Để mua một gói thuốc lá hiện tại rất đơn giản. Khách nêu tên sản phẩm, người bán tìm, lấy hàng, đưa khách. Khách thanh toán tiền, giao dịch kết thúc. Nếu quy định mới được áp dụng, quy trình mua bán thuốc lá sẽ có thêm một bước, đó là xác minh độ tuổi bằng CCCD hoặc tài khoản định danh điện tử VNeID. Theo nhiều người dân, đây là giải pháp cần thiết để hạn chế học sinh, thanh thiếu niên tiếp cận thuốc lá:
“Nó tốt cho người tiêu dùng thôi, tốt cho thế hệ trẻ, để cho các bạn giảm bớt các vấn đề như viêm phổi, ung thư phổi, không chỉ ảnh hưởng đến các bạn mà còn ảnh hưởng đến những người xung quanh.”
“Tôi nghĩ quy định này nên đi kèm xử phạt nghiêm những cửa hàng cố tình bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi. Mất thêm vài chục giây nhưng sẽ góp phần bảo vệ trẻ vị thành niên. "
Ghi nhận tại các cửa hàng tạp hoá, việc xác định độ tuổi vẫn chủ yếu dựa vào cảm quan hoặc sự quen biết với khách hàng. Chị Vũ Minh Oanh (phường Yên Hòa) cho biết, chị luôn từ chối bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi: “Trước nay, bên thuốc lá vẫn tuyên truyền, chỉ bán thuốc lá cho người trên 18 tuổi, từ 18 tuổi trở lên, nhưng dân mình thì các bạn nghĩ hút hay không là quyền của tôi, các ông làm gì có quyền gì. Thường những bạn như thế vào mua thì tôi sẽ hỏi, thường thì các bạn sẽ trả lời là mua cho bố, mua cho người này người kia, kiểu như thế.”
Cùng chung quan điểm, anh Nguyễn Tiến Đạt (phường Hà Đông) cho rằng, việc yêu cầu người mua xuất trình CCCD hoặc VNeID sẽ khiến cả người bán và người mua dễ phát sinh tranh cãi: “Ví dụ nhìn mặt hơn 20 tuổi, hoặc tầm 16-17 tuổi thì khó xác minh tuổi. Nếu bắt người mua xuất trình căn cước như vậy thì khó xử cho cả người bán và người mua. Khách hàng thì sợ lộ thông tin.”
Hoàn toàn ủng hộ mục đích của quy định mới, hướng tới bảo vệ thanh thiếu niên trước tác động của thuốc lá, chị Nguyễn Thị Vân, chủ cửa hàng tạp hoá trên phố Phủ Doãn (phường Hoàn Kiếm) bày tỏ mong muốn, sẽ có những hướng dẫn cụ thể về quy trình và cơ chế kiểm tra cho các hộ kinh doanh và người mua đều hiểu, tránh phát sinh tranh cãi trong giao dịch: “Chỉ có 1 người trông cửa hàng, nếu cùng một lúc có nhiều người vào mua mà người nào cũng kiểm tra thì rất mất thời gian. Đôi khi họ thấy rắc rối quá, họ không muốn mua nữa. Cần có một hệ thống đồng bộ trong việc thực hiện quy định này.”
Theo Thạc sĩ, Bác sĩ Nguyễn Tuấn Lâm, chuyên gia phòng, chống tác hại thuốc lá của Tổ chức Y tế thế giới tại Việt Nam, việc kiểm tra độ tuổi là một mắt xích trong chuỗi các giải pháp chiến lược phòng, chống tác hại của thuốc lá. Muốn quy định phát huy hiệu quả trên thực tế, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như tổ chức hệ thống bán lẻ có kiểm soát, quy định rõ trách nhiệm của điểm bán và tăng cường tuyên truyền, kiểm tra, giám sát, kết hợp xử lý nghiêm các hành vi vi phạm: “Các quốc gia thực hiện phòng chống tác hại thuốc lá tốt thì họ thường giới hạn số cửa hàng được phép bán thuốc lá. Các cửa hàng đó phải được đăng ký, được cho phép. Khi các cửa hàng đó nếu như có sự vi phạm thì họ sẽ rút giấy phép hoặc là phạt nặng, cách xử lý sẽ có tính răn đe. Ngay cả bên Úc hay Singapore, họ có thông lệ là nếu cứ người nào nhìn thấy, phán đoán đang ở độ tuổi khoảng 25 trở xuống thì họ sẽ yêu cầu phải kiểm tra giấy tờ xong rồi mới bán.”
Bên cạnh việc bổ sung công cụ kiểm tra độ tuổi người mua, dự thảo Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá (sửa đổi) cũng đề xuất cấm mọi hình thức trưng bày sản phẩm thuốc lá tại điểm bán nhằm hạn chế quảng cáo, tiếp thị và giảm sức hấp dẫn của thuốc lá đối với trẻ em, thanh thiếu niên Việc bổ sung, kết hợp đồng bộ những quy định này được kỳ vọng góp phần vào mục tiêu xây dựng một thế hệ khỏe mạnh, được hiện thực hóa bằng những quy định ngày càng sát với thực tiễn cuộc sống.
Bình luận