Xác định tiềm năng tiết kiệm điện trong hoạt động sản xuất và đời sống còn rất lớn, Chỉ thị số 10/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà, đặt mục tiêu tiết kiệm tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ toàn quốc trong năm 2026. Theo ước tính, sản lượng điện tiêu dùng năm 2026 có thể lên tới 358,6 tỷ kWh. Nếu tiết kiệm được 3%, đồng nghĩa sản lượng điện tiết kiệm được lên tới hơn 10 tỷ kWh, tương đương lượng điện phát cả năm của nhà máy thuỷ điện lớn nhất Việt Nam là Thủy điện Sơn La có công suất đặt 2.400MW hay Nhà máy Nhiệt điện Vĩnh Tân 4 có công suất đặt 1.800MW. Lượng điện này đủ để đáp ứng nhu cầu điện cho hàng triệu hộ gia đình. 

            Nghe âm thanh tại đây:

Theo tính toán của Bộ Công Thương, để đảm bảo điện cho tăng trưởng GDP từ 10% trong năm 2026 và các năm tiếp theo, tăng trưởng điện cũng phải ở mức “hai con số”. Với ước tính sản lượng điện các tháng cuối năm tăng gần 12% và sẽ tăng cao hơn ở các năm tới, người đứng đầu Bộ Công Thương yêu cầu các đơn vị, doanh nghiệp liên quan lên phương án xây dựng kịch bản bảo đảm bảo cung ứng điện sớm. Cùng với việc vận hành hiệu quả hệ thống điện hiện hữu, đảm bảo tiến độ các dự án nguồn điện, lưới điện… thì sử dụng năng lượng nói chung, tiết kiệm điện nói riêng cũng được nhấn mạnh là giải pháp quan trọng.

Ông Hoàng Việt Dũng, Phó Trưởng phòng Hiệu quả năng lượng và Chuyển đổi xanh - Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công, Bộ Công Thương cho biết, lĩnh vực công nghiệp hiện là khu vực sử dụng năng lượng lớn nhất, chiếm khoảng 50% tổng tiêu thụ năng lượng cuối cùng của cả nước. Trong đó, các ngành công nghiệp trọng điểm như thép, xi măng, hóa chất, sản xuất vật liệu xây dựng, dệt may, giấy và là những ngành có nhu cầu sử dụng năng lượng rất lớn trong quá trình sản xuất, tiềm năng tiết kiệm có thể đạt từ 15-25% nếu thay đổi công nghệ hiện đại kết hợp với các biện pháp sử dụng hiệu quả.

"Nguyên nhân chính khiến cho việc sử dụng năng lượng chưa thực sự hiệu quả, nhất là trong lĩnh vực công nghiệp là còn nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn đang sử dụng dây chuyền sản xuất, máy móc thiết bị có tuổi đời cao, hiệu suất thấp và tiêu hao nhiều năng lượng, thậm chí từ 15% đến 25% so với các công nghệ hiện đại tương đương của thế giới..." - ông Hoàng Việt Dũng nhấn mạnh.

Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đã nhấn mạnh việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là một trong những giải pháp quan trọng góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển bền vững.

Theo Bộ Công Thương, để đáp ứng yêu cầu tăng trưởng 2 con số, nhu cầu năng lượng dự kiến sẽ tiếp tục tăng trưởng ở mức cao. Nếu không sử dụng năng lượng hiệu quả, áp lực đầu tư vào nguồn điện, lưới điện và nhập khẩu nhiên liệu sẽ ngày càng lớn. Trong khi đó, việc nâng cao hiệu suất sử dụng năng lượng trong các nhà máy, tòa nhà, phương tiện giao thông và trong sinh hoạt hằng ngày sẽ giúp giảm đáng kể nhu cầu năng lượng, qua đó giảm áp lực lên đầu tư cũng như hệ thống cung ứng năng lượng quốc gia.

Theo ông Phạm Viết Thạch - Phó Trưởng Ban Môi trường và Phát triển bền vững, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), mỗi kWh điện tiết kiệm được chính là một kWh điện mới cho nền kinh tế, là nguồn lực quan trọng để bảo đảm điện cho tăng trưởng và phát triển bền vững bởi chi phí cho việc tiết kiệm điện luôn thấp hơn rất nhiều so với chi phí đầu tư phát triển nguồn điện mới. Vì thế, sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả luôn là một trong những giải pháp quan trọng hàng đầu để bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định cho hệ thống điện quốc gia.

"Ở góc độ của EVN thì tiết kiệm điện và quản lý nhu cầu phụ tải có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc đảm bảo cung ứng điện cho hệ thống. Khi khách hàng thay đổi thói quen sử dụng điện, nhất là trong các khung giờ cao điểm hoặc những đợt nắng nóng kéo dài, kết hợp với sự tham gia của các doanh nghiệp trong các chương trình điều chỉnh phụ tải (DR) cũng góp phần giảm đáng kể áp lực lên hệ thống điện quốc gia. Điều này không chỉ giúp nâng cao độ an toàn và tin cậy của hệ thống mà còn hạn chế việc phải huy động các nguồn điện có chi phí cao, vốn chủ yếu sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Nhờ đó, lợi ích không chỉ thuộc về khách hàng mà còn lan tỏa đến toàn bộ nền kinh tế và xã hội" - đại diện EVN khẳng định.

Thực tế cho thấy, việc sử dụng điện hiệu quả mang lại rất nhiều lợi ích cho chính doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp sản xuất hàng hoá xuất khẩu vào các thị trường đòi hỏi các điều kiện cao về tiêu chuẩn môi trường. Ông Đào Quang Thế - Trưởng phòng Hành chính Công ty Cổ phần thiết bị điện MBT cho biết, nhờ đầu tư công nghệ hiện đại giúp doanh nghiệp giảm tiêu hao nhiên liệu. Đồng thời, việc lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái và đưa vào vận hành từ năm 2021, đến nay đã cơ bản hoàn vốn đầu tư và giúp doanh nghiệp chủ động một phần nguồn điện, giảm sự phụ thuộc vào lưới điện quốc gia, đặc biệt trong các khung giờ cao điểm buổi trưa. Khi hạn chế các công đoạn tiêu thụ nhiều điện trong giờ cao điểm, chuyển sang các khung giờ thấp điểm đã tối ưu hóa chi phí năng lượng.

Ông Đào Quang Thế - Trưởng phòng Hành chính Công ty Cổ phần thiết bị điện MBT chia sẻ: "Một yếu tố nữa giúp cho MBT chúng tôi có được sự đồng cảm hơn đối với khách hàng sử dụng điện trong lĩnh vực tiết kiệm điện, đó là việc MBT luôn ưu tiên sử dụng các vật tư và vật liệu có hiệu năng cao trong quá trình sản xuất thiết bị điện. Qua đó cũng góp phần tiết kiệm điện hơn khi mà khách hàng và bản thân chúng tôi là những người sử dụng điện".

Các chuyên gia năng lượng nhấn mạnh, tiết kiệm năng lượng nói Chung, trong đó tiết kiệm điện không phải là "thắt lưng buộc bụng" hay cắt giảm tiêu dùng một cách cơ học, mà là sử dụng một cách thông minh, hiệu quả hơn. Đây là giải pháp bền vững nhất giúp Việt Nam vừa phát triển kinh tế nhanh, vừa giữ vững an ninh năng lượng trước các biến động của thị trường và tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu../.

Nguyên Long