Viện Dinh dưỡng (Bộ Y tế) mới đây ghi nhận tình trạng trẻ em bị suy dinh dưỡng chỉ vì cha mẹ bận rộn, thường xuyên cho ăn cháo ăn liền. Trên bao bì của những gói cháo này in hình bát cháo có nhiều miếng thịt gà bắt mắt, nhưng trong thành phần lại ít chất dinh dưỡng, thậm chí không có thịt gà bên trong.

“Khi đi điều tra thông tin tại Ninh Thuận, tôi hỏi một người mẹ thường xuyên cho con ăn những thực phẩm gì, thì người mẹ bảo cho ăn cháo gà. Khi người mẹ đưa gói cháo gà ra thì trên bao bì có hình ảnh bát cháo với nhiều miếng thịt gà và rau xanh nhưng thực ra bên trong không có những thành phần như trong bức ảnh. Chúng ta đứng trước nguy cơ nhiễu loạn thông tin. Đôi khi thông tin trên nhãn cũng “lấp lửng”. Có những gói mì ăn liền, trên bao bì in hình tôm thịt, nhưng thông tin trên nhãn thì không thấy có thành phần tôm, thịt.”- Ths.BS Trịnh Hồng Sơn, Giám đốc Trung tâm Giáo dục truyền thông dinh dưỡng, Viện Dinh dưỡng cho biết.

Tình trạng “lấp lửng” thông tin dinh dưỡng trên bao bì thực phẩm đã khiến nhiều phụ huynh dùng mắt để tin vào sản phẩm, thay vì lựa chọn bằng lý trí. Việc người dân bị đánh lừa bởi những hình ảnh hấp dẫn trên bao bì, không đọc nhãn dinh dưỡng và thường xuyên sử dụng sản phẩm thiếu vi chất, không chỉ dẫn đến cơ thể bị suy dinh dưỡng mà còn tiềm ẩn những nguy cơ khác về sức khỏe, nếu sản phẩm chứa quá nhiều muối và đường.

Theo Tiến sĩ, bác sĩ Hoàng Thị Đức Ngàn, Phụ trách Khoa Dinh dưỡng cộng đồng, Viện Dinh dưỡng, hiện nay hành lang pháp lý về ghi nhãn thực phẩm ở Việt Nam dựa trên Luật An toàn thực phẩm, các Nghị định hướng dẫn thực hiện này và đặc biệt là Thông tư 30/2026 của Bộ Y tế hướng dẫn nội dung, cách ghi thành phần dinh dưỡng, giá trị dinh dưỡng trên nhãn thực phẩm, có hiệu lực từ ngày 10/7/2026 và thay thế Thông tư số 29/2023/TT-BYT. Đây là bước tiến rất quan trọng vì lần đầu tiên Việt Nam có quy định bắt buộc ghi nhãn dinh dưỡng đổi với thực phẩm bao gói sẵn. Theo đó, nhãn phải thể hiện tối thiểu 5 thành phần dinh dưỡng là năng lượng(kcal), chất đạm(g), carbohydrat(g), chất béo(g) và natri(mg); Nước giải khát, sữa chế biến có thêm đường và các thực phẩm có thêm đường phải ghi thêm đường tổng số; Thực phẩm chế biến bằng hình thức chiên, rán phải ghi thêm chất béo bão hòa. Giá trị dinh dưỡng được thể hiện theo 100 gam hoặc 100 ml, hoặc theo khẩu phần hay phần đóng gói do doanh nghiệp công bố và doanh nghiệp có thể tự nguyện ghi thêm phần trăm giá trị dinh dưỡng tham chiếu. Thông tin phải bằng số, đầy đủ, rõ ràng, dễ nhận biết, không tẩy xóa được và không gây hiểu sai lệch.

Tuy vậy, quy định của pháp luật vẫn còn một số bất cập cần tiếp tục hoàn thiện. Thứ nhất, quy định hiện nay mới dừng ở bảng thành phần dinh dưỡng, thường in ở mặt sau hoặc mặt bên bao bì với cỡ chữ nhỏ, nhiều con số và đơn vị, trong khi nhiều người tiêu dùng, nhất là người cao tuổi, người dân vùng nông thôn, khó đọc và khó hiểu. Việt Nam chưa có quy định về ghi nhãn dinh dưỡng mặt trước bao bì dạng diễn giải, nên người dân vẫn chưa biết được ngay sản phẩm là "nhiều" hay "ít" muối, đường. Thứ hai, phạm vi áp dụng còn nhiều ngoại lệ, như thực phẩm do cơ sở nhỏ lẻ sản xuất, thực phẩm không bao gói sẵn, đồ ăn, đồ uống bán tại nhà hàng, quán ăn, căng tin trường học và đồ ăn mang đi, trong khi đây là những nguồn cung cấp muối, đường rất lớn trong khẩu phần của người Việt. Thứ ba, một số chỉ tiêu quan trọng như đường bổ sung, chất béo chuyển hóa chưa bắt buộc ghi nhãn đối với mọi sản phẩm và việc cho phép công bố theo khẩu phần do doanh nghiệp tự xác định có thể khiến người tiêu dùng khó so sánh, thậm chí bị "đánh lừa" khi khẩu phần ghi trên nhãn nhỏ hơn nhiều so với lượng thực tế ăn. 

Thứ tư, các mức natri khuyến nghị cho thực phẩm chế biến sẵn hiện vẫn mang tính tự nguyện, chưa có lộ trình giảm và cơ chế giám sát bắt buộc. Thứ năm, năng lực hậu kiểm, kiểm nghiệm để xác minh độ chính xác của số liệu trên nhãn còn hạn chế, đặc biệt với các mặt hàng bán trực tuyến và hàng nhập khẩu; Việc sử dụng các tuyên bố dinh dưỡng, sức khỏe mang tính quảng cáo như "ít đường", "tốt cho tim mạch" cũng cần được quản lý chặt chẽ hơn...

Hiện nay, hiểu biết của người dân về cách đọc và sử dụng nhãn dinh dưỡng còn thấp; Các khảo sát trước khi có quy định bắt buộc cho thấy chỉ khoảng 1/5 sản phẩm có ghi hàm lượng natri và phần lớn người tiêu dùng ít khi đọc bảng dinh dưỡng. Vì vậy, song song với hoàn thiện quy định, cần đẩy mạnh truyền thông, giáo dục và giám sát thực thi. Các chuyên gia dinh dưỡng kỳ vọng trong quá trình sửa đổi Luật An toàn thực phẩm đang được Quốc hội xem xét, các nội dung về ghi nhãn dinh dưỡng mặt trước, mô hình hồ sơ dinh dưỡng và mục tiêu giảm natri trong thực phẩm chế biến sẵn sẽ được quan tâm đưa vào./.

Văn Hải/VOV1