Các container chứa thiết bị được vận chuyển từ California, Mỹ, đã nhập cảnh và về đến Bệnh viện Tâm Anh vào khuya 20/10/2026. Đây là những cấu phần quan trọng của hệ thống MEVION S250-FIT, được thiết kế để lắp đặt trong khu vực boong-ke chuyên biệt nằm sâu dưới lòng đất tại bệnh viện.

TTND.TS.BS.CKII Phạm Xuân Dũng, Giám đốc Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết MEVION S250-FIT được thiết kế nhỏ gọn, có thể lắp đặt trong hầm xạ trị tiêu chuẩn vốn được sử dụng cho các hệ thống xạ trị tia X (LINAC). Thiết kế này giúp giảm yêu cầu xây dựng những công trình quy mô lớn, phức tạp như đối với nhiều hệ thống proton truyền thống.

Dù có thiết kế tinh gọn, hệ thống vẫn bao gồm nhiều cấu phần công nghệ phức tạp như máy gia tốc proton, hệ thống tạo và điều khiển chùm tia, thiết bị định vị bệnh nhân, hệ thống hình ảnh, cơ khí chính xác và các lớp an toàn liên động. Vì vậy, quá trình vận chuyển, bảo quản, đưa thiết bị xuống khu vực lắp đặt và kết nối các bộ phận đòi hỏi độ chính xác cao.

Theo kế hoạch, những hợp phần tiếp theo sẽ được đưa đến công trình vào khoảng đầu tháng 12/2026. Các chuyên gia của Mevion và đội ngũ kỹ thuật Việt Nam đang phối hợp đồng bộ tiến độ sản xuất, vận chuyển và lắp đặt, hướng tới mục tiêu đưa hệ thống vào sử dụng khi Bệnh viện Tâm Anh Phú Mỹ Hưng đi vào hoạt động, dự kiến năm 2028.

BS.CKII Nguyễn Thế Hiển, Trưởng khoa Xạ trị, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, nhận định việc những cấu phần đầu tiên về Việt Nam đánh dấu bước chuyển quan trọng từ giai đoạn thiết kế, chuẩn bị hạ tầng sang triển khai lắp đặt thiết bị thực tế.

Theo thông tin từ bệnh viện, MEVION S250-FIT đã được ứng dụng tại Bệnh viện Đại học Stanford (Mỹ) từ tháng 4/2026. Tâm Anh là đơn vị thứ hai ngoài Mỹ và đầu tiên tại châu Á đặt mua hệ thống này.

Khác với xạ trị photon sử dụng tia X, chùm proton có đặc tính giải phóng phần lớn năng lượng tại một độ sâu được tính toán, sau đó giảm nhanh, giúp hạn chế liều bức xạ đến các mô lành phía sau khối u. Khi được lập kế hoạch điều trị chính xác, phương pháp này có thể giảm tổn thương không cần thiết đối với những cơ quan lân cận.

GS.BS Quỳnh Thư Lê, Chủ nhiệm Bộ môn Xạ trị Ung thư, Đại học Stanford, kiêm Giám đốc chương trình Sinh học xạ trị thuộc Viện Ung thư Stanford, cho biết xạ trị proton có thể mang lại lợi ích cho một số nhóm bệnh nhân, đặc biệt là trẻ em và người trẻ tuổi, những người có nguy cơ gặp tác dụng phụ muộn do bức xạ. Phương pháp này cũng được xem xét trong một số trường hợp tái xạ trị, u não và ung thư vùng đầu cổ.

Việc lựa chọn xạ trị proton cần căn cứ vào loại ung thư, vị trí và đặc điểm khối u, tình trạng người bệnh cũng như đánh giá lợi ích và nguy cơ của từng phương án. Công nghệ hiện đại không đồng nghĩa với việc phù hợp cho tất cả bệnh nhân.

Để chuẩn bị triển khai, Tâm Anh và Mevion phối hợp chuyển giao công nghệ, đào tạo bác sĩ, kỹ sư vật lý y khoa và xây dựng năng lực vận hành hệ thống. Bệnh viện cũng thiết lập hợp tác chuyên môn với Đại học Stanford nhằm trao đổi kinh nghiệm lâm sàng, quy trình bảo đảm chất lượng và các tiêu chuẩn an toàn. Theo kế hoạch, từ cuối tháng 11/2026, đoàn bác sĩ, kỹ sư của Tâm Anh sẽ đến Stanford học tập, tiếp nối bằng những đợt đào tạo chuyên sâu.

Theo BS Dũng, hiện nay, người bệnh Việt Nam muốn tiếp cận xạ trị proton thường phải ra nước ngoài, đối mặt với thời gian chờ đợi và chi phí điều trị rất cao. Việc đưa công nghệ này về nước được kỳ vọng mở rộng cơ hội tiếp cận phương pháp điều trị tiên tiến, giảm gánh nặng đi lại và chi phí cho người bệnh.

Khi hoàn tất lắp đặt, kiểm định và đáp ứng đầy đủ các điều kiện chuyên môn, an toàn để vận hành, hệ thống MEVION S250-FIT có thể bổ sung một lựa chọn điều trị ung thư tại Việt Nam. Chi phí thực tế và phạm vi thanh toán bảo hiểm y tế sẽ phụ thuộc vào quy định hiện hành cũng như chính sách áp dụng khi dịch vụ chính thức triển khai./.