Xung đột leo thang tại Trung Đông đang đặt kinh tế toàn cầu trước nguy cơ hứng chịu một cú sốc mới, khi chỉ sau một tuần xảy ra giao tranh giữa Mỹ, Ixraen với Iran, giá dầu thế giới tăng sốc 35%, đánh dấu mức tăng hàng tuần lớn nhất trong lịch sử giao dịch hợp đồng tương lai kể từ năm 1983. Theo dự báo từ nhiều tổ chức thị trường, giá dầu thô có thể tăng vọt lên 100 đôla Mỹ đến 110 đôla một thùng và duy trì ở mức cao trong một đến hai tháng. Điều này sẽ làm tăng chi phí nguyên liệu thô năng lượng và hóa chất cho ngành sản xuất toàn cầu, làm giảm biên lợi nhuận của các doanh nghiệp. Các ngành công nghiệp tiêu thụ năng lượng cao như thép, hóa chất và xi-măng có thể phải đối mặt tình trạng tạm ngừng sản xuất trên diện rộng và ngay cả các doanh nghiệp lớn cũng có thể buộc phải cắt giảm công suất do áp lực chi phí kéo dài. Vùng Vịnh và Biển Đỏ, các hành lang thương mại quan trọng nối liền châu Âu và châu Á, có thể phải đối mặt với sự gián đoạn nghiêm trọng. An ninh bị đe dọa ở eo biển chiến lược Hoóc-mút còn gây ảnh hưởng khả năng vận chuyển dầu ra khỏi khu vực vùng Vịnh, qua đó làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu. Giá nhiên liệu tăng sẽ tác động tới các chỉ số giá tiêu dùng và giá sản xuất cơ bản. Và khi giá dầu và khí đốt tăng, chi phí xăng, dầu đi-ê-zen, điện và khí đốt sinh hoạt cũng tăng theo, trực tiếp đẩy chỉ số giá tiêu dùng lên cao. Đây đều là các yếu tố đầu vào thiết yếu đối với công nghiệp, nhà hàng, khách sạn và bán lẻ. Bên cạnh đó, chi phí bảo hiểm hàng hải tăng mạnh, có thể lên tới 50%, khiến chi phí vận tải tăng đáng kể.
Có thể thấy rõ các ngành sản xuất phụ thuộc vào các tuyến đường thương mại Trung Đông sẽ phải đối mặt với cả lạm phát chi phí và chậm trễ giao hàng. Sẽ xuất hiện các điểm nghẽn hậu cần khi nhiều hãng phải thay đổi tuyến đường vận chuyển, hoặc hủy chuyến tàu và phải kéo dài thời gian giao hàng. Ngoài ra, việc đóng cửa không phận tiềm tàng sẽ làm phức tạp thêm cho lô-dít-xtíc quốc tế. Chu kỳ giao hàng sản xuất toàn cầu có thể kéo dài, các đơn đặt hàng xuất khẩu có thể bị hủy bỏ hoặc tranh chấp và các nhà cung cấp dịch vụ lô-dít-xtíc xuyên biên giới có thể phải đối mặt với khó khăn tài chính đáng kể. Điều này khiến cả nguyên liệu thô, linh kiện công nghiệp và thực phẩm nhập khẩu đều trở nên khan hiếm và đắt đỏ hơn.
Nếu xung đột và bất ổn kéo dài sẽ khiến doanh nghiệp buộc phải điều chỉnh tăng giá các mặt hàng, qua đó tác động tới kỳ vọng lạm phát. Khi người dân và doanh nghiệp cho rằng giá cả không chỉ tăng mà còn duy trì ở mức cao, hành vi kinh tế sẽ thay đổi, có thể kích hoạt vòng xoáy lạm phát tiền lương-giá cả. Rõ ràng, rủi ro lớn nhất hiện nay nằm ở khả năng cú sốc giá chuyển thành cú sốc nguồn cung. Để đối phó nguy cơ này, các nhà hoạch định chính sách đã bắt đầu cân nhắc chính sách nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đối với nền kinh tế. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đã đưa ra nhận định cuộc xung đột lan rộng ở Trung Đông có thể “tác động rất lớn đến kinh tế toàn cầu trên nhiều phương diện”, từ lạm phát đến tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, mức độ nghiêm trọng của các hệ quả kinh tế sẽ phụ thuộc chủ yếu vào thời gian kéo dài của cuộc chiến.
Nhìn tổng thể, kinh tế toàn cầu đang đứng trước một thời điểm nhạy cảm, khi một cú sốc địa chính trị tại Trung Đông có thể trở thành biến số lớn nhất đối với triển vọng kinh tế thế giới. Nếu không có các nỗ lực ngoại giao mạnh mẽ nhằm hạ nhiệt căng thẳng, cuộc chiến hiện nay có thể leo thang thành một cuộc xung đột khu vực toàn diện, với những tác động sâu rộng đối với an ninh Trung Đông, thị trường năng lượng và phủ bóng đen lên triển vọng kinh tế toàn cầu./.
Quỳnh Hoa/VOV1
Bình luận