Kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo đang thúc đẩy mạnh mẽ tiến trình chuyển đổi số lĩnh vực y tế toàn cầu, ngành Dược được xác định là một trong những lĩnh vực chịu tác động sâu rộng của công nghệ mới, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và các nền tảng số. Những vấn đề này được các nhà khoa học đến từ nhiều quốc gia như Hoa Kỳ, Ấn Độ cùng các cơ sở đào tạo và nghiên cứu y dược trong nước thảo luận tại Hội thảo khoa học quốc tế “Ngành Dược trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số: Đổi mới, Ứng dụng và Phát triển” do Trường Đại học Nam Cần Thơ vừa tổ chức tại Cần Thơ.
Chương trình hội thảo “Ngành Dược trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số” được thiết kế theo hướng kết hợp giữa báo cáo chuyên đề, trao đổi học thuật và thảo luận khoa học, nhằm tạo môi trường học thuật cởi mở, thúc đẩy chia sẻ tri thức và kết nối hợp tác nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học dược.
Phát biểu khai mạc Hội thảo, TS Nguyễn Văn Quang - Hiệu trường Trường Đại học Nam Cần Thơ nhấn mạnh, đây là diễn đàn học thuật để nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý cùng chia sẻ kết quả nghiên cứu, kinh nghiệm thực tiễn và các mô hình ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong lĩnh vực dược học. TS Nguyễn Văn Quang cho biết thêm: Đây cũng là cơ hội để tăng cường hợp tác nghiên cứu – đào tạo, thúc đẩy công bố khoa học và kết nối nguồn lực giữa nhà trường, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và các tổ chức trong và ngoài nước. Việc ứng dụng các công nghệ tiên tiến không chỉ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo nghiên cứu, mà còn mở ra những hướng tiếp cận mới trong phát triển thuốc, kiểm nghiệm, quản lý dược và chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
Định hướng những vấn đề cốt lõi phát triển ngành Dược trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số, PGS.TS.BS Phillip Tran - Chủ tịch Hội đồng Học thuật - Y Khoa Quốc tế, Đại học Nam Cần Thơ cho biết, quá trình chuyển đổi số đang làm thay đổi toàn bộ hệ sinh thái của ngành Dược, từ kiểm nghiệm, sản xuất đến phân phối thuốc. Nhiều công nghệ mới như blockchain, Internet vạn vật (IoT) và dữ liệu lớn (big data) đang được ứng dụng trong quản lý chuỗi cung ứng dược phẩm nhằm tăng tính minh bạch và khả năng truy xuất nguồn gốc. Đây được xem là giải pháp quan trọng để kiểm soát chất lượng thuốc, ngăn chặn hàng giả và bảo đảm an toàn cho người bệnh.
Trong lĩnh vực dược lâm sàng, AI cũng đang hỗ trợ phân tích dữ liệu điều trị, đánh giá hiệu quả thuốc và xây dựng các phác đồ cá thể hóa cho từng bệnh nhân. Xu hướng này được đánh giá sẽ góp phần nâng cao hiệu quả điều trị và giảm thiểu rủi ro trong sử dụng thuốc.
Từ góc độ đào tạo, các nhà khoa học cũng khẳng định sự phát triển của các hướng nghiên cứu liên ngành giữa Dược học và Khoa học dữ liệu. Việc kết hợp hai lĩnh vực này được xem là chìa khóa để nâng cao hiệu quả phân tích dữ liệu sinh học, dự đoán hoạt tính của hợp chất tự nhiên và tối ưu hóa quy trình phát triển thuốc.
Tuy nhiên, AI cũng phải đối diện với các thách thức: công nghệ phát triển nhanh hơn khung pháp lý; AI không thể đảm đương các quyết định quan trọng (họp đàm phán, làm việc tại phòng LAB, giao tiếp với bệnh nhân…). Do đó, AI chỉ hỗ trợ cho đội ngũ nhân lực ngành Dược chứ không thể đóng vai trò quyết định cuối cùng. AI cũng không thể phát huy hiệu quả đối với những ca bệnh lạ, chưa có tiền lệ, chưa có cơ sở dữ liệu tương đồng hoặc trong các ca giải phẫu tổng quát (AI không thể xử lý được những biến chứng bất ngờ trong ca phẫu thuật).
Để tận dụng hiệu quả cơ hội từ AI và chuyển đổi số, các chuyên gia cho rằng ngành Dược cần xây dựng hệ sinh thái hợp tác chặt chẽ giữa trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp dược phẩm và cơ sở y tế. Những mô hình hợp tác “viện – trường – doanh nghiệp” được kỳ vọng sẽ thúc đẩy chuyển giao tri thức khoa học vào thực tiễn, đồng thời tạo điều kiện hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh trong lĩnh vực dược học ứng dụng công nghệ số./.
Bình luận