Tại Tọa đàm "Tiết kiệm điện và điện mặt trời áp mái: Giải pháp giảm áp lực cung ứng điện giai đoạn 2026 - 2030" tổ chức sáng 21/4/2026 theo hình thức trực tiếp kết hợp với trực tuyến, các cơ quan chức năng của Bộ Công Thương đã đưa ra dẫn chứng khẳng định tầm quan trọng của nguồn điện mặt trời mái nhà góp phần quan trọng đảm bảo cung cấp điện cả trong trước mắt và lâu dài.
Nghe âm thanh tại đây:
Theo ông Nguyễn Quốc Trung - Phó TGĐ Công ty vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO), Bộ Công Thương, tổng công suất đặt của nguồn điện năng lượng tái tạo trong hệ thống điện Quốc gia hiện khoảng 24.000MW, bao gồm cả điện mặt trời mái nhà (ĐMTMN), điện mặt trời trang trại, điện gió và các nguồn liên quan khác. Riêng ĐMTMN ở thời điểm hiện tại có thể đạt 8.400MW, chiếm khoảng 9% công suất đặt của toàn bộ hệ thống điện Quốc gia. Tính từ đầu tháng 4 đến nay, "ĐMTMN đã cung cấp cho hệ thống điện Quốc gia khoảng 50 triệu kWh/ngày, chiếm khoảng 4,7% sản lượng điện của ngày hôm đó".
Từ những tác động của cuộc xung đột tại Trung Đông lên thị trường năng lượng thế giới ở cả góc độ nguồn cung và giá, trong khi Việt Nam có điều kiện khí hậu cực kỳ thuận lợi để phát triển điện mặt trời, cùng với những điều kiện thuận lợi khác, ông Nguyễn Quốc Trung - Phó TGĐ Công ty vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO) kỳ vọng việc gia tăng lắp đặt ĐMTMN tại các hộ dân, lượng điện từ ĐMTMN đóng góp cho hệ thống điện Quốc gia chắc chắn sẽ tăng cao trong thời gian tới: "Thứ nhất, ĐMTMN là nguồn năng lượng xanh và đóng góp rất là tốt cho môi trường. ĐMTMN có thể xây dựng rất nhanh. Khi chúng ta muốn xây dụng một nhà máy nhiệt điện tuabin khí có thể tốn đến 3 năm hoặc hơn 3 năm, nhưng với xây dựng ĐMTMN, nếu các hộ dân lắp đặt thì chỉ cỡ khoảng một tuần là có thể đưa vào vận hành được rồi. Bên cạnh đó, ĐMTMN thì nguồn cung không phụ thuộc vào thị trường thế giới, chúng ta rất tự chủ được việc này, còn các nguồn cung khác như là than, dầu, khí… chúng ta chịu ảnh hưởng rất mạnh bởi thị trưởng điện thế giới. Chúng ta đang hội nhập rất sâu, nên mỗi biến động gì đó thì đều ảnh hưởng đến giá thành sản xuất điện, nhưng ĐMTMN thì không bị ảnh hưởng như vậy..."
Đồng quan điểm này, ông Trịnh Quốc Vũ - Phó Cục trưởng Cục Điện lực, Bộ Công Thương cho biết, tăng trưởng phụ tải điện 4 tháng đầu năm 2026 ước tăng 6,6% so với cùng kỳ năm ngoái và dự báo sẽ tăng trưởng 8,5% trong 6 tháng đầu năm, khá sát với kịch bản cơ sở đã được Bộ Công Thương xây dựng nhằm đáp ứng điện cho mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2026 từ 10% trở lên.
Theo dự báo, mùa nắng nóng năm nay đến sớm và kéo dài hơn, với nền nhiệt độ cao và diễn biến bất thường. Vì thế, cao điểm mùa khô năm nay tiêu thụ điện sẽ tăng rất cao, có thể sát với phương án dự phòng điều hành cho các tháng cao điểm mùa khô được tính ở mức 14,1%.
Mặc dù Bộ Công Thương đã có sự chuẩn bị từ trước cho mùa khô năm 2026 với phương án cao như vậy, song, khó khăn của hệ thống điện không chỉ nằm ở mức tăng điện năng tiêu thụ bình quân mà còn ở việc công suất cực đại của phụ tải tăng cao. Vì vậy, việc thực thi Chỉ thị 10/CT-TTg (ngày 30/3/2026) của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà là một trong các giải pháp góp phần quan trọng bảo đảm điện cao điểm mùa khô cũng như đáp ứng nhu cầu điện cho tăng trưởng từ 10% trở lên trong giai đoạn 2026-2030.
Tại bản Quy hoạch điện 8 (điều chỉnh), từ nay đến năm 2030 sẽ phát triển từ 46-73.000MW điện mặt trời. Hiện nay, với công suất đặt hơn 19.000MW điện mặt trời (bao gồm cả ĐMTMN và điện mặt trời quy mô lớn) đã đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia dẫn đầu Đông Nam Á về phát triện điện mặt trời (ĐMT). Với kế hoạch phát triển điện mặt trời trong Quy hoạch điện 8 (điều chỉnh), quy mô ĐMT sẽ tăng rất là nhanh trong thời gian tới. Và trong khoảng 46.000MW điện mặt trời, Việt Nam đặt mục tiêu phát triển khoảng 26.000MW điện mặt trời mái nhà vào năm 2030.
Để đạt được mục tiêu này, ông Trịnh Quốc Vũ - Phó Cục trưởng Cục Điện lực, Bộ Công Thương cho biết, cùng với việc sửa đổi các Nghị định 57/NĐ-CP và Nghị định 58/NĐ-CP, Chính phủ đã giao cho Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan xây dựng cơ chế khuyến khích phát triển nguồn điện này, nhằm đạt mục tiêu 50% mái nhà của các cơ quan công sở và hộ gia đình được lắp đặt ĐMTMN. "Đây là mục tiêu rất là lớn, để đạt được mục tiêu này thì hiện nay Bộ Công thương đang được Chính phủ giao xây dựng trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định về cơ chế khuyến khích, thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà trong các hộ gia đình. Dự thảo Quyết định đã được Bộ Công Thương xây dựng và gửi lấy ý kiến các bộ, ngành và đang trình Thủ tướng Chính phủ để chờ được phê duyệt. Chúng tôi hy vọng với cơ chế hỗ trợ phát triển ĐMTMN của các hộ gia đình khi được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt sẽ tạo ra động lực và tháo gỡ được những rào cản, vướng mắc để thúc đẩy phát triển ĐMTMN quy mô lớn trong giai đoạn sắp tới".
Cụ thể, theo đại diện Bộ Công Thương, theo Dự thảo sửa đổi Nghị định 58/NĐ-CP của Chính phủ, sản lượng điện dư bán lên lưới điện sẽ tăng từ mức 20% hiện nay lên đến 50%. Nhưng trong giai đoạn từ nay đến năm 2030, cho phép các đơn vị điện lực có thể thoả thuận với các đơn vị phát triển ĐMTMN mua/bán sản lượng điện dư lên đến 100% với điều kiện lưới điện cho phép giải toả mà không áp lực lên lưới điện truyền tải cũng như lưới điện phân phối. Cơ chế này sẽ giúp cho các dự án đầu tư vào lưới điện mặt trời có tính khả thi cao hơn, thu hồi vốn nhanh hơn./.
Nguyên Long
Bình luận