Dự kiến, ngày 1/6 tới đây, đồng loạt các cơ sở giam giữ trong cả nước sẽ công bố quyết định đặc xá của Chủ tịch nước cho những phạm nhân có đủ điều kiện. Quyết định đặc xá năm nay tiếp tục khẳng định rõ quan điểm nhất quán: bảo đảm sự kết hợp chặt chẽ giữa tính nghiêm minh của pháp luật với chính sách khoan hồng, có điều kiện; việc xem xét đặc xá được thực hiện thận trọng, đúng đối tượng, gắn với yêu cầu giữ vững kỷ cương, trật tự, an toàn xã hội, thể hiện tính nhân văn, nhân đạo của Đảng, Nhà nước ta đối với người lầm lỗi. Phóng viên Đài TNVN có cuộc trao đổi với Thiếu tướng Nguyễn Thanh Trường, Cục trưởng Cục Cảnh sát quản lý trại giam, cơ sở giao dục bắt buộc, trường giáo dưỡng (C10), Bộ Công an về vấn đề này:

 PV: Thưa ông, ông có thể chia sẻ cụ thể hơn, về những điểm mới của Quyết định đặc xá năm 2026?

Thiếu tướng Nguyễn Thanh Trường: Đặc xá là sự khoan hồng đặc biệt của Nhà nước do Chủ tịch nước quyết định tha tù trước thời hạn cho người bị kết án phạt tù có thời hạn, tù chung thân nhân sự kiện trọng đại, ngày lễ lớn của đất nước hoặc trong trường hợp đặc biệt, vừa thể hiện truyền thống nhân đạo, vừa khuyến khích người phạm tội cải tạo tiến bộ, hướng thiện. Năm 2025, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá 02 đợt vào dịp kỷ niệm 50 năm Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước và 80 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Qua kết quả đặc xá năm 2025, để tổ chức triển khai đảm bảo chặt chẽ theo đúng chính sách của Đảng, Nhà nước, Quyết định đặc xá năm 2026 của Chủ tịch nước có những điểm mới so với Quyết định đặc xá năm 2025, như sau: Thứ nhất, đối với quy định về điều kiện được đề nghị đặc xá, bổ sung thêm cụm từ “ít nhất” trước thời hạn đối với các trường hợp có thời gian chấp hành án được đặc xá. Thứ hai, đối với trường hợp không được đề nghị đặc xá, bổ sung thêm một số nội dung quy định rõ hơn để các cơ sở giam giữ thống nhất áp dụng việc xác định đối tượng không được đề nghị đặc xá. Đó là: Tại Khoản 5 Điều 4, trước đây quy định “có từ 02 tiền án trở lên”, nay bổ sung thêm: “hoặc có 01 tiền án mà bị kết án phạt tù về tội do cố ý”; Tại khoản 8 Điều 4, bổ sung thêm các tội: Cưỡng dâm có tính chất loạn luân; cưỡng dâm trẻ em (theo Bộ luật Hình sự năm 1999) hoặc cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi; Cưỡng đoạt tài sản,… gây hậu quả nghiêm trọng, rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng (theo Bộ luật Hình sự năm 1999); Cưỡng đoạt tài sản,… có tổ chức hoặc gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội; chống người thi hành công vụ gây hậu quả nghiêm trọng (theo Bộ luật Hình sự năm 1999) hoặc có tổ chức hoặc xúi giục, lôi kéo, kích động người khác phạm tội;  Tại khoản 14 Điều 4, bổ sung nội dung “phạm từ hai tội do cố ý trở lên, kể cả trường hợp tổng hợp hình phạt; hoặc đang chấp hành hình phạt tổng hợp do bị kết án phạt tù 02 lần trở lên về cùng một tội do cố ý”; tại khoản 15 Điều 4 bổ sung nội dung “ba lần kết án phạt tù trở lên về cùng một tội do cố ý”.

Việc bổ sung những nội dung này làm rõ hơn những trường hợp không được đề nghị đặc xá. Trong quá trình triển khai các đợt đặc xá năm 2025, một số cơ sở giam giữ chưa rõ, chưa thống nhất, nên lần này bổ sung để đảm bảo đồng bộ, thống nhất ở các cơ sở giam giữ trên toàn quốc.

PV: Thực hiện Quyết định của Chủ tịch nước về đặc xá năm 2026, Hội đồng tư vấn đặc xá, các tổ Chuyên viên giúp việc cho thành viên Hội đồng tư vấn đặc xá đã tiến hành kiểm tra, thẩm định những hồ sơ đủ điều kiện đề nghị đặc xá như thế nào, bảo đảm chặt chẽ, khách quan, đúng quy định của pháp luật, không để xảy ra sai sót, dù là nhỏ nhất?

Thiếu tướng Nguyễn Thanh Trường: Đến nay, các trại giam, trại tạm giam, cơ quan thi hành án hình sự cấp tỉnh đã nghiêm túc triển khai thực hiện Quyết định của Chủ tịch nước về đặc xá năm 2026, Hướng dẫn của Hội đồng tư vấn đặc xá, Kế hoạch của Bộ Công an. Tất cả các cơ sở giam giữ thuộc Bộ Công an, các Tổ thẩm định liên ngành, Ban Chỉ đạo về đặc xá Bộ Công an đang khẩn trương rà soát, đối chiếu, lập danh sách những trường hợp đủ điều kiện đặc xá đợt này, bảo đảm chính xác, chặt chẽ, đúng quy định của pháp luật.

PV: Công tác tái hòa nhập cộng đồng cho người chấp hành xong án phạt tù và người được đặc xá thời gian qua đã đạt nhiều kết quả tích cực, góp phần quan trọng bảo đảm an ninh, trật tự.  Một trong những yếu tố quan trọng là công tác  đào tạo, dạy nghề và tái hòa nhập cộng đồng trước khi các phạm nhân được đặc xá. Vậy Cục C10 sẽ tiếp tục có những chỉ đạo cụ thể như thế nào đối với các trại giam thưa ông?

Thiếu tướng Nguyễn Thanh Trường: Chỉ tính từ năm 2020 đến nay, Cục C10 đã chỉ đạo các trại giam mở các lớp chuẩn bị tái hòa nhập cộng đồng cho phạm nhân sắp chấp hành xong án phạt tù hoặc được thẩm định đồng ý đề nghị đặc xá, tha tù trước thời hạn có điều kiện như giáo dục pháp luật, giáo dục công dân, giáo dục kỹ năng sống, tư vấn tâm lý, hỗ trợ các thủ tục pháp lý, định hướng nghề nghiệp, nâng cao khả năng tìm kiếm việc làm cho phạm nhân, các trại giam đã tổ chức gần 8 nghìn lớp tư vấn tâm lý, hỗ trợ thủ tục pháp lý cho trên 400 nghìn lượt phạm nhân sắp chấp hành xong án phạt tù, chuẩn bị được đặc xá; các trại giam phối hợp với các trường đào tạo nghề tại địa phương tổ chức các lớp đào tạo nghề cho hơn 55 nghìn phạm nhân, cấp chứng chỉ cho phạm nhân hoàn thành khóa học. Qua đó, giúp cho người chấp hành xong án phạt tù và người được đặc xá có cơ hội tìm kiếm việc làm ổn định cuộc sống góp phần đảm bảo an ninh trật tự trên địa bàn. Kết quả đó khẳng định đường lối, chủ trương của Đảng, Nhà nước ta đối với công tác quản lý giáo dục người phạm tội là rất nhân văn, nhân đạo và phát huy được truyền thống rất tốt đẹp của dân tộc ta. Thực tế thì nhiều phạm nhân sau khi hết án trở về với gia đình đã thành đạt, nhiều phạm nhân đã trưởng thành và đã thành lập rất nhiều doanh nghiệp làm ăn có lãi, đồng thời cũng tạo việc làm cho rất nhiều người sau khi hết án về để lao động, làm ăn sinh sống bằng chính cái nghề đã được đào tạo trong các trại giam sau khi chấp hành xong án phạt tù.

PV: Vậy để công tác đặc xá đạt kết quả tốt nhất, các cấp, các ngành, các địa phương có vai trò như thế nào để giúp các phạm nhân sau khi được đặc xá nhanh chóng ổn định cuộc sống, hạn chế tái phạm thưa ông?

Thiếu tướng Nguyễn Thanh Trường: Sau khi mà phạm nhân được đặc xá hoặc là chấp hành xong án phạt tù trở về với gia đình và cộng xã hội thì sự vào cuộc của các cấp chính quyền là rất quan trọng. Bởi vì trong quá trình phạm nhân cải tạo thì được giáo dục pháp luật, giáo dục công dân, khi trở về với địa phương được cấp ủy chính quyền và đặc biệt là được gia đình dang rộng cánh tay để chào đón những người thân sau một cái quá trình lầm lỗi được giáo dục, cải tạo trở về làm người lương thiện. Vì vậy, vai trò của cấp ủy chính quyền địa phương và đặc biệt là cái vai trò tham mưu của lực lượng công an cấp cơ sở trong việc xóa bỏ kỳ thị của xã hội đối với những cái quá khứ lỗi lầm của những người đã có một cái quá khứ phạm tội nay trở về với gia đình và cộng đồng. Qua thực tế theo dõi thì có rất nhiều địa phương đã có mô hình rất là tốt, đặc biệt là nhiều  doanh nghiệp cũng sẵn sàng đón nhận những cái phạm nhân sau khi hết án trở về để lao động, làm việc trong các doanh nghiệp của họ. Từ đó giúp người được đặc xá có thu nhập, ổn định cuộc sống, hạn chế tối đa việc tái phạm tội.

 Xin trân trọng cảm ơn ông!

VIỆT CƯỜNG VOV1