Thể chế hóa Nghị quyết 72, Quốc hội khóa 15 tại kỳ họp thứ 10 cũng đã ban hành Nghị quyết 261 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá cho công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, có hiệu lực từ ngày 01/1/2026. Nhằm cụ thể hóa các Nghị quyết này, Bộ Y tế đang xây dựng dự thảo Thông tư sửa đổi Thông tư 20 về danh mục các thuốc thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia bảo hiểm y tế trong đó cập nhật, mở rộng danh mục thuốc được bảo hiểm y tế chi trả. Đây là một trong những nội dung được cử tri và các đại biểu Quốc hội đặc biệt quan tâm bởi không chỉ mở rộng thêm cơ hội tiếp cận điều trị, giảm gánh nặng chi trả viện phí của người bệnh mà còn thể hiện những nỗ lực tiếp tục hoàn thiện chính sách y tế theo hướng ngày càng sát hơn với nhu cầu điều trị thực tế đồng thời tạo nền tảng cho cơ chế cập nhật danh mục ngày càng bài bản, minh bạch, hiệu quả và mang tính dự báo hơn trong tương lai.

Hơn 1 năm kể từ ngày phát hiện bị ung thư phổi, ông Nguyễn Hữu Đài, 68 tuổi ở thôn Trần Xá, xã Diên Hà, tỉnh Hưng Yên đã phải trải qua 7 đợt hóa trị. Gia đình đang đối mặt với gánh nặng chi phí do nhiều loại thuốc hỗ trợ nằm ngoài danh mục bảo hiểm y tế và thời gian điều trị bệnh còn kéo dài. Như nhiều người bệnh phải đối mặt với các căn bệnh nan y, hiểm nghèo, ông Nguyễn Hữu Đài mong muốn dòng chữ “được Bảo hiểm y tế chi trả” xuất hiện trên đơn thuốc của mình.

Đối với nhiều người bệnh, kỳ vọng không chỉ nằm ở việc giảm bớt gánh nặng tài chính trước mắt mà còn ở khả năng tiếp cận tốt hơn với các giải pháp điều trị phù hợp khi chính sách bảo hiểm y tế ngày càng được hoàn thiện. Ông Đoàn Đức Minh, 67 tuổi ở số nhà 144 phố Nguyễn Khuyến, phường Văn Miếu, Quốc Tử Giám, thành phố Hà Nội chia sẻ nếu những loại thuốc tốt hơn, mới hơn được đưa vào danh mục được bảo hiểm chi trả sớm, cơ hội điều trị bệnh, thậm chí là cơ hội sống của các bệnh nhân sẽ được mở rộng hơn.

Dưới góc độ quản lý chuyên môn, Bác sĩ Nguyễn Đức Hạnh, Trưởng khoa Ung bướu 2, Bệnh viện Phổi Trung ương cho biết: hiện nay đang có nhiều các phương pháp điều trị nội khoa rất tiên tiến, có hiệu quả trong điều trị ung thư ở giai đoạn muộn và là bước tiến xa. Tuy nhiên, các thuốc này chưa có trong danh mục bảo hiểm y tế chi trả. Nếu như tới đây các thuốc này được đưa vào trong danh mục bảo hiểm y tế chi trả sẽ giảm được gánh nặng rất lớn cho người bệnh và nhiều bệnh nhân có thể tiếp cận được các phương pháp điều trị hiện đại, có hiệu quả cao.

Đề xuất bổ sung 84 loại thuốc hóa dược, sinh phẩm mới và điều chỉnh tỷ lệ thanh toán cho 52 loại thuốc hiện hành trong dự thảo sửa đổi Thông tư số 20 của Bộ Y tế là vấn đề nhận được sự quan tâm của đại biểu Quốc hội.

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu, đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Huế nhận định thực tế hiện nay, nhiều bệnh nhân ung thư phải chi trả hàng chục triệu đồng cho mỗi một chu kỳ điều trị. Thậm chí là có những gia đình phải bán cả tài sản, vay nợ để duy trì sự sống cho người thân. Vì vậy, ý nghĩa đầu tiên và rõ nhất của việc bổ sung danh mục thuốc được bảo hiểm y tế chi trả là giảm gánh nặng tài chính cho người dân, đặc biệt là những bệnh nhân nghèo và yếu thế.  Ý nghĩa sâu xa là người dân có cơ hội tiếp cận các phương pháp điều trị tiên tiến khi không may mắc bệnh hiểm nghèo.

Theo đại biểu Nguyễn Thị Sửu, việc cập nhật danh mục thuốc lần này khắc phục được khoảng trống đã tồn tại rất nhiều năm vì danh mục thuốc bảo hiểm y tế hiện nay chủ yếu từ năm 2018. Nếu danh mục không được cập nhật kịp thời sẽ dẫn đến tình trạng người bệnh chậm được tiếp cận các tiến bộ điều trị mới của thế giới. Việc bổ sung thuốc phải dựa trên nguyên tắc đánh giá công nghệ y tế, xem xét đầy đủ hiệu quả điều trị, tính an toàn, chi phí hiệu quả và tác động ngân sách trước khi đưa vào danh mục chi trả. Vì vậy cần có lộ trình và ưu tiên trong những thuốc cần lựa chọn đưa vào đầu tư và cung ứng.

Khẳng định việc bổ sung danh mục thuốc được bảo hiểm y tế chi trả, trong đó có các thuốc điều trị các bệnh ung thư, bệnh tự miễn, những bệnh như tim mạch nặng, rối loạn chuyển hóa, bệnh hiếm cần điều trị kéo dài giúp nâng cao hơn tính công bằng trong tiếp cận y tế, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng phân tích: “Trong thực tế cùng mắc một căn bệnh nhưng khả năng tiếp cận thuốc rất khác nhau giữa người giàu và người nghèo, giữa người dân ở vùng đô thị và vùng nông thôn. Việc mở rộng danh mục thuốc bảo hiểm y tế sẽ giúp người dân ở nhiều địa bàn, nhiều tầng lớp khác nhau có cơ hội tiếp cận các phương pháp điều trị tiên tiến hơn. Điều này rất phù hợp với mục tiêu tiến tới bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân mà tổ chức y tế thế giới luôn nhấn mạnh, đồng thời rất phù hợp với quan điểm của Đảng và Nhà nước về đảm bảo công bằng trong chăm sóc sức khỏe nhân dân”

Có thể nói, việc đưa các loại thuốc mới vào danh mục chi trả là đòi hỏi cấp bách từ thực tiễn để đảm bảo quyền lợi và tính công bằng trong tiếp cận y tế của nhân dân. Tuy nhiên, một bài toán thực tế khác cần tính đến là cân đối giữa bảo đảm quyền lợi và khả năng chi trả của quỹ bảo hiểm y tế. Thực tế, quy mô chi trả tuyệt đối của quỹ bảo hiểm y tế liên tục tăng mạnh qua từng năm - từ mốc hơn 40.000 tỷ đồng năm 2022 lên trên 50.000 tỷ đồng vào năm 2024. Khi danh mục thuốc tiếp tục được mở rộng với nhiều loại biệt dược đắt tiền, áp lực mất cân đối thu – chi của quỹ là lo ngại có cơ sở. Trước bài toán này, đại biểu Nguyễn Thị Thu Dung, đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội cho rằng, vấn đề không phải có nên bổ sung thuốc hay không, mà là bổ sung theo nguyên tắc nào, quản lý ra sao và chi trả như thế nào để mỗi đồng quỹ bảo hiểm y tế chi ra mang lại giá trị điều trị thực sự cho người bệnh. Theo đại biểu Nguyễn Thị Thu Dung, việc lo ngại về áp lực lên Quỹ bảo hiểm y tế hoàn toàn có cơ sở và cần được nhìn nhận thẳng thắn. Để cân bằng giữa bảo đảm an sinh xã hội và quản lý hiệu quả Quỹ bảo hiểm y tế, việc đưa thuốc mới vào danh mục phải dựa trên bằng chứng khoa học, đánh giá hiệu quả điều trị, độ an toàn, chi phí hiệu quả và tác động ngân sách. Đồng thời phải có tiêu chí chỉ định, điều kiện thanh toán và hướng dẫn chuyên môn rõ ràng. Một thuốc tốt nếu sử dụng không đúng chỉ định vẫn có thể gây lãng phí quỹ và không đem lại hiệu quả điều trị tương xứng.

Theo các đại biểu Quốc hội, chính sách chỉ thực sự bền vững nếu đi kèm với những cải cách mạnh mẽ về quản trị quỹ, kiểm soát sử dụng thuốc, nâng cao hiệu quả y tế dự phòng. Khi các giải pháp được thực hiện đồng bộ và có hiệu quả thì bảo hiểm y tế mới thực sự trở thành tấm “lá chắn” an sinh đúng nghĩa cho người dân.

Việc cập nhật, bổ sung danh mục thuốc được bảo hiểm y tế chi trả không chỉ mang lại cơ hội tiếp cận điều trị trong giai đoạn hiện nay mà còn tạo nền tảng cho một cơ chế cập nhật danh mục ngày càng bài bản, minh bạch và phù hợp hơn với thực tiễn điều trị trong tương lai. Đó cũng là một bước đi quan trọng nhằm tiếp tục nâng cao giá trị của chính sách bảo hiểm y tế, hướng tới mục tiêu bảo đảm công bằng trong chăm sóc sức khỏe và an sinh xã hội cho mọi người dân được khẳng định trong các Nghị quyết quan trọng của Đảng, Quốc hội và Chính phủ. /.