Theo phương án đang được nghiên cứu, không gian Hồ Hoàn Kiếm sẽ được tổ chức như một quảng trường lớn, kết nối với Quảng trường Cách mạng Tháng Tám và Nhà hát Lớn, hình thành chuỗi không gian “Lịch sử - Văn hóa - Nghệ thuật”. Tại phía Bắc hồ, Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục được nghiên cứu mở rộng, trong đó “Khải Hoàn Môn” được đề xuất là một điểm nhấn kiến trúc.

    Với phạm vi nghiên cứu khoảng 65,89ha, thuộc địa bàn phường Hoàn Kiếm và phường Cửa Nam, “Khải Hoàn Môn” dự kiến cao 63m, lấy cảm hứng từ hình ảnh đôi cánh chim hạc vươn lên. Công trình được tính toán gắn với tổng thể quảng trường, đồng thời tạo điểm nhấn cho trục không gian từ khu phố cổ về phía hồ Hoàn Kiếm. Điểm đáng chú ý nằm ở khoảng mở giữa hai phần kiến trúc của công trình. Từ quảng trường phía Bắc, tầm nhìn theo phương án được tổ chức qua khoảng mở này, hướng về mặt hồ, Tháp Rùa và bầu trời phía Nam.     

  Ý tưởng về một công trình mới bên hồ Hoàn Kiếm đang nhận được nhiều ý kiến khác nhau từ người dân. Bà Lê Cúc, phường Hoàn Kiếm, Hà Nội cho rằng:“Khải Hoàn Môn theo tôi hiểu là cửa Khải Hoàn, nơi người dân đón mừng chiến thắng, sự hân hoan trở về nhà. Đã là môn thì cửa phải đứng ở vị trí có chỗ vào, chỗ ra thì công trình đặt ở vị trí này không phù hợp. Một là ra hướng hồ, không có đường đi, cũng không có đường vào. Mình đến nhiều nước thì thấy các Khải Hoàn Môn của họ đều đứng ở vị trí rất thông thoáng, mọi người có thể đi qua đi lại.”

    Bên cạnh đó, một số người dân sinh sống tại phường Cửa Nam cho rằng, công trình với diện tích lớn như "Khải Hoàn Môn" có thể chắn tầm nhìn, khiến cảnh quan xung quanh Hồ Hoàn Kiếm không được thoáng, làm thay đổi không gian nơi đây.      

   Theo kiến trúc sư Trần Huy Ánh, Ủy viên Thường vụ Hội Kiến trúc sư Hà Nội, một “Khải Hoàn Môn” đúng nghĩa cần có vị trí và câu chuyện văn hoá đủ để tạo nên giá trị biểu tượng: “Ngay cả cấu trúc, vị trí của nó khi đặt trên trục đại lộ cũng không có chất điện ảnh. "Khải Hoàn Môn" phải được đặt từ xa, như một tượng đài, một biểu tượng của giai đoạn lịch sử nào đó. Tất cả những "Khải Hoàn Môn" trên thế giới đều ghi dấu những chiến công hoặc lịch sử của quốc gia đó. Thiết kế của công trình này cần phải đóng góp nhiều hơn để phù hợp với nơi gọi là di sản đặc biệt của quốc gia. Đây là một cơ hội rất lớn nhưng cơ hội này phải được đưa ra bàn thảo rộng rãi, nghiên cứu thấu đáo thì sẽ đem lại những giá trị tích cực.”  

     Với một không gian giàu giá trị lịch sử, văn hóa và cảnh quan như Hồ Hoàn Kiếm, mỗi công trình mới đều cần được cân nhắc trong mối liên hệ với những giá trị đã hiện hữu. Không chỉ là tạo thêm một điểm nhấn, điều quan trọng là công trình ấy có thể hòa vào không gian và câu chuyện của Hà Nội như thế nào.

     Tiến sĩ, nhà nghiên cứu văn hóa và mỹ thuật Trần Hậu Yên Thế, giảng viên trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, khu vực Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục có thể phù hợp hơn với một biểu tượng gắn trực tiếp với lịch sử của Hà Nội: “Vị trí trong quy hoạch vào đúng phần mở rộng của Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục, mà Quảng trưởng Đông Kinh Nghĩa Thục từ lâu, tôi thấy rất nên có hình ảnh và nếu được thì là tượng đài của Lương Văn Can. Ông để lại rất nhiều đóng góp cho văn hiến văn hóa của thủ đô, đặc biệt vị trí đó xứng đáng hơn là một "Khải Hoàn Môn". "Khải Hoàn Môn" phải nằm trên một đại lộ, chúng ta khó có thể làm một đại lộ ở quanh Hồ Gươm, nó cũng xung đột với những vấn đề lịch sử, về cả không gian thực tại và chiều kích văn hóa. Vì quanh đấy là Tháp Bút, Tháp Rùa, Đền Ngọc Sơn, Cầu Thê Húc, những cảnh quan lắng hồn sông núi như thế thì bây giờ một công trình quá hiện đại và ý nghĩa từ công trình cũng du nhập văn hóa phương Tây một cách gượng ép. Hình ảnh Lương Văn Can gắn với biểu tượng giáo dục về ngôi trường Đông Kinh Nghĩa Thục, một nỗ lực rất lớn để chấn hưng dân khí, bồi dưỡng nhân tài, điều này sẽ tô đậm không gian văn hóa văn hiến của Thủ đô Hà Nội.”

      Quy hoạch khu vực hồ Hoàn Kiếm và phụ cận đang được nghiên cứu theo hướng mở rộng không gian công cộng, tăng kết nối giữa các quảng trường, công viên và các điểm văn hóa. Trong tổng thể ấy, một công trình mới có thể tạo thêm điểm nhấn cho không gian đô thị. Tuy nhiên, những ý kiến từ cộng đồng và giới chuyên môn cho thấy yêu cầu đặt ra là phải cân nhắc kỹ vị trí, quy mô, ngôn ngữ kiến trúc và đặc biệt là mối liên hệ với những giá trị đã hiện hữu. Bởi với Hồ Hoàn Kiếm, mỗi thay đổi về không gian không chỉ là câu chuyện của một công trình mới, mà còn là câu chuyện về ký ức, cảnh quan và bản sắc của Hà Nội.

                                                                                                                              Thuỷ Tiên/VOV1