Vấn đề đang được dư luận xã hội quan tâm đó là sự việc liên quan đến một số trường hợp người nộp thuế bị tạm hoãn xuất cảnh dù số tiền thuế nợ không lớn, thậm chí rất nhỏ. Trước thực tế này, Bộ Tài chính đã có báo cáo gửi Thủ tướng Chính phủ, làm rõ cơ sở pháp lý và các trường hợp áp dụng biện pháp này.

 Trước thông tin phản ánh trường hợp nợ thuế 15.000 đồng nhưng vẫn bị tạm hoãn xuất cảnh, Cục thuế, Bộ Tài chính đã xác minh làm rõ. Việc một người phụ nữ bị chặn xuất cảnh ngay tại sân bay khi chuẩn bị sang Nhật Bản công tác. Theo chia sẻ của người này, trước đây chị từng mở doanh nghiệp riêng nhưng sau đó đã giải thể và không để ý tới số nợ thuế quá nhỏ này. Trên Cổng thông tin của cơ quan thuế các địa phương liên tục công khai danh sách người nộp thuế bị tạm hoãn xuất cảnh. Một số trường hợp có số nợ rất nhỏ, dưới 100.000 đồng, thậm chí có trường hợp số nợ chỉ mấy chục nghìn. Ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế, Bộ Tài chính cho biết, đã rà soát các trường hợp được báo chí phản ánh và xác định, đây đều là người đại diện pháp luật của doanh nghiệp nợ thuế, không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký kinh doanh:

“Trong quy định pháp luật thì với điều kiện nợ thuế đồng thời bỏ địa chỉ kinh doanh nhưng không khai báo với cơ quan thuế thì thì vì sao mà chúng tôi cấm xuất cảnh vì vấn đề ở đây không chỉ có tiền thuế mà vấn đề phải xác định là đơn vị đó còn những vấn đề trong quản lý thuế của chúng tôi như việc sử dụng hoá đơn chứng từ. Việc này góp phần vào làm lành mạnh thân thiện với trách nhiệm của họ trong vấn đề quyết toán giải thể theo đúng quy định.

Người nộp thuế trên đường ra sân bay mà có thể là hoặc có thể tại cửa khẩu đó, chuẩn bị xuất cảnh, người ta nộp theo thời gian thực để xác nhận trước khi xuất cảnh là có trên hệ thống là được bay. Đó là mong muốn và hướng tới của chúng tôi và chúng tôi đang thực hiện vấn đề đó. Chúng tôi sẽ phải nâng cấp ứng dụng và phối hợp cùng các bên như:  Kho bạc, kể cả ngân hàng, cơ quan xuất nhập cảnh”

Tổng hợp số liệu quản lý thuế cho thấy, trên 50% người nộp thuế thuộc trạng thái không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký có số tiền thuế nợ dưới 1 triệu đồng. Tuy nhiên, tổng số nợ của nhóm này chỉ chiếm khoảng 0,2% tổng số nợ thuế của toàn bộ nhóm đối tượng. Nợ thuế đang tiếp tục có chiều hướng gia tăng, đến cuối năm 2025 đã lên gần 229.000 tỷ đồng, tăng 12,6% so với cuối năm 2024. Với các trường hợp bỏ địa chỉ kinh doanh, có dấu hiệu trốn thuế, việc tạm hoãn xuất cảnh được cho là cần thiết để tránh thất thu ngân sách, nhất là nguy cơ liên quan đến các doanh nghiệp "ma", buôn bán hóa đơn bất hợp pháp và khó thu hồi nợ thuế. Đến nay ngành thuế đã ban hành hơn 100.000 lệnh tạm hoãn xuất cảnh, qua đó đã thu hồi được hơn 4.000 tỷ đồng tiền nợ thuế. Như vậy, trường hợp khiến nhiều người lo lắng về việc nợ thuế mười mấy nghìn cũng không được xuất cảnh là do thông tin được phản ánh không đầy đủ, khiến dư luận hiểu sai về chính sách. Ông Nguyễn Đức Huy, Phó trưởng ban Nghiệp vụ thuế, Cục Thuế, Bộ Tài chính cho biết, cơ quan thuế áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh với những trường hợp này theo quy định tại Luật Quản lý thuế và cụ thể hóa tại Nghị định 49/2025:

“Cục thuế cũng sẽ trao đổi làm việc với Cục quản lý xuất nhập cảnh, Bộ Công an hiện tại chúng tôi đang có quy chế phối hợp rất chặt chẽ và chúng tôi chuyển sang đối soát hàng ngày rồi và chúng tôi tiếp tục trao đổi để nghiên cứu các quy định của Quản lý xuất nhập cảnh cũng như các quy định về hướng dẫn nghị định tại Thông tư hướng dẫn để làm sao sửa đổi để về phía Công an cũng có thể có những giải pháp để mà gỡ ngay sau khi nhận được thông báo tạm hoãn xuất cảnh từ phía cơ quan thuế chuyển sang…”.  

Liên quan đến phản ánh của báo chí và quan tâm đặc biệt của dư luận xã hội về một số trường hợp người nộp thuế bị tạm hoãn xuất cảnh dù số tiền thuế nợ không lớn, Bộ Tài chính vừa có báo cáo gửi Thủ tướng Chính phủ. Theo Bộ Tài chính, quy định hiện hành nêu rõ biện pháp tạm hoãn xuất cảnh được áp dụng đối với 4 nhóm đối tượng: Thứ nhất, cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh thuộc diện bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế khi có số tiền thuế nợ từ 30 triệu đồng trở lên và đã quá thời hạn nộp thuế trên 120 ngày; Thứ hai, người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã thuộc diện bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế khi có số tiền thuế nợ từ 500 triệu đồng trở lên và đã quá thời hạn nộp thuế trên 120 ngày; Thứ ba, cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh, cá nhân là người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký kinh doanh hoặc có số thuế nợ quá hạn nộp theo quy định. Sau 30 ngày kể từ khi cơ quan thuế thông báo về việc áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh mà chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế, các đối tượng này có thể bị tạm hoãn xuất cảnh; Thứ tư, người Việt Nam xuất cảnh để định cư ở nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài hoặc người nước ngoài trước khi rời Việt Nam nhưng còn nợ thuế quá hạn và chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế.

Với nhóm doanh nghiệp và hộ kinh doanh đang hoạt động, Bộ Tài chính cho biết, Nghị định 49 quy định ngưỡng nợ thuế tối thiểu để áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh. Riêng nhóm không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký không áp dụng ngưỡng nợ tối thiểu do đây là nhóm có rủi ro cao về thuế. Ngoài việc nợ thuế, các đối tượng này còn có thể vi phạm nhiều nghĩa vụ khác như không nộp hồ sơ khai thuế, không xuất trình sổ sách, chứng từ, mua bán hóa đơn, sử dụng hóa đơn không hợp pháp để hợp thức hóa chi phí, trốn thuế, chiếm đoạt tiền thuế hoặc bỏ địa chỉ kinh doanh mà không thông báo với cơ quan thuế. Những hành vi này làm gia tăng nguy cơ thất thu ngân sách và gây khó khăn cho công tác quản lý thuế. Ông Đặng Anh Dũng, Chuyên gia cao cấp Kế toán- Thuế cho biết: Về nguyên tắc, chỉ cần phát sinh khoản nợ thuế quá hạn, dù số tiền nhỏ, người nộp thuế vẫn thuộc diện xem xét áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh nếu không khắc phục sau khi đã được thông báo. Vì vậy, nếu người nợ thuế được gỡ tạm hoãn xuất cảnh ngay sau khi hoàn thành nghĩa vụ thuế là giải pháp được kỳ vọng sẽ giảm tối đa những tình huống bị động, ách tắc và bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân, doanh nghiệp: “Nếu việc nộp thuế được ngay tại cửa khẩu sân bay đấy thì đó là điều cực kỳ tốt cho các doanh nghiệp. Và theo thống kê của cơ quan thuế hiện có đến hơn 11 nghìn người bỏ địa điểm kinh doanh và có nợ thuế và số nợ thuế lên đến hơn 7000 tỷ đồng thì đấy là một số rất là lớn. Và sẽ có nhiều người thắc mắc là vậy quy định mà chúng ta bỏ địa điểm kinh doanh và dù có nợ chỉ 1000 đồng thì chúng ta cũng bị tạm hoãn. Căn cứ ở Nghị định số 49/2025 thì sẽ có các trường hợp cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh, cá nhân là người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã nhưng mà không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký có số tiền nợ thuế quá thời hạn và đặc biệt chỉ nhắc đến là có nợ thuế thôi chứ không nói rõ là nợ bao nhiêu cho nên là dù nợ có 1000 thì cũng bị tạm hoãn. Quá thời hạn nộp theo quy định và quá thời gian 30 ngày kể từ ngày cơ quan thuế thông báo về việc áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh và chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế thì sẽ bị tạm hoãn xuất cảnh. Và bây giờ đang đề xuất lên ngưỡng 1 triệu thì mới bắt đầu bị tạm hoãn xuất cảnh. Trường hợp cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh thuộc trường hợp bị cưỡng chế hoặc là có nợ thuế từ 50 triệu đồng trở lên thì mới bị tạm hoãn xuất cảnh. Cho nên nếu bỏ địa chỉ kinh doanh và có nợ thuế thì tốt nhất là thực hiện nghĩa vụ thuế đầy đủ, tránh trường hợp ra tới sân bay mà bị tạm hoãn là trường hợp hi hữu”.

Dữ liệu quản lý thuế trên hệ thống của cơ quan thuế ghi nhận, đã ban hành thông báo tạm hoãn xuất cảnh với khoảng 105.000 người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, và chủ hộ kinh doanh với số tiền thuế nợ gần 61.000 tỷ đồng. Bộ Tài chính cho biết, ngay trong tháng 5 sẽ chỉ đạo Cục Thuế phối hợp với Cục Quản lý xuất nhập cảnh (Bộ Công an) nghiên cứu giải pháp nâng cấp ứng dụng công nghệ thông tin để thực hiện huỷ bỏ tạm hoãn xuất cảnh nhanh nhất, theo thời gian thực, ngay sau khi người nộp thuế hoàn thành nghĩa vụ với ngân sách Nhà nước./.

BOX: Bộ Tài chính viện dẫn kinh nghiệm một số nước cho biết, tại Trung Quốc, cá nhân có số thuế nợ từ 10.000 NDT (khoảng 30 triệu đồng) trở lên có thể bị áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh. Đối với doanh nghiệp bỏ địa chỉ kinh doanh, cơ quan thuế còn công khai thông tin trên cổng thông tin điện tử để cảnh báo.

Tại Indonesia, doanh nghiệp nợ thuế từ 100 triệu Rupiah (khoảng hơn 150 triệu đồng) trở lên hoặc có hành vi cản trở việc thu hồi nợ thuế có thể bị cấm xuất cảnh. Trong khi đó, Mỹ áp dụng ngưỡng nợ thuế từ 50.000 USD trở lên (bao gồm cả tiền phạt và lãi) để yêu cầu cơ quan thuế phối hợp với Bộ Ngoại giao từ chối cấp hộ chiếu hoặc thu hồi hộ chiếu đã cấp.

Tại Anh, người nợ thuế từ 10.000 bảng Anh (khoảng 200 triệu đồng) có nguy cơ bị từ chối gia hạn hộ chiếu. Philippines không quy định ngưỡng nợ thuế cụ thể nhưng áp dụng lệnh cấm xuất cảnh với những trường hợp liên quan đến trốn thuế. Đài Loan (Trung Quốc) áp dụng ngưỡng 2 triệu Đài tệ, tương đương khoảng 1,57 tỉ đồng.