Sở Xây dựng TP.HCM vừa có văn bản gửi Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM, các sở, ngành, Hiệp hội vận tải ô tô hành khách và các đơn vị kinh doanh vận tải hành khách bằng xe buýt để lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết của HĐND TP về hỗ trợ người sử dụng phương tiện vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt trên địa bàn.

Sở đề nghị Văn phòng UBND TP đăng tải dự thảo Nghị quyết trên Cổng thông tin điện tử TP để các tổ chức, cá nhân góp ý. Đồng thời, các cơ quan, đơn vị được đề nghị gửi ý kiến góp ý hồ sơ xây dựng dự thảo trước ngày 13/4 để Sở Xây dựng hoàn thiện, trình UBND TP.

Theo dự thảo, Sở Xây dựng đưa ra 3 phương án:

Phương án 1: TP mua lại doanh thu theo từng chuyến xe. Hành khách không cần trả tiền, không cần quẹt thẻ hay định danh. Ưu điểm là đơn giản, thuận tiện, nhưng không tạo dữ liệu, tiềm ẩn rủi ro trong giám sát và dễ gây lãng phí ngân sách.

Phương án 2: Thanh toán theo sản lượng khách nhân với giá vé bình quân từng tuyến. Doanh nghiệp thống kê lượng khách qua hệ thống vé điện tử, TP chi trả theo dữ liệu. Tuy nhiên, độ chính xác phụ thuộc vào đơn vị vận tải, chi phí kiểm tra, đối soát cao.

Phương án 3: Ngân sách Nhà nước chi trả trực tiếp toàn bộ chi phí đi xe buýt cho hành khách. Kinh phí được thanh toán theo số lượt hành khách sử dụng dịch vụ, phân loại theo nhóm đối tượng và nhân với giá vé từng loại (vé phổ thông, vé học sinh – sinh viên).

Điểm đáng chú ý là dù được miễn 100% giá vé, hành khách vẫn phải xuất trình thẻ hoặc định danh điện tử thông qua các hình thức:

Quẹt thẻ ngân hàng (Visa, MasterCard, Napas; dự kiến mở rộng Amex, JCB) – hệ thống xuất vé nhưng không trừ tiền. Quét mã QR qua các ví điện tử như MoMo, ZaloPay, ShopeePay, Viettel Money, VNPT Money…Sử dụng ứng dụng MultiGo để quét mã QR cá nhân sau khi định danh. Quét mã QR từ căn cước công dân gắn chip hoặc ứng dụng VNeID.

Theo Sở Xây dựng, ưu điểm lớn nhất của phương án này là hình thành hệ thống dữ liệu hành khách theo thời gian thực. Toàn bộ lượt đi, tuyến xe, khung giờ cao điểm… được số hóa, giúp cơ quan quản lý kiểm soát chính xác sản lượng; thanh toán minh bạch, hạn chế gian lận; phân tích nhu cầu đi lại để điều chỉnh luồng tuyến, tần suất hợp lý; xây dựng chiến lược phát triển giao thông công cộng dựa trên dữ liệu lớn (Big Data).

Đồng thời, việc quét thẻ, mã QR góp phần thúc đẩy thanh toán không tiền mặt và hình thành thói quen sử dụng định danh điện tử.

Về phía doanh nghiệp vận tải, việc bỏ khâu bán vé giúp giảm áp lực cho nhân viên, tập trung nâng cao chất lượng phục vụ và bảo đảm an toàn. Hầu hết các đơn vị khai thác tuyến buýt trợ giá đều đồng thuận với phương án này.

Các ngân hàng, tổ chức thẻ, ví điện tử cam kết đồng hành, hỗ trợ các chương trình khuyến mãi, tặng thưởng cho hành khách, không phát sinh chi phí.

Tuy nhiên, phương án này cũng có một số khó khăn nhưu việc quét thẻ hoặc mã QR có thể gây bất tiện, đặc biệt với người lớn tuổi hoặc hành khách không quen công nghệ. Một số khó khăn được dự báo gồm: người không có tài khoản ngân hàng, ví điện tử hoặc không mang giấy tờ tùy thân sẽ khó sử dụng; phát sinh thao tác khi lên xe, có thể gây ùn ứ trong giờ cao điểm.

Hiện các tuyến xe buýt trợ giá tại TP.HCM đã được trang bị hệ thống GPS, camera, thiết bị đọc thẻ đa năng và phần mềm quản lý vận hành (GoAFC), cho phép ghi nhận và đồng bộ dữ liệu hành khách theo thời gian thực.

Hành khách có thể sử dụng linh hoạt nhiều phương thức như thẻ ngân hàng, ví điện tử, căn cước công dân gắn chip hoặc ứng dụng MultiGo. Dữ liệu được tập trung phục vụ công tác quản lý, điều hành và hoạch định chính sách.

Trên cơ sở đó, Sở Xây dựng đề xuất UBND TP.HCM lựa chọn phương án 3 khi Nghị quyết của HĐND TP được thông qua./.

Hà Khánh/VOV TPHCM