AI phát hiện sớm dấu hiệu bệnh tiềm ẩn

Anh Cao Đức Anh (39 tuổi, ngụ TP.HCM) đến Bệnh viện Thống Nhất thăm khám sau thời gian dài đau khớp gối, vận động khó khăn.

Qua chỉ định chụp cộng hưởng từ (MRI), kết quả cho thấy, bệnh nhân bị đứt tự phát dây chằng trong khớp gối.

Đáng chú ý, hệ thống ứng dụng AI còn giúp nhận diện sớm nguy cơ thoái hóa khớp gối từ khi tổn thương chưa biểu hiện rõ như các trường hợp thoái hóa nặng thường gặp.

Từ kết quả này, bác sĩ chuyên khoa Cơ xương khớp đã kịp thời tư vấn cho bệnh nhân thay đổi lối sống, điều chỉnh chế độ ăn uống và vận động nhằm hạn chế tiến triển thoái hóa về sau.

BS.CKII Đỗ Võ Công Nguyên - Trưởng khoa Chẩn đoán hình ảnh, Bệnh viện Thống Nhất cho biết, với các phim MRI thông thường, bác sĩ vẫn đánh giá được tình trạng thoái hóa, phù tủy xương hay tổn thương sụn.

Tuy nhiên, AI hiện nay có khả năng phân tích sâu hơn như đo độ dày, thể tích sụn và nhận diện những thay đổi sinh hóa từ rất sớm. Nhờ vậy, bác sĩ có thêm cơ sở vững chắc để tiên lượng và đưa ra hướng can thiệp kịp thời: “Nhờ AI, bác sĩ có thể đánh giá những thay đổi ở mức phân tử bên trong sụn khớp, từ đó tiên lượng nguy cơ thoái hóa khớp gối sớm để chủ động dự phòng. Ví dụ, bác sĩ có thể tư vấn người bệnh giảm cân, điều chỉnh chế độ ăn uống, tập luyện và nghỉ ngơi phù hợp nhằm hạn chế tình trạng thoái hóa khớp diễn tiến nhanh”.

Theo PGS.TS.BS Võ Thành Toàn – Phó Giám đốc Bệnh viện Thống Nhất, khoảng 5 năm trở lại đây, AI ngày càng khẳng định vai trò trong lĩnh vực chẩn đoán hình ảnh và thăm dò chức năng.

Nhờ được "học" từ hàng loạt dữ liệu hình ảnh, hệ thống có thể cảnh báo sớm các dấu hiệu như tràn dịch màng phổi, tràn khí màng phổi hay nghi ngờ u phổi trên phim X-quang ngực.

Bên cạnh đó, AI còn được tích hợp trong các phần mềm dựng hình 3D, hỗ trợ bác sĩ mô phỏng ca mổ phức tạp, qua đó rút ngắn thời gian phẫu thuật, giảm xâm lấn và hạn chế biến chứng. Hệ thống này cũng hỗ trợ đắc lực trong công tác đào tạo sinh viên y khoa và bác sĩ trẻ.

Ngoài công tác chuyên môn, AI đang góp phần tối ưu hóa quản lý bệnh viện thông qua việc sắp xếp lịch khám, phân luồng bệnh nhân, quản lý giường bệnh và điều phối phòng mổ trong bối cảnh lượng người khám chữa bệnh ngày càng tăng cao: “AI sẽ là trợ lý hỗ trợ bác sĩ chứ chưa thể thay thế nhân viên y tế. Tuy nhiên, nếu nhân viên y tế không tiếp cận AI thì chắc chắn sẽ tụt hậu. Trước đây, một bác sĩ đọc khoảng 100 phim X-quang trong ngày đã rất áp lực, nhưng với sự hỗ trợ của AI, số lượng có thể tăng lên 200-300 phim. Bởi hệ thống đã hỗ trợ đọc sơ bộ, cảnh báo bất thường với độ tin cậy cao, bác sĩ sẽ tập trung kiểm tra, đánh giá lại và phát hiện thêm các dấu hiệu chuyên môn cần thiết”.

Mảnh ghép quan trọng của chuyển đổi số y tế

Tại Bệnh viện Ung Bướu TP.HCM, AI đang tham gia trực tiếp vào việc gợi ý phác đồ điều trị cá thể hóa cho bệnh nhân trong phẫu thuật, xạ trị và điều trị toàn thân.

Hiệu quả rõ nét nhất phải kể đến việc AI hỗ trợ đọc kết quả giải phẫu bệnh ung thư vú và ung thư phổi.

Công nghệ này giúp xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ lên tới gần 2.000 trường hợp mỗi ngày, rút ngắn thời gian đọc lam bệnh phẩm mà vẫn đảm bảo độ chính xác cao.

Ở lĩnh vực xạ trị, thời gian lập kế hoạch điều trị vốn đòi hỏi 4-5 giờ để tính toán trường chiếu nay đã giảm xuống chỉ còn khoảng 15 phút. Không dừng lại ở đó, AI còn giúp phát hiện sớm bất thường trên X-quang ngực để tránh bỏ sót dấu hiệu ung thư phổi giai đoạn đầu.

Theo TS.BS. Diệp Bảo Tuấn, Giám đốc Bệnh viện Ung Bướu TP.HCM, AI đóng vai trò như một công cụ tham chiếu đắc lực trước khi bác sĩ đưa ra quyết định cuối cùng: “Bệnh viện đang ứng dụng AI để hỗ trợ phát hiện các đột biến gene - một chỉ điểm quan trọng trong một số bệnh ung thư như ung thư vú, ung thư dạ dày và ung thư phổi. Ngoài ra, AI cũng được ứng dụng trong đọc CT phổi nhằm hỗ trợ phát hiện sớm các tổn thương. Trong thời gian tới bệnh viện sẽ tiếp tục mở rộng ứng dụng AI trong nhiều lĩnh vực phù hợp với nhu cầu thực tiễn và khả năng triển khai”.

Tại các bệnh viện ở TP.HCM, làn sóng chuyển đổi số này cũng đang diễn ra mạnh mẽ. Theo PGS.TS.BS Nguyễn Hoàng Bắc – Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, AI không chỉ quản lý dữ liệu trên nền tảng bệnh án điện tử mà còn là công cụ đắc lực xây dựng “Thư viện sức khỏe UMC”.

Chỉ sau 5 tháng triển khai, đội ngũ hàng trăm bác sĩ và nhân viên y tế đã xuất bản hơn 1.000 bài viết chuyên môn phục vụ cộng đồng, với toàn bộ nội dung được hội đồng chuyên gia kiểm duyệt chặt chẽ.

Bám sát định hướng của Sở Y tế TP.HCM, ngành y tế thành phố đang đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện nhằm xây dựng hệ thống y tế thông minh.

Trong bức tranh tổng thể đó, AI không ra đời để thay thế con người, mà là chìa khóa giúp đội ngũ y bác sĩ giảm tải áp lực, nâng cao chất lượng chuyên môn và mở rộng cánh cửa tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao cho người dân.

Kim Dung/VOV TPHCM