Với Việt Nam, hợp tác với các quốc gia có nền khoa học – công nghệ tiên tiến, đặc biệt là Pháp, đang mở ra cơ hội tiếp cận tri thức, công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, qua đó từng bước nâng cao năng lực nghiên cứu, vận hành và làm chủ công nghệ vũ trụ. Từ những kết quả của dự án VNREDSat-1 đến định hướng phát triển các thế hệ vệ tinh tiếp theo, hợp tác quốc tế đang được xác định là một trong những động lực quan trọng để công nghệ vũ trụ Việt Nam từng bước cất cánh. Nhân dịp này, phóng viên Đài TNVN đã phỏng vấn GS.TS Trần Tuấn Anh, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. 

PV: Hợp tác về khoa học công nghệ là một trong những lĩnh vực có chiều sâu trong quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Pháp. Từ những chương trình hợp tác với các đối tác Pháp, trong đó có dự án VNREDSat-1, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đánh giá như thế nào về những kết quả mà Việt Nam đã đạt được trong việc tiếp nhận, vận hành và từng bước làm chủ công nghệ vũ trụ?

GS. Trần Tuấn Anh: Hợp tác giữa Việt Nam và Pháp trong nhiều lĩnh vực khoa học, công nghệ, đặc biệt là công nghệ vũ trụ, có tầm quan trọng rất lớn trong quá trình từng bước tự chủ các công nghệ lõi, công nghệ chiến lược, từ điều hành, vận hành, quản lý đến khai thác, sử dụng công nghệ vệ tinh.

Ví dụ như dự án VNREDSat-1, mặc dù được phóng từ năm 2013, nhưng đến nay vệ tinh đã hoạt động vượt gấp đôi tuổi thọ thiết kế. Điều này cho thấy năng lực của Việt Nam đã từng bước được nâng cao trong công nghệ điều khiển, vận hành vệ tinh cũng như khai thác các ứng dụng của vệ tinh phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Tôi cho rằng, thông qua hợp tác quốc tế, các chuyên gia của Việt Nam có điều kiện nhanh chóng tiếp thu công nghệ, tri thức về công nghệ vệ tinh từ những quốc gia có trình độ và kinh nghiệm nhiều năm trong lĩnh vực công nghệ chiến lược này.

PV: Công nghệ vũ trụ là lĩnh vực có hàm lượng khoa học - công nghệ rất cao và đòi hỏi nguồn lực lớn. Theo ông, hợp tác quốc tế có ý nghĩa như thế nào đối với Việt Nam trong quá trình tiếp cận những công nghệ tiên tiến, đào tạo nguồn nhân lực và rút ngắn thời gian làm chủ công nghệ?

GS. Trần Tuấn Anh: Trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, hợp tác quốc tế đóng vai trò hết sức quan trọng. Chúng ta có thể tranh thủ được các nguồn lực, bởi không có một quốc gia nào có thể tự mình phát triển tất cả các công nghệ.

Thông qua các quan hệ hợp tác quốc tế, Việt Nam có cơ hội đào tạo nguồn nhân lực, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao; đồng thời tiếp thu, làm chủ những công nghệ sẵn có và từng bước phát triển các công nghệ riêng của mình.

Với vai trò như vậy, hợp tác quốc tế, đặc biệt là hợp tác với những quốc gia có trình độ khoa học - công nghệ hàng đầu, là một ưu tiên hết sức quan trọng đối với Việt Nam nói chung và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam nói riêng.

PV: Từ những kết quả hợp tác đã có, đặc biệt với các đối tác Pháp, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam xác định hướng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực vũ trụ thời gian tới như thế nào để không chỉ tiếp nhận công nghệ, mà quan trọng hơn là từng bước nâng cao năng lực nghiên cứu, phát triển và làm chủ các công nghệ vũ trụ của Việt Nam?

GS. Trần Tuấn Anh: Đối với Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, hợp tác với Pháp là một trong những đối tác ưu tiên chiến lược, không chỉ trong công nghệ vũ trụ mà còn ở nhiều lĩnh vực nghiên cứu khoa học và công nghệ khác.

Chúng tôi có quan hệ hợp tác chặt chẽ với các đối tác hàng đầu của Pháp như CNES, cũng như các trường đại học và viện nghiên cứu của Pháp. Một trong những ví dụ điển hình cho mối quan hệ hợp tác bền chặt là giữa các đối tác Pháp với Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội và Trung tâm Vũ trụ Việt Nam.

Trong thời gian tới, chúng tôi xác định việc phát triển hợp tác khoa học và công nghệ với các trường đại học, viện nghiên cứu của Pháp là một trong những ưu tiên của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

PV: Trong chuyến thăm chính thức Cộng hòa Pháp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước sẽ dự Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ tại Paris. Ông có kỳ vọng gì về những nội dung tại hội nghị này, đặc biệt là sự phát triển của công nghệ vũ trụ tại Việt Nam thời gian tới?

GS. Trần Tuấn Anh: Hiện nay, với sự chỉ đạo quyết liệt của Tổng Bí thư cũng như sự vào cuộc của các bộ, ngành Trung ương, chúng ta đang từng bước xúc tiến xây dựng lộ trình hợp tác tiếp theo sau VNREDSat-1. Sắp tới sẽ có VNREDSat-2 và Việt Nam sẽ từng bước làm chủ các công nghệ liên quan đến lĩnh vực vũ trụ.

Tôi cho rằng, với những quyết định hết sức đúng đắn của Tổng Bí thư, Ban Chấp hành Trung ương, Chính phủ và các bộ, ngành, trong thời gian tới, khoa học vũ trụ sẽ có những đóng góp lớn hơn trong đào tạo, phát triển đội ngũ nhân lực trình độ cao về công nghệ vũ trụ.

Công nghệ vũ trụ của Việt Nam sẽ cất cánh và từng bước có những đóng góp nhiều hơn nữa cho phát triển kinh tế - xã hội, cũng như bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Xin trân trọng cảm ơn ông!