Quý vị đang nghe tiếng khèn do ông Hoàng Văn Mùi, 73 tuổi, là Nghệ nhân ưu tú ở xóm Khe Mông, xã Văn Lăng thể hiện là người mang nặng nỗi niềm của nhiều người Mông làm thế nào có thể gìn giữ, bảo tồn được tiếng khèn truyền thống.

Với nhiều đóng góp cho việc bảo tồn văn hóa khèn Mông, tháng 9 năm 2022, ông Hoàng Văn Mùi được Chủ tịch nước tặng danh hiệu Nghệ nhân ưu tú vì đã có cống hiến xuất sắc trong gìn giữ và phát huy di sản văn hóa phi vật thể của dân tộc.  Cũng từ đó, ngoài việc tham gia biểu diễn tại các chương trình giao lưu văn hóa dân tộc, ông luôn đau đáu làm thế nào có thể truyền lại nghệ thuật thổi khèn Mông cho thế hệ con cháu sau này. Nghệ nhân ưu tú Hoàng Văn Mùi cho hay: "Dạy cho các cháu cũng nhiều, có người thích thì thổi được, không thích thì không học được. Thổi khèn không có viết bằng chữ, chỉ học thuộc lòng thôi, đâm ra học khó lắm, không đơn giản. Muốn dạy cho các cháu biết để giữ gìn để lại cho con cháu về sau."

Cũng ở xã Văn Lăng, xóm Tân Đô là nơi nổi tiếng với vẻ đẹp của những ngôi nhà sản cổ của đồng bào Nùng, với nét đặc trưng có 56 cột. Hiện ở xóm Tân Đô vẫn còn giữ được 60 nếp nhà sàn cổ gần như nguyên vẹn. Ông Hoàng Văn Thành, năm nay 72 tuổi, là người uy tín ở xóm Tân Đô cho hay: "Bây giờ thế hệ trẻ cũng đang biết giữ gìn vì  có bản sắc riêng, ngấm vào óc của con người từ lâu đời rồi. Mình cũng tuyên truyền cái gì hay thì phải giữ gìn, cái gì lạc hậu thì đẩy lùi đi, phát huy nét đẹp, bản sắc văn hóa dân tộc. Ngoài nhà sàn thì nét văn hóa hát then, hát lượn, hát si vẫn bảo tồn được."

Năm 2024, Sở VT-TT-DL tỉnh Thái Nguyên đã hỗ trợ dựng một ngôi nhà sàn theo nguyên mẫu của đồng bào Nùng làm nhà văn hóa thôn Tân Đô, đồng thời cũng hỗ trợ kinh phí sửa chữa nhà sàn cho 5 hộ dân. Ông Chu Văn Hưởng, Trưởng xóm Tân Đô, xã Văn Lăng, mong muốn: "Nếu được Nhà nước hỗ trợ đầu tư thì bà con cũng rất mong muốn hướng dẫn tạo điều kiện cho bà con làm du lịch cộng đồng, bảo tồn giá trị những ngôi nhà sàn cổ địa phương".  

Trong hành trình hướng tới mục tiêu phát triển nhanh, xanh và bền vững,  xã Văn Lăng luôn đặt nhiệm vụ bảo tồn sắc màu văn hóa của đồng bào các dân tộc. Đây được xem là nguồn lực nội sinh tạo nên sức mạnh phát triển toàn diện của địa phương. Ông Ngô Văn Tài, Trưởng Phòng VH-XH xã Văn Lăng, tỉnh Thái Nguyên cho biết, giữ gìn văn hóa cũng là cách khẳng định bản sắc và sự trường tồn của cộng đồng mỗi địa phương.

"Để phát huy bảo tồn đối với các giá trị văn hóa này thì chúng tôi cũng xây dựng bám sát đề án của Tỉnh, xây dựng đề án của Xã và thành lập các câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ dân gian. Đến thời điểm hiện tại các câu lạc bộ hoạt động rất  tốt, gắn liền với các lễ hội, hội làng:, ông Ngô Văn Tài nói. 

Hàng năm tỉnh Thái Nguyên có 336 lễ hội với 709 di sản văn hóa phi vật thể, trong đó “Thực hành Then của đồng bào Tày, Nùng, Thái” đã được UNESCO ghi danh là di sản đại diện của nhân loại, có 3 nghệ nhân được phong tặng nghệ nhân nhân dân và 19 nghệ nhân ưu tú.

Thời gian qua, cùng với các nghị quyết chuyên đề, Dự án 6 thuộc Chương trình mục tiêu Quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (1719) đã trở thành nền tảng quan trọng giúp tỉnh đẩy mạnh hoạt động sưu tầm, phục dựng và truyền dạy di sản. Ông Dương Quang Bạo, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Thái Nguyên, cho biết: "Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc của đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi có tác động rất lớn, liên quan đến phát triển du lịch cộng đồng, đặc biệt nâng cao được nhận thức và thu nhập cho người dân."

Thái Nguyên có 39 dân tộc cùng đoàn kết sinh sống tại 92 xã, phường, với gần 1,8 triệu người. Những sắc màu văn hóa đặc trưng của từng dân tộc đã tạo nên diện mạo văn hóa thống nhất trong đa dạng của Thái Nguyên. Vì thế, bảo tồn văn hóa không chỉ là nhiệm vụ của ngành văn hóa hay của những nghệ nhân tâm huyết mà phải trở thành trách nhiệm của cả cộng đồng.