kim ngạch xuất khẩu tăng hơn 19% (giá trị ước đạt 122,9 tỷ USD); Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng khoảng 10,9%; nguồn cung hàng hoá thiết yếu đặc biệt là xăng dầu, năng lượng cơ bản ổn định trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều bất định… Đó là những thông tin tích cực được Bộ Công Thương thông tin tại Họp báo Quý 1/2026.

                 Nghe âm thanh tại đây:

Bước vào Quý 2, cùng với đảm bảo nguồn cung năng lượng như điện, xăng dầu, ngành Công Thương đang nỗ lực các giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu, nâng cao tỷ lệ nội địa hoá trong sản xuất công nghiệp, phấn đấu tăng trưởng cao trong các quý tiếp theo, góp phần đảm bảo mục tiêu tăng trưởng từ 10% trong cả năm 2026. 

Theo báo cáo của Bộ Công Thương, Quý I năm 2026 diễn ra trong bối cảnh thế giới và khu vực có nhiều biến động phức tạp, khó lường. Tăng trưởng kinh tế toàn cầu đối mặt với nhiều rủi ro, dự báo chỉ đạt khoảng 2,8-3,0% do chính sách tiền tệ thắt chặt và tiêu dùng suy yếu. Từ tháng 3/2026, nền kinh tế chịu áp lực lớn từ giá nhiên liệu thế giới tăng mạnh, làm gia tăng chi phí sản xuất và vận tải nội địa.

Vượt qua nhiều thách thức, các kết quả sản xuất công nghiệp và thương mại Quý 1 đạt được là rất đáng ghi nhận. Chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp (IIP) tăng 9% so với cùng kỳ năm trước, trong đó, ngành chế biến, chế tạo tiếp tục đóng vai trò chủ chốt với mức tăng 9,7%. Ngành sản xuất và phân phối điện tăng 6,3%, đảm bảo cung ứng năng lượng ổn định cho nền kinh tế.

Đáng lưu ý có một số nhóm ngành bứt phá, như sản phẩm từ khoáng phi kim loại tăng 19,7% và sản xuất kim loại tăng 22,9%, phản ánh tác động tích cực từ việc đẩy mạnh giải ngân đầu tư công cho hạ tầng chiến lược. Chỉ số PMI tháng 03/2026 đạt 51,2 điểm, là tháng thứ 9 liên tiếp duy trì trên 50 điểm, đánh dấu chuỗi tăng trưởng liên tục và củng cố niềm tin kinh doanh.

Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa ước đạt 249,5 tỷ USD, tăng 23,2% so với cùng kỳ, trong đó, xuất khẩu ước đạt 122,9 tỷ USD, tăng 19,1% so với cùng kỳ năm 2025. Về kim ngạch nhập khẩu cao trong quý đầu năm, đạt gần 126,6 tỷ USD, tăng 27% dẫn tới nhập siêu cao (khoảng 3,64 tỷ USD), ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục XNK, Bộ Công Thương cho biết, sự gia tăng này chủ yếu đến từ việc nhập khẩu máy móc, thiết bị và nguyên liệu để phục vụ nhu cầu sản xuất trong các quý tới.

"Đối với Quý 1 thì đây là giai đoạn các doanh nghiệp cũng đang tích cực nhập khẩu các nguyên liệu cũng như là mua sắm trang thiết bị để đầu tư cho các cái dự án mới. Trong năm 2025 chúng ta thấy các dự án FDI đã tăng vốn ở mức kỷ lục, thì đây là thời điểm mà các doanh nghiệp cũng đang nhập các máy móc thiết bị cũng như là các cơ sở vật chất về để phục vụ cho việc xây dựng nhà máy… Theo thống kê của chúng tôi, một số mặt hàng có tỷ lệ nhập khảo cao, như các linh kiện điện tử, mức độ tăng lên đến khoảng 50%; máy móc thiết bị phụ tùng tăng 22 % so với cùng kỳ năm ngoái, rồi các sản phẩm từ năng lượng, trong đó có xăng dầu, dầu mỏ thì cũng có mức tăng đáng kể; rồi nguyên liệu thức ăn chăn nuôi cũng có mức tặng rất là cao…" - ông Trần Thanh Hải thông tin.

Bộ Công Thương khẳng định, công tác quản lý nhà nước đối với các ngành, lĩnh vực được tổ chức triển khai đồng bộ, kịp thời, đóng góp tích cực vào thành tích chung của toàn ngành, trong đó: An ninh năng lượng được đảm bảo, công tác điều hành giá xăng dầu và cung ứng điện được thực hiện quyết liệt, đảm bảo đủ nguồn năng lượng cho sản xuất và đời sống dù giá dầu thế giới biến động từ 30-40%; Sản lượng điện toàn hệ thống đạt 63,6 tỷ kWh (tăng 6,1%). Hệ thống vận hành an toàn, đáp ứng tốt nhu cầu sản xuất và sinh hoạt.

Từ thực tế áp lực cung cấp năng lượng trong 3 tháng đầu năm 2026 vẫn còn những thách thức lớn; Sự tăng trưởng giữa các ngành chưa đồng đều, một số ngành chủ lực như phân bón, khai thác than sụt giảm; Một số dự án nguồn và lưới điện còn vướng mắc trong  giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư, điều chỉnh quy hoạch, ảnh hưởng đến tiến độ chung; Kinh tế chính trị toàn cầu biến động mạnh, xung đột ở Trung Đông làm gián đoạn chuỗi cung ứng, đẩy giá nhiên liệu và giá cước vận tải tăng cao gây khó khăn cho hoạt động sản xuất, xuất nhập khẩu… Bộ Công Thương xác định bảo đảm an ninh năng lượng là giải pháp trọng tâm hàng đầu trong cả trước mắt và lâu dài.

Theo đó, sẽ thực hiện lộ trình chuyển đổi cơ cấu năng lượng, phấn đấu đến năm 2030 giảm mức nhập khẩu ròng năng lượng của VN từ 42% năm 2025 xuống 30%; Tiếp tục điều hành hệ thống điện linh hoạt, hiệu quả để đảm bảo đủ điện cho nền kinh tế trong bối cảnh nguồn điện nền của chúng ta khó khăn; Bám sát diễn biến tình hình cung cầu xăng dầu để bảo đảm nguồn cung trong nước. Đặc biệt triển khai lộ trình hệ thống dự trữ năng lượng quốc gia để điều chỉnh linh hoạt giữa các nguồn dự trữ và đẩy mạnh tiết kiệm năng lượng.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh: "Sẽ phải rà soát lại tình hình thực hiện Quy hoạch điện 8, sau đó, trong quá trình rà soát, nếu thấy những dự án nào có khả năng chậm thì sẽ phải tập trung để thúc đẩy. Một vấn đề nữa là để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng phát triển (tăng trưởng 2 con số), nếu cần phải có sự điều chỉnh về cơ cấu nguồn, về tiến độ, về thời gian thì cũng sẽ phải tiến hành cập nhật để báo cáo các cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định việc có điều chỉnh hay không. Điều quan trọng nhất – cuối cùng vẫn là phải tiếp tục kiểm tra, giám sát việc thực hiện Quy hoạch".

Về các giải pháp nâng cao giá trị gia tăng trong sản xuất công nghiệp và đẩy mạnh xuất nhập khẩu trong quý 2/2026, ông Bùi Huy Sơn - Vụ trưởng Vụ Kế hoạch tài chính và quản lý doanh nghiệp, Bộ Công Thương cho biết: "Thứ nhất là phải đảm bảo an ninh năng lượng. Thứ 2 tà tập trung cơ cấu lại chuỗi công nghiệp và chuỗi cung ứng để nâng cao năng lực tự chủ của ngành công nghiệp, từng bước phấn đấu nâng tỷ lệ nội địa hoá lên 40%-45% ở các ngành trọng điểm, đặc biệt là các ngành chế biến chế tạo như dệt may, da giày, hoá chất, giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài. Đồng thời, triển khai nâng cấp công nghệ, nghiên cứu phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược gắn với công nghệ mới để tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững. Thứ 3, tiếp tục đa dạng hóa thị trường (Trung Đông, Mỹ Latinh), tập trung xuất khẩu xanh đáp ứng tiêu chuẩn Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM). Nâng cao năng lực phòng vệ thương mại để bảo vệ doanh nghiệp. Cơ cấu lại và tối ưu thị trường xuất khẩu, đàm phán ký kết các Hiệp định mới và khai thác các Hiệp định FTA đã ký kết".

Tại thị trường trong nước, Bộ Công Thương nhấn mạnh sẽ đẩy mạnh kích cầu tiêu dùng thông qua các chương trình khuyến mại tập trung và tăng cường kiểm soát hàng giả trên không gian số. 

Tiếp tục cắt giảm điều kiện kinh doanh, đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến mức độ 4 và nâng cao kỷ cương công vụ cũng được Bộ Công Thương nhấn mạnh sẽ quyết liệt triển khai trong thời gian tới../.

Nguyên Long