Trong xưởng sản xuất bánh đa nem Trung Hà, xã Yên Lãng, Thành phố Hà Nội, tiếng máy chạy đều đều đã thay cho nhiều công đoạn thủ công trước đây. Từ nghề truyền thống dựa vào kinh nghiệm gia đình, bánh đa nem Trung Hà nay đã có dây chuyền sản xuất tự động, sản lượng ổn định hơn. Những nong bánh trải dài, từng chồng bánh được bóc tách, cắt xếp, đóng gói rồi theo xe tỏa đi khắp các tỉnh, thành phố. Với những người cả đời gắn bó với nghề như ông Đỗ Văn Tốn, đổi mới máy móc không làm mất đi hồn cốt của làng nghề, mà là cách để nghề truyền thống có thể đứng vững trong điều kiện cạnh tranh mới:

“Công việc của gia đình ngày nào cũng làm, nắng cũng làm, mưa cũng làm mới đủ hàng. Trong Nam người ta cũng ra để đặt hàng vì người ta đã ra tận nơi chứng kiến quy trình sản xuất, họ cũng muốn lấy kinh nghiệm sản xuất sản phẩm làng nghề.”

Từ một sản phẩm quen thuộc trong mâm cơm người Việt, bánh đa nem Trung Hà đã từng bước khẳng định chất lượng và giá trị khi tham gia chương trình OCOP, được chuẩn hóa về chất lượng, bao bì, mẫu mã và câu chuyện sản phẩm. Đây cũng là hướng đi Hà Nội đang thúc đẩy trong năm 2026: Phát triển OCOP không chỉ để “gắn sao”, mà để nâng giá trị sản phẩm làng nghề, sản phẩm nông nghiệp, gắn với du lịch, văn hóa và tiêu dùng hiện đại.

Khi sản phẩm truyền thống được tổ chức lại theo mô hình hợp tác xã, được tiêu chuẩn hóa và kết nối thị trường, người dân không chỉ giữ nghề mà còn có thêm sinh kế. Năng suất tăng, lao động địa phương có việc làm thường xuyên, sản phẩm không còn quanh quẩn trong chợ làng mà từng bước vào các kênh phân phối rộng hơn. Đây cũng là nhiệm vụ được Hội Nông dân thành phố Hà Nội xác định là trọng tâm trong xây dựng lớp nông dân mới của Thủ đô. Bà Phạm Hải Hoa, Chủ tịch Hội Nông dân Thành phố Hà Nội cho biết:

“Hội tập trung hỗ trợ nông dân ứng dụng công nghệ thông tin, khoa học kỹ thuật cũng như chuyển đổi số trong tổ chức sản xuất, từ khâu sản xuất đến khâu tiêu thụ sản phẩm; phối hợp với các kênh tiêu thụ để hỗ trợ nông dân đưa sản phẩm tiêu biểu lên sàn thương mại điện tử. Về liên kết, hợp tác, sẽ tập trung triển khai tích tụ ruộng đất, xây dựng các mô hình tổ hợp tác, hợp tác xã, chi hội, tổ hội nghề nghiệp.”

Thực tế cho thấy, chuyển đổi số trong nông nghiệp với nông dân Thủ đô bắt đầu từ việc sử dụng điện thoại thông minh để cập nhật thông tin kỹ thuật, ghi nhật ký sản xuất, truy xuất nguồn gốc, quảng bá sản phẩm trên mạng xã hội, bán hàng qua sàn thương mại điện tử hoặc livestream. Khi dữ liệu sản xuất và kênh tiêu thụ được kết nối, người nông dân có thêm công cụ để bước ra thị trường, thay vì chỉ chờ thương lái.

Tại Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Khánh Phong, thôn Yên Thị, xã Yên Lãng, hướng đi này được thể hiện qua việc chọn sản xuất sạch làm nền tảng. Từ vùng đất trũng thường xuyên ngập úng, các xã viên đã cải tạo đất, chuyển sang trồng cây ăn quả có giá trị như ổi, táo, bưởi, đu đủ; chú trọng sử dụng phân hữu cơ, quy trình chăm sóc an toàn, hướng tới sản phẩm có chất lượng ổn định. chị Vương Thị Vui, thành viên Hợp tác xã Khánh Phong cho biết:

“Thứ nhất quy trình kỹ thuật theo đúng quy trình nhất định, khép kín. Phân ủ hoai mục, dùng phân hữu cơ. Từ ngày thay đổi thấy chất lượng mẫu mã sản phẩm đẹp hơn, chất lượng hơn mà hơn hết là cho mọi người ăn được một loại hoa quả ngon tuyệt vời luôn.”

Từ một trang trại đến hợp tác xã, từ sản xuất riêng lẻ đến chuỗi liên kết, điểm chung của các mô hình này là lấy chất lượng làm gốc và thị trường làm thước đo. Với Hà Nội, đây chính là yêu cầu then chốt để phát triển nông nghiệp đô thị: diện tích đất nông nghiệp không thể mở rộng, nhưng giá trị trên một đơn vị diện tích phải được nâng lên bằng công nghệ, tiêu chuẩn, chế biến, dịch vụ và thương hiệu. Theo ông Tạ Văn Tường, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, các chuỗi nông nghiệp muốn bền vững phải được tổ chức đồng bộ, từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ; đồng thời cần thay đổi thói quen tiêu dùng để người dân nhận diện và lựa chọn sản phẩm an toàn, có nguồn gốc rõ ràng.

“Trên địa bàn thành phố đã phát triển các chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ. Những chuỗi hoạt động hiệu quả thường là các khâu chế biến được khép kín, có chế biến sâu, sản phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng. Các chuỗi liên kết phải đồng bộ từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm. Cùng với đó là phát triển nông nghiệp sinh thái, trồng trọt kết hợp chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản để phát triển nông nghiệp tuần hoàn, giảm chi phí và tạo ra các sản phẩm có giá trị cao.”

Từ những mô hình cụ thể ở cơ sở có thể thấy, tinh thần của Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Thành phố Hà Nội lần thứ XVIII đang được cụ thể hóa bằng những việc rất thiết thực: đưa sản phẩm OCOP vào kênh phân phối hiện đại; hỗ trợ nông dân lên sàn thương mại điện tử; xây dựng hợp tác xã, tổ hợp tác; phát triển nông nghiệp sạch, nông nghiệp tuần hoàn; gắn sản xuất với du lịch sinh thái, giáo dục trải nghiệm và bảo vệ môi trường. Nông nghiệp Thủ đô đang không chỉ giữ vai trò “vành đai xanh” của đô thị, mà còn trở thành một phần của kinh tế đô thị hiện đại: có dữ liệu, có tiêu chuẩn, có thương hiệu và có trách nhiệm với cộng đồng./.