Với chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp, ngành Kiểm sát nhân dân giữ vai trò quan trọng trong bảo vệ Hiến pháp và pháp luật, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; đồng thời là thiết chế quan trọng giữ vai trò trung tâm kiểm soát quyền lực trong hoạt động tư pháp, góp phần bảo đảm pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất.

"Kiến tạo nền tư pháp liêm chính, phòng ngừa oan sai, không để bỏ lọt tội phạm" là nội dung của chuyên mục hôm nay.

Đinh Đức Duy, trú tại tổ dân phố Đại Cát là đối tượng đang trong thời hạn 02 năm kể từ ngày hết thời hạn quản lý sau cai nghiện ma túy. Ngày 26/6/2026, nhận thấy Duy có biểu hiện nghi vấn, Tổ công tác Công an phường mời Duy lên trụ sở, tiến hành xét nghiệm và phát hiện Duy dương tính với ma tuý. Cơ quan điều tra đã ra lệnh bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp đối với Đinh Đức Duy về hành vi sử dụng trái phép chất ma tuý và có công văn đề nghị Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4, thành phố Hà Nội phê chuẩn. Sau khi nghiên cứu hồ sơ vụ án, kiểm sát viên Nguyễn Văn Điệp thấy rằng chưa đủ căn cứ bởi theo điểm c khoản 1 điều 256a của Bộ luật hình sự, để cấu thành tội sử dụng trái phép chất ma tuý cần 2 điều kiện là đang trong thời hạn 2 năm kể từ ngày hết thời hạn quản lý sau cai nghiện ma túy và trong thời hạn quản lý người sử dụng trái phép chất ma tuý theo quy định của Luật phòng chống ma tuý. Tuy nhiên, Đinh Đức Duy chỉ đáp ứng được 1 điều kiện. Duy không thuộc trường hợp trong thời hạn quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy theo quy định của Luật phòng, chống ma túy. Do đó, hành vi của Đinh Đức Duy không cấu thành tội sử dụng trái phép chất ma túy. Kiểm sát viên Nguyễn Văn Điệp đã đề xuất lãnh đạo Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4, thành phố Hà Nội không phê chuẩn lệnh bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp đối với Đinh Đức Duy. Sau đó, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố đã chuyển hồ sơ cho Cảnh sát khu vực để hoàn thiện hồ sơ đưa Đinh Đức Duy đi cai nghiện.

Vụ việc Đinh Đức Duy chỉ là một trong rất nhiều vụ việc mà các kiểm sát viên đã thể hiện sự công tâm và trách nhiệm của mình trên cơ sở quy định của pháp luật bởi mỗi hồ sơ vụ án là số phận của một con người. Mỗi quyết định đúng pháp luật sẽ bồi đắp thêm niềm tin của người dân vào công lý.

Chỉ riêng 6 tháng đầu năm nay, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4, thành phố Hà Nội đã thụ lý kiểm sát điều tra gần 1.600 vụ án hình sự, trong đó có nhiều vụ án đặc biệt nghiêm trọng, phức tạp, quy mô lớn. Dù vậy, với tinh thần kiên quyết không phê chuẩn đối với các trường hợp không có hoặc chưa đủ căn cứ, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4, thành phố Hà Nội Lê Việt Đức cho biết: Lãnh đạo Viện thường xuyên kiểm tra tiến độ, trực tiếp nghe báo cáo, kịp thời chỉ đạo tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đồng thời chủ động tổ chức họp liên ngành để thống nhất hướng xử lý, bảo đảm tiến độ và chất lượng giải quyết vụ án nhưng vẫn giữ vững được nguyên tắc độc lập trong hoạt động tố tụng. Bên cạnh đó, chú trọng nâng cao chất lượng tranh tụng tại phiên tòa, tăng cường công tác kiểm tra, hướng dẫn nghiệp vụ.

Công tố chủ động hơn, kiểm sát chặt chẽ hơn, kịp thời hơn và hiệu quả hơn, mỗi kiểm sát viên là người gác cổng pháp lý trong hoạt động tư pháp. Đó là tinh thần xuyên suốt, là nguyên tắc được quán triệt trong hoạt động của toàn ngành kiểm sát nhân dân. Theo ông Nguyễn Quang Dũng, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, giải pháp quan trọng được ngành Kiểm sát nhân dân thực hiện để nâng cao hơn nữa chất lượng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp là Viện trưởng Viện Kiểm sát các cấp phải chủ động nắm bắt các vụ phức tạp, nhận diện sớm và chỉ đạo xử lý ngay từ đầu. Các đơn vị của Viện kiểm sát tối cao phải làm tốt công tác tham mưu, hướng dẫn kiểm tra đối với cấp dưới để đảm bảo các vụ việc phải được xử lý tốt ngay từ đầu, không để phát sinh bức xúc rồi mới tiến hành kiểm tra. Mọi nội dung chỉ đạo phải rõ trách nhiệm, rõ tiến độ và rõ kết quả thực hiện. Xây dựng đội ngũ kiểm sát viên đáp ứng được yêu cầu mới.

Luật sư Trần Tuấn Anh và luật sư Nguyễn Phú Thắng, đoàn luật sư thành phố Hà Nội cho rằng những giải pháp đó sẽ trực tiếp đảm bảo tính đúng đắn của từng khâu trong quá trình tố tụng bởi Viện kiểm sát tham gia ngay từ giai đoạn nhận tin báo tố giác tội phạm đến khởi tố vụ án, khởi tố bị can, điều tra, truy tố, xét xử.

Theo tinh thần Chỉ thị số 06 ngày 06/6/2026 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác kiểm sát nhân dân trong giai đoạn mới, ngành kiểm sát nhân dân đang tiếp tục đổi mới tư duy pháp lý, tư duy quản trị và tư duy phục vụ. Đổi mới công tác công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp chuyển mạnh từ tư duy tập trung xử lý hậu quả sang tư duy phòng ngừa vi phạm, oan sai và bỏ lọt tội phạm, từ việc chỉ giải quyết từng vụ án sang xây dựng một cơ chế bảo đảm mọi hoạt động tố tụng đều được thực hiện đúng pháp luật ngay từ đầu. Đây cũng là tinh thần của một nền tư pháp hiện đại: không chờ sai mới sửa, mà tạo dựng những "hàng rào pháp lý" đủ vững chắc để ngăn ngừa sớm sai phạm phát sinh. Quán triệt chỉ thị 06, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến khẳng định: "Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra đối với ngành Kiểm sát không chỉ là xử lý đúng người, đúng tội, đúng pháp luật mà phải góp phần xây dựng một nền tư pháp công bằng, liêm chính, nhân văn và tạo môi trường pháp lý an toàn, ổn định để phát triển đất nước. Quan điểm chúng tôi là phải kiên quyết đấu tranh đối với tội phạm, xử lý nghiêm minh mọi hành vi vi phạm pháp luật, đồng thời phải tuyệt đối tôn trọng nguyên tắc suy đoán vô tội, bảo vệ người vô tội và không được để xảy ra oan sai. Công lý chỉ được thực sự bảo vệ khi người phạm tội bị xử lý đúng pháp luật và người vô tội được bảo vệ tuyệt đối"

Công lý không bắt đầu từ bản án mà bắt đầu từ từng quyết định tố tụng đúng pháp luật. Khi không còn nỗi lo oan sai, không còn khoảng trống cho tội phạm lọt lưới, niềm tin của Nhân dân vào Nhà nước pháp quyền sẽ được bồi đắp bằng chính những việc làm cụ thể của ngành Kiểm sát nhân dân. Đó cũng là nền tảng của một nền tư pháp liêm chính, nhân văn và hiện đại; nền tảng của ổn định xã hội, của phát triển bền vững.