4 dự án luật liên quan trực tiếp đến lĩnh vực y tế sẽ trình tại kỳ họp Quốc hội lần này là: Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi); Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá và Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số luật thuộc lĩnh vực y tế (gồm Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh- chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế).

Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết, tư duy xuyên suốt khi sửa đổi Luật An toàn thực phẩm là chuyển từ "kiểm soát từng khâu riêng lẻ" sang "quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm" dựa trên nguy cơ, từ sản xuất ban đầu đến bàn ăn.

“Những điểm mới là thể chế hóa 4 chính sách Chính phủ đã thông qua tại Nghị quyết số 184/NQ-CP: Quản lý theo nguy cơ trên chuỗi cung ứng; cải cách cơ chế kiểm tra trên thị trường; số hóa, xây dựng hệ thống dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia liên thông; nâng cao hiệu quả quản lý thức ăn đường phố và bếp ăn tập thể. Chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Phân loại thực phẩm nguy cơ cao, nguy cơ thấp; bắt buộc truy xuất nguồn gốc với thực phẩm nguy cơ cao. Bổ sung quy định về cơ sở giao đồ ăn trực tuyến và bếp ăn tập thể không vì mục đích kinh doanh. Phân cấp tối đa cho Ủy ban nhân dân các cấp; tăng chế tài, thu hồi giấy đăng ký, gỡ hồ sơ công bố, thu hồi sản phẩm không an toàn...”- Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà thông tin.

Bộ Y tế cũng cho biết lý do sửa đổi Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác là sau 20 năm thi hành, Luật năm 2006 đã giúp ghép tạng Việt Nam phát triển mạnh (Đến tháng 3/2026, cả nước thực hiện 11.187 ca ghép; số ca tăng từ 296 ca năm 2015 lên 1.368 ca năm 2025; 34 bệnh viện đủ điều kiện ghép). Tuy nhiên, 91,4% ca ghép vẫn từ người hiến còn sống, chỉ 8,6% từ người hiến chết não. Luật chưa cho phép hiến sau chết tuần hoàn, trong khi nguồn này chiếm khoảng một nửa số người hiến sau khi chết ở Hoa Kỳ, Anh, Tây Ban Nha. Người dưới 18 tuổi chưa được hiến sau khi chết; Điều kiện hiến khi còn sống chưa đủ chặt để phòng mua bán tạng trá hình. Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết thêm những điểm mới của dự án luật này.

“Dự thảo luật mở rộng nguồn hiến, bổ sung hiến sau chết tuần hoàn; Người dưới 18 tuổi được hiến sau khi chết nếu đã đăng ký hiến hoặc có nguyện vọng hiến thể hiện bằng văn bản, và được người đại diện đồng ý bằng văn bản. Siết chặt hiến khi còn sống: Từ đủ 18 đến dưới 25 tuổi chỉ được hiến cho thành viên gia đình; xác minh quan hệ qua Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; Phát hiện dấu hiệu mua bán phải báo ngay cơ quan công an. Hội đồng xác định chết não, chết tuần hoàn đánh giá độc lập; người điều trị, kíp ghép không được tham gia; kết luận phải được tất cả thành viên chuyên môn thống nhất. Phòng, chống "du lịch ghép tạng": Người nước ngoài chỉ được ghép tại Việt Nam khi có cùng dòng máu về trực hệ hoặc có họ trong phạm vi ba đời với người hiến...”- Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà nhấn mạnh.

Đối với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, Bộ Y tế cho biết: Thuốc lá thế hệ mới đang lan nhanh trong giới trẻ, cần hành lang pháp lý đủ mạnh để thực thi. Lý do sửa luật là để luật hóa Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ năm 2025 và thể chế hóa yêu cầu kiểm soát các yếu tố nguy cơ tại Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị... Còn với việc sửa một số luật khác thuộc lĩnh vực y tế là để bảo đảm không có khoảng trống pháp luật sau sắp xếp tổ chức bộ máy, tiếp tục cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và bảo đảm thống nhất với các luật mới được Quốc hội ban hành./.

Văn Hải/VOV1