Thay mặt cơ quan chủ trì soạn thảo, báo cáo giải trình, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết mặc dù Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước hiện hành quy định việc bồi thường của Nhà nước được thực hiện theo luật này, thực tế một số luật chuyên ngành ban hành sau đã có quy định khác về phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước để bảo đảm linh hoạt trong hoạt động lập pháp, giải quyết vấn đề thực tiễn. Tuy nhiên, với quy định tại khoản 1 Điều 4 hiện hành đã dẫn đến chồng chéo, thiếu thống nhất, làm phát sinh vướng mắc trong quá trình thi hành luật

Do đó, việc sửa đổi khoản 1 Điều 4 nhằm xác lập rõ nguyên tắc áp dụng pháp luật về xác định phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, đồng thời bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp, kịp thời trong xác định phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trước yêu cầu đổi mới quản trị quốc gia và thực tiễn phát sinh trong các lĩnh vực đặc thù, chuyên biệt như quốc phòng, an ninh, đầu tư, đất đai, thuế.

Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước tiếp tục giữ vai trò là luật khung, nhưng không “đóng khung” phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, tạo cơ chế để Quốc hội kịp thời quyết định vấn đề này tại luật chuyên ngành, hạn chế khoảng trống pháp lý và đáp ứng yêu cầu kịp thời phản ứng chính sách và tránh tình trạng thường xuyên phải sửa đổi Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước. Quy định này cơ bản mang tính kỹ thuật lập pháp, chỉ xác lập cơ chế áp dụng pháp luật, không trực tiếp mở rộng hoặc thu hẹp phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước. Việc mở rộng hoặc thu hẹp phạm vi trách nhiệm bồi thường Nhà nước tại luật chuyên ngành vẫn phải được Quốc hội xem xét, đánh giá kỹ lưỡng theo quy định khi ban hành luật đó.

Đồng thời, luật sửa đổi quy định này nhằm từng bước thực hiện chủ trương của Bộ Chính trị tại Kết luận 09 về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam, trong đó yêu cầu bảo đảm hệ thống pháp luật thống nhất, đồng bộ và xác định nguyên tắc ưu tiên áp dụng quy phạm pháp luật chuyên ngành so với quy phạm pháp luật chung khi có quy định khác nhau về cùng một vấn đề.

Cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu và một số đại biểu đề nghị giữ nguyên quy định hiện hành về nguyên tắc áp dụng, việc bồi thường của Nhà nước được thực hiện theo quy định của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, không nên để luật khác cũng quy đinh  về phạm vi trách nhiệm bồi thường nhà nước.

Đối với quy định trong dự thảo Luật về phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong hoạt động quản lý thuế, các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội  nhất trí giữ như quy định hiện hành, đồng thời sửa hai điểm liên quan tại Luật Quản lý thuế để bảo đảm tính chặt chẽ trong áp dụng.

Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị giữ nguyên điều khoản áp dụng pháp luật như luật hiện hành; giữ nguyên khoản 9 Điều 17 của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước và sửa điểm n khoản 1 Điều 37, điểm g khoản 1 Điều 38 của Luật Quản lý thuế năm 2025 để bảo đảm chặt chẽ; đồng thời thiết kế lại quy định về việc giải quyết lại yêu cầu bồi thường tại dự thảo Luật để dễ hiểu, khả thi và áp dụng thống nhất./.