Sự kiện năm nay quy tụ hàng trăm dự án đến từ các trường đại học, cao đẳng trên cả nước, phản ánh tinh thần đổi mới sáng tạo ngày càng mạnh mẽ của thế hệ trẻ.
Một điểm đáng mừng tại SV STARTUP những năm gần đây là sự xuất hiện ngày càng nhiều của dự án khai thác giá trị văn hóa Việt Nam theo hướng hiện đại và có tư duy thị trường rõ nét. Từ sản phẩm thủ công sáng tạo, quà tặng mang bản sắc dân tộc, du lịch trải nghiệm cho đến các nền tảng số hóa di sản, sinh viên đang cho thấy cách tiếp cận mới: biến chất liệu văn hóa thành sản phẩm có thể tiêu dùng, trải nghiệm và lan tỏa.
Một ví dụ về dự án văn hóa của SV STARTUP 2026 là ArtStory Vietnam Culture's Box với các hộp quà, túi quà sử dụng hình ảnh tranh dân gian, họa tiết truyền thống kết hợp chất liệu thủ công thân thiện với môi trường. Trong khi đó, dự án Hồn quê giữa phố xây dựng không gian trải nghiệm nông thôn giữa đô thị, nơi trẻ em và gia đình có thể tiếp cận trò chơi dân gian, nghề thủ công và ký ức làng quê Việt Nam bằng cách thức mới mẻ hơn.
Những ý tưởng này cho thấy sinh viên hôm nay không chỉ dừng lại ở việc kể lại câu chuyện văn hóa, mà đã bắt đầu nghĩ đến cách thương mại hóa văn hóa bằng mô hình kinh doanh cụ thể.
Tuy nhiên, phía sau sự sôi động của các cuộc thi vẫn là một thực tế đáng suy nghĩ: Không nhiều dự án có thể đi xa sau khi rời sân khấu. Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo, mỗi năm có hàng nghìn ý tưởng tham gia các cuộc thi khởi nghiệp sinh viên, nhưng tỷ lệ dự án tiếp tục phát triển sau cuộc thi chỉ chiếm một phần nhỏ. Với nhóm dự án liên quan đến văn hóa, tỷ lệ này còn thấp hơn.
Bà Lê An Na, Viện trưởng Viện Đổi mới sáng tạo Văn hóa, Giáo dục và Khởi nghiệp Việt Nam (VICEE), đồng thời là mentor tại SV STARTUP 2026, nhận định: Điểm nghẽn lớn nhất nằm ở giai đoạn chuyển tiếp sau cuộc thi. Theo bà An Na, các trường không thiếu ý tưởng sáng tạo xuất phát từ giảng đường, nhưng khi tiếp cận thị trường thì nhiều nhóm lại thiếu người hướng dẫn, thiếu kết nối và thiếu nguồn lực để đi tiếp.
Cũng theo bà Lê An Na, khởi nghiệp từ văn hóa còn có đặc thù riêng, không thể áp dụng máy móc mô hình của các lĩnh vực khác. Sản phẩm văn hóa ngoài yếu tố sáng tạo còn phải giải được bài toán thị trường và tính bền vững trong dài hạn.
Cùng tham gia chương trình với vai trò mentor, bà Trần Ánh Phương - Trưởng ban Truyền thông Mạng lưới Đổi mới sáng tạo và Khởi nghiệp Đại học, Cao đẳng Việt Nam (VNEI), một thành viên của VICEE, cũng cho rằng: Nếu các dự án sinh viên được đặt trong một hệ sinh thái hỗ trợ đầy đủ, khả năng hình thành startup thực chất sẽ cao hơn đáng kể. Hệ sinh thái đó cần có sự tham gia của trường đại học, viện nghiên cứu, hiệp hội, doanh nghiệp, nhà đầu tư và các đơn vị ươm tạo.
Việt Nam không thiếu ý tưởng khởi nghiệp từ văn hóa. Điều còn thiếu là cơ chế đủ mạnh để biến những ý tưởng từ giảng đường thành doanh nghiệp thật. Khi được tiếp sức đúng cách, vốn văn hóa hoàn toàn có thể trở thành nguồn lực phát triển mới của nền kinh tế sáng tạo trong tương lai.
Bình luận