Phát biểu khai mạc Diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn nhấn mạnh, Đại hội XIV của Đảng đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên giai đoạn 2026 - 2030. Năng lượng vì vậy phải đi trước một bước; tự chủ năng lượng là nền tảng của tự chủ kinh tế.

Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượgn quốc gia đã đặt ra những mục tiêu định lượng rõ ràng: đến năm 2030 tổng cung năng lượng sơ cấp khoảng 150 - 170 triệu tấn dầu quy đổi; tổng công suất các nguồn điện khoảng 183 - 236 GW hoặc có thể cao hơn tùy nhu cầu hệ thống; tổng sản lượng điện khoảng 560 - 624 tỷ kWh; các cơ sở lọc dầu đáp ứng tối thiểu 70% nhu cầu xăng dầu trong nước; dự trữ xăng dầu đạt khoảng 90 ngày nhập ròng. Đây là những cam kết chính trị của toàn ngành, là thước đo trực tiếp kết quả công tác chỉ đạo, điều hành.

Báo cáo An ninh năng lượng Việt Nam 2026 nhìn nhận: 2026 là năm hệ thống năng lượng nước ta chịu cú sốc lớn nhất trong nhiều thập kỷ. Eo biển Hormuz bị phong tỏa khoảng sáu tháng, giá dầu Brent có thời điểm lên 118,35 USD/thùng. Nắng nóng lịch sử cùng hiện tượng El Niño đẩy phụ tải điện lên mức kỷ lục, trong khi sản lượng thủy điện cả năm thấp hơn năm 2025 khoảng 18,5 tỷ kWh. Trong 177 nước được Báo cáo khảo sát, tính đến ngày 9/11/2026, có 102 nước, tương đương 57,6%, gặp khó về năng lượng; chỉ 13 nước giữ được trạng thái ổn định, trong đó có Việt Nam.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn, việc bảo đảm an ninh năng lượng trong bối cảnh khó khăn đó có được nhờ sự lãnh đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, sự đồng hành của Quốc hội, sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, sự vào cuộc của các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp:

"Chúng ta giữ đủ điện trong một năm khó khăn chưa có tiền lệ. Công suất cực đại lập kỷ lục 57.537 MW ngày 24/6/2026; hệ thống vượt qua ba đợt nắng nóng cực đoan mà không phải cắt điện luân phiên; điện sản xuất và nhập khẩu chín tháng tăng 9,4%, ước cả năm đạt 356,2 tỷ kWh, tăng trên 10%. Chúng ta giữ được nguồn cung xăng dầu khi tuyến vận tải chiến lược bị phong tỏa. Hai cơ sở lọc dầu trong nước chạy vượt công suất thiết kế; nguồn dầu thô được đa dạng hóa từ một lên hơn mười loại; Việt Nam chưa để xảy ra thiếu hụt, chưa phải sử dụng xăng dầu dự trữ quốc gia. Chúng ta giữ giá năng lượng trong tầm kiểm soát. Nhà nước đã dành trên 64.000 tỷ đồng cho các chính sách giảm thuế, phí xăng dầu, tạm ứng Quỹ bình ổn giá; giá xăng bán lẻ trong nước ngày 26/10/2026 chỉ bằng khoảng 63% bình quân thế giới".

Mặc dù đạt được những kết quả rất đáng ghi nhận, song, Báo cáo cũng chỉ rõ những thách thức cần được tháo gỡ. Đáng kể là tỷ lệ nhập khẩu ròng năng lượng đã lên 43,9% tổng cung năng lượng sơ cấp năm 2025. Dự trữ xăng dầu mới đạt khoảng 60 ngày nhập ròng so với mục tiêu 90 ngày; dầu thô chưa có dự trữ quốc gia. Phụ tải miền Bắc tăng cao. Nhiều dự án nguồn, lưới vẫn vướng cơ chế, mặt bằng và vốn.

Lãnh đạo Bộ Công Thương nhận định, năm 2027 sẽ khó khăn, năm 2028 còn khó khăn hơn. Nhu cầu điện tiếp tục tăng khoảng 10% trên nền cao của năm 2026 trong khi nguồn điện nền mới chưa kịp vào vận hành. Công suất cực đại miền Bắc năm 2027 dự báo tăng cao và năm 2028 tiếp tục tăng. Ngành Công Thương khẳng định trong mọi trường hợp, phải cung ứng đủ năng lượng nói chung, đặc biệt là điện, cho nhu cầu phát triển kinh tế và đời sống Nhân dân.

Đánh giá cao sự tham gia của nhiều tổ chức quốc tế, chuyên gia, các tập đoàn, doanh nghiệp năng lượng, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn gợi mở năm nội dung trọng tâm cần tập trung thảo luận, làm rõ:

Về thể chế, Thứ trưởng đề nghị các đại biểu nêu cụ thể những vướng mắc còn tồn tại và đề xuất giải pháp để rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, tạo niềm tin cho nhà đầu tư.

Về bảo đảm đủ điện năm 2027 - 2028, Thứ trưởng đề nghị Diễn đàn tập trung bàn giải pháp cho miền Bắc trong mùa khô năm 2027, đẩy nhanh các công trình nguồn, lưới bắt buộc vào vận hành năm 2027, đồng thời kiến nghị những quyết định cần đưa ra sớm cho năm 2028.

Về tự chủ nhiên liệu và dự trữ, theo Thứ trưởng, bài học Hormuz cho thấy lệ thuộc một nguồn hay một tuyến vận tải là rủi ro lớn nhất. Tôi mong các chuyên gia, doanh nghiệp đề xuất giải pháp tăng dự trữ, giảm rủi ro về nguồn và tuyến nhập khẩu.

Về dự báo và điều hành, Thứ trưởng đề nghị các chuyên gia chia sẻ kinh nghiệm nâng cao chất lượng dự báo, kết nối dữ liệu giữa đơn vị cung ứng, khách hàng và cơ quan quản lý.

Về chuyển dịch năng lượng, huy động vốn, tiết kiệm năng lượng và tự chủ công nghệ, Thứ trưởng đề nghị các nhà đầu tư, tổ chức tài chính trao đổi thẳng thắn về điều kiện để các dự án năng lượng lớn huy động được vốn dài hạn; các doanh nghiệp, viện nghiên cứu chia sẻ kinh nghiệm tiết kiệm năng lượng và cách hợp tác làm chủ công nghệ".

An ninh năng lượng là vấn đề của mọi quốc gia. Thống kê của Bộ Công Thương cho thấy, Nhật Bản có Sách trắng Năng lượng, Hoa Kỳ có Triển vọng Năng lượng thường niên, OPEC có Niên giám Thống kê, Cơ quan Năng lượng Quốc tế có Triển vọng Năng lượng Thế giới. Singapore tổ chức Tuần lễ Năng lượng Quốc tế từ năm 2008; CERAWeek tại Houston năm 2026 bước sang kỳ thứ 44. Từ năm 2026, Việt Nam có diễn đàn thường niên về an ninh năng lượng gắn với công bố Báo cáo quốc gia về An ninh năng lượng./.

Nguyên Long