Không chỉ tạo những áp lực lớn đối với Tây Ban Nha, mà làn sóng di cư này còn làm bộc lộ những bất đồng âm ỉ và sâu sắc trong nội bộ EU. Một lần nữa, cuộc khủng hoảng tại Ceuta lại trở thành “phép thử” đối với sự đoàn kết và mục tiêu nhất thế hỏa của khối.

 Con số hơn 60 nghìn người vượt biển tràn vào Ceuta trong một ngày, gần 70 người chết và hình ảnh nhiều thi thể dọc bờ biển xuất hiện trên các bản tin trong hai ngày cuối tuần qua đã làm rúng động dư luận thế giới.

Ceuta là một trong hai thành phố tự trị của Tây Ban Nha nằm ở Bắc Phi, đồng thời là hai đường biên giới trên bộ duy nhất nỗi liền giữa EU và châu Phi; gợi lại viễn cảnh bóng ma nhập cư hỗn loạn tràn vào EU cách đây gần 1 thập kỷ.

   Đây cũng là lý do mà nhiều nước EU, trong đó có Italia đã kích hoạt việc đình chỉ Hiệp ước Schengen về tự do đi lại đối với Tây Ban Nha. Hiệp ước Schengen được ký lần đầu năm 1985, cho phép người dân các nước EU tự do đi lại qua biên giới, mà không phải thực hiện các thủ tục kiểm soát nhập cảnh hoặc kiểm tra hộ chiếu. Đây được coi là thỏa thuận có ý nghĩa quan trọng đối với sự đi lại của người dân cũng như hoạt động thương mại của các nước thành viên Liên minh châu Âu (EU). Tuy nhiên, thỏa thuận tự do đi lại này thường xuyên trở thành vấn đề gây tranh cãi mỗi khi xảy ra khủng hoảng nhập cư hoặc các vụ khủng bố ở châu Âu. Một số nước thuộc khối Schengen thường có xu hướng tái áp đặt biện pháp kiểm soát biên giới khi xảy ra khủng hoảng, dù Ủy ban châu Âu cho rằng đây là "lựa chọn cuối cùng và chỉ được sử dụng nếu các biện pháp khác không hiệu quả trong việc giảm thiểu một mối đe dọa nghiêm trọng". Và việc Phần Lan, Hà Lan, Đan Mạch, CH Séc và Thụy Điển bày tỏ sự ủng hộ lập trường cứng rắn của Italia, sẵn sàng áp dụng các biện pháp tương tự như Italia trong cuộc khủng hoảng Ceuta… bất chấp lời kêu gọi của Ủy ban châu Âu EC, là ví dụ cho thấy những rạn nứt ngầm trong nội bộ EU có thể sẽ bùng phát trong thời gian tới.

     Thực ra, tình trạng “trống đánh xuôi, kèn thổi ngược” trong nội bộ EU đã xuất hiện từ lâu, đặc biệt là các hồ sơ về nhập cư. Trong một thập kỷ gần đây, EU không ít lần “phải đau đầu” giải quyết những chia rẽ trong nội bộ khối mỗi khi làn sóng nhập cư tái bùng phát. Hàng chục hội nghị thượng đỉnh về nhập cư đã được tổ chức; hàng tá cơ chế tài chính giải quyết hồ sơ nhập cư cũng đã được xây dựng… nhưng mọi chuyện vẫn “giậm chân tại chỗ”. Bởi một khi động chạm đến vấn đề an ninh, tiền và quyền lợi, mỗi nước thành viên đều có những lý lẽ riêng, phớt lờ lợi ích chung của khối để bảo vệ lợi ích của mình. Chính vì vậy, nhập cư luôn là những bài toán khó nhất đối với EU, mà mỗi cuộc khủng hoảng như ở Ceuta (Tây Ban Nha) 2 ngày qua lại là những đồ thị hình Sin không lời giải.

     Trên thực tế, những cuộc khủng hoảng nhập cư mỗi khi xuất hiện- lại tiếp tục thử thách mục tiêu tối thượng- là nhất thể hóa của Liên minh Châu Âu. Kể từ khi hình thành và phát triển, EU luôn hướng tới mục đích xây dựng và phát triển một Liên minh liên kết chặt chẽ về kinh tế, tiền tệ, chính trị, đối ngoại và an ninh chung. Trong đó, trọng tâm là đẩy mạnh tự do lưu thông trong khối, thúc đẩy đồng tiền chung và hợp tác pháp luật. Tuy nhiên, những rào cản về lợi ích và gánh nặng nhập cư luôn trở thành những phép thử đe dọa tình đoàn kết nội khối. Dù liên tục xảy ra những cuộc khủng hoảng nhập cư liên tiếp trong một thập kỷ qua, dù liên tục đề ra các giải pháp, nhưng bóng ma khủng hoảng nhập cư vẫn chực chờ bùng phát. Và vụ việc ở Ceuta là hồi chuông mới nhất cho thấy nếu không có được sự đồng thuận lâu dài, mục tiêu nhất thể hóa của Liên minh châu Âu sẽ vĩnh viễn không trở thành hiện thực./.