Những ngày hè oi ả những tất bật, sau bữa cơm tối vội vàng, cậu bé Khương Văn Duy (13 tuổi, xã Đại Đồng, tỉnh Bắc Ninh) lại nhanh chân sải bước đến lớp học dân ca Quan họ miễn phí của làng. Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất Kinh Bắc, tuổi thơ của Duy luôn được tắm mát trong những làn điệu ngọt ngào. Từ sự say mê qua lời ca của bố, Duy xin bố dạy rồi tự mày mò học thêm. Đến nay, cậu học trò nhỏ đã có thể tự tin thể hiện hàng chục bài Quan họ cổ.

Đến với làng Đại Thượng (xã Đại Đồng, tỉnh Bắc Ninh) những ngày này, người ta không khỏi ngỡ ngàng trước những "liền anh, liền chị" nhí mới chỉ học lớp 1, lớp 2. Dù chữ viết còn chưa sõi, nhưng các em đã có thể ngân nga những giai điệu luyến láy, đòi hỏi kỹ thuật cao. Những bài Quan họ quen thuộc như Lý cây đa, Mười nhớ đã trở thành người bạn đồng hành trong đời sống thường nhật của các em. Những câu ca Quan họ ngọt ngào đã và đang được lưu truyền qua nhiều thế hệ, nuôi dưỡng tâm hồn các em từ thuở nằm nôi cho đến lúc trưởng thành. Tựa như dòng sữa mẹ mát lành, tình yêu với di sản văn hóa ấy cứ tự nhiên thấm sâu, tiếp nối và chảy mãi trong huyết quản của những thế hệ tương lai.

Tương tự như vậy, tại làng tranh dân gian Đông Hồ (Bắc Ninh), mùi thơm của giấy điệp, của màu tự nhiên và những hình ảnh thân thuộc đã quấn quýt theo từng bước chân trưởng thành của anh Nguyễn Đăng Hiếu. Là thế hệ thứ 22 của gia đình nghệ nhân Nguyễn Đăng Chế, tình yêu với những bức tranh truyền thống luôn có một sức "ám ảnh" và cuốn hút đến lạ kỳ đối với anh Hiếu. Khoảnh khắc ấm áp và chan chứa tình thân nhất chính là lúc cả đại gia đình cùng quây quần làm tranh. Mỗi người một công đoạn: người bồi giấy, người chế màu, người khắc ván gỗ, in tranh, tô màu…

Có thể thấy gia đình luôn là nền tảng cốt lõi, là tế bào tạo nên sự ổn định và phát triển của xã hội. Từ những làn điệu Quan họ nghĩa tình, đến những giá trị truyền thống trong lễ hội và làng nghề, tất cả đều được nuôi dưỡng, truyền dạy qua từng thế hệ, từ ông bà đến con cháu ngay tại nếp nhà Kinh Bắc. Chính sự gắn kết giữa di sản và đời sống gia đình đã tạo nên một sức mạnh nội sinh, giúp mỗi người dân Bắc Ninh vừa có tư duy hiện đại, vừa giữ trọn vẹn bản sắc, từ đó xây dựng những gia đình hạnh phúc, văn minh và bền vững. Ông Mai Sơn, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Bắc Ninh khẳng định: "Tỉnh Bắc Ninh xác định sự phát triển kinh tế - xã hội mạnh mẽ của một tỉnh công nghiệp không thế tách rời khỏi sự vững chãi của mỗi mái ấm. Bắc Ninh tự hào là vùng đất của những giá trị văn hóa trường tồn với 8 di sản được UNESCO vinh danh. Những di sản quý báu ấy không chỉ nằm ở các lễ hội hay các danh thắng, mà chúng thực sự "sống" và được bảo tồn bền vững nhất chính là trong môi trường gia đình. Thực tế đã chứng minh, với tỷ lệ gia đình văn hóa đạt gần 95%, Bắc Ninh đang sở hữu một nền tảng xã hội vô cùng ổn định, tạo đà cho sự phát triển bứt phá của tỉnh nhà."

Đó không chỉ là khát vọng, niềm vui của những đứa trẻ mà là mạch ngầm văn hóa đang chảy mãi qua thời gian. Tựa như dòng sữa mẹ mát lành, tình yêu văn hóa ấy sẽ tiếp tục chở che, nuôi dưỡng các em trưởng thành, để những thế hệ tương lai của vùng đất Kinh Bắc tự tin bước ra thế giới với một tư duy hiện đại, nhưng trong tim vẫn giữ trọn bản sắc quê hương./.