Chủ trì hội thảo có các đồng chí: Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; Trần Hồng Thái, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam; Nguyễn Kim Sơn, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó trưởng Ban chính sách chiến lược Trung ương; Lê Hải Bình, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.

Dự hội thảo có đại diện các ban, bộ ngành, các tập đoàn công nghệ, các chuyên gia, nhà khoa học.

Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS Đoàn Minh Huấn, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh nêu rõ: Đất nước ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới, đặt ra yêu cầu cao hơn về năng suất, chất lượng, sức cạnh tranh và năng lực tự chủ quốc gia. Trong bối cảnh đó, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ là công cụ hỗ trợ mà đã trở thành động lực then chốt đổi mới mô hình tăng trường và nâng cao năng lực quản trị quốc gia.

Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị đã xác lập yêu cầu đột phá về tư duy, thể chế, nguồn nhân lực hạ tầng và phương thức tổ chức thực hiện, đồng thời chủ động nhận diện nghiên cứu chuẩn bị cho những xu hướng công nghệ mới có tác động sâu rộng trong thời gian tới. Trên tinh thần đó, nghiên cứu về công nghệ lượng tử là một hướng phát triển mới, tạo phát triện đột biến về công nghề làm thay đổi sâu sắc nhận thức và cải tạo thế giới cần được nhận diễn sớm và quan tâm đúng tầm. PGS.TS Đoàn Minh Huấn nhấn mạnh:

(Đây là lĩnh vực mới, chuyên sâu phát triến nhanh, còn nhiều ẩn số, có dư địa chiến lược lớn cho nghiên cứu, cả ở cấp độ nghiên cứ cơ bản và nghiên cứa ứng dụng, cả nghiên cứu về mặt kỹ thuật và nghiên cứu về mặt quản trị công nghệ để thật sự vì mục tiêu phục vụ con người; tăng cường tự chủ chiến lượng vì lợi ích quốc gia dân tộc. Đây cũng thuộc nhóm công nghệ chiến lực, được xác định theo Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Vì vậy, nhận diện sớm xu hướng, đánh giá khách quan, cơ hội thách thức và chuẩn bị điều kiện cần thiết cho tương lai là việc phải làm từ hôm nay. Hội thảo hôm nay thể hiện yêu cầu cấp thiết, kết nối chặt chẽ tư duy lý luận, đào tạo cán bộ, tham mưu chiến lược chính sách với tri thức khoa học và công nghệ hiện đại).

Từ góc độ của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và Hội đồng lý luận Trung ương, PGS.TS Đoàn Minh Huấn nêu rõ: Vấn đề đặt ra là phải nhận diện đúng bản chất xu thế và tác động của công nghệ chiến lược này và trù liệu những vấn đề về quản trị phát triển công nghệ phục vụ đời sống. Đây không còn là câu chuyện riêng của phòng thí nghiệm hay cộng đồng nghiên cứu, mà có thể tác động sâu rộng đến mô hình phát triền, năng lực cạnh tranh, chất lượng nguồn nhân lực, khả năng tự chủ và vị thế quốc gia. Vì vậy, cần trao đổi trên tinh thần khoa học thận trọng, có tầm nhìn dài hạn, tránh cả sự chậm rễ thụ động hoặc nóng vội chạy theo phong trào.

PGS.TS Đoàn Minh Huấn đề nghị các đại biểu dự hội thảo đóng góp những ý kiến, quan điểm tầm nhìn, những giải pháp thiết thực. Qua đó, gợi mở thêm những nội dung cần tiếp tục nghiên cứu, bổ sung, hoàn thiện trong thời gian tới, tập trung vào 4 nhóm vấn đề lớn, đó là.

 Thứ nhất, làm rõ các xu hướng phát triển chủ yếu của công nghệ lượng tử trên thế giới và tác động có thể đặt ra đối với Việt Nam.

Thứ hai, nhận diện những nền tảng Việt Nam đã có, những điều kiện còn thiếu và các vấn đề cần chủ động lưu ý từ sớm cho phát triển công nghệ chiến lược này.

Thứ ba, xác định cách tiếp cận phù hợp với điều kiện thực tiễn Việt Nam, đồng thời từng bước tạo dựng năng lực tích lũy lâu dài.

Thứ tư, những vấn đề đặt ra cho công tác lý luận chính trị và tham mưu chiến lượng chính sách, nhất là việc quản trị phát triển công nghệ lượng tử, đặc biệt là tìm các giải pháp đột phá ứng dụng, cũng như bảo đảm an ninh, an toàn, tự chủ chiến lược, bảo đảm cao nhất là lợi ích quốc gia dân tộc.

Phát biểu đề dẫn hội thảo, GS.TS Trần Hồng Thái, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cho rằng: Nhận thức lý luận và tư duy chính sách đi trước về công nghệ lượng tử là rất cần thiết, nhưng điều này chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển thành cách làm, thành cơ chế, thành tổ chức thực hiện và thành năng lực cụ thể.

Theo GS.TS Trần Hồng Thái: Công nghệ lượng tử là một lĩnh vực khó, khó về khoa học, khó về công nghệ, khó về hạ tầng, khó về nhân lực và cả về cách tổ chức thực hiện, nhưng nếu vì khó mà chúng ta đứng ngoài, chậm theo dõi, chậm chuẩn bị thì sẽ bị động. Vì vậy, trước xu thế công nghệ mới - lượng tử, Việt Nam cần quan tâm đến công nghệ lượng tử lúc này, bởi: Nhiều quốc gia đã coi đây là một hướng công nghệ chiến lược. Xu thế lớn đã rõ, các nguyên lý lượng tử đang từng bước đưa vào tính toán, truyền thông, bảo mật, cảm biến, đo lường chính xác, vật liệu, quang tử, thiết bị và các công nghệ hỗ trợ. Công nghệ lượng tử không chỉ giúp bảo mật an toàn dữ liệu và có thể tạo ra các năng lực về đo lường, cảm biến, mô phỏng, tính toán, vật liệu - những năng lực đó có thể phục vụ cơ bản, nhưng cũng có thể đi vào quốc phòng, an ninh, viễn thông, tài chính, y tế, năng lượng, tài nguyên, môi trường, công nghiệp và công nghệ cao. Công nghệ lượng tử không chỉ là cơ hội để đất nước phát triển, mà còn là thách thức cũng như công nghệ có thể chuyển biến được tương lai.  GS.TS Trần Hồng Thái cho rằng: Chúng ta phải chủ động phù hợp với điều kiện của Việt Nam, nhất là về nguồn nhân lực cho lĩnh vực này.

(Nhân lực cho công nghệ lượng tử không thể đào tạo trong một vài tháng, không thể có ngay một khóa tập huấn. Đây là nhân lực liên ngành vật lý, toán học, khoa học máy tính, mật mã, quang tử, vật liệu, điện tử, điều khiển, đo lường, phần mềm dữ liệu và nhiều khoa khác nhau. Và sáng nay chúng tôi có trao đổi khoa học lượng tử liên quan rất nhiều đến khoa xã hội, nhân văn và thậm chí là cả tôn giáo. Muốn có lực lượng đó, phải chuẩn bị sớm, phải có nhóm nghiên cứu, phải có phòng thí nghiệm, phải có bài toán, phải có người trẻ được dẫn dắt, phải có chuyên gia trong và ngoài nước cùng tham gia. Chúng tôi cho rằng, chúng ta phải chủ động, nhưng không nóng vội, không chạy đua toàn diện với các cường quốc, nhưng không đứng ngoài quan sát, trong đó chúng ta phải đi sớm về nhận thức, đi chắc về nền tảng, đi đúng vào những khâu tạo năng lực phù hợp với điều kiện của Việt Nam).

Tham luận tại hội thảo với chủ đề “ Công nghệ lượng tử trong kỷ nguyên mới-Tầm nhìn và kinh nghiệm quốc tế”, TS Nguyễn Hoàng Dương, Phó trưởng Ban, Ban Khoa học và Công nghệ, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cho biết: Những năm gần đây, chính phủ các nước cũng như các tập đoàn của các nước đã quan tâm nhiều đến công nghệ lượng tử. Đặc biệt là trong năm 2025 đã chứng kiến sự đầu tư và cam kết đầu tư lên đến 50 tỷ USD Mỹ. Và sự đầu tư này trải khắp các khu vực Bắc Mỹ, châu Âu, châu Á và các cường quốc trên thế giới đều tham gia.

(Các nước đã nhận ra, công nghệ lượng tử không chỉ là một công cụ nhằm tăng hiệu suất kinh tế cho tương lai mà còn có thể làm tăng chủ quyền số, an ninh quốc gia và năng lực cạnh tranh với sức mạnh mới. Sự phát triển của công nghệ lượng tử có thể thấy sự phát triền ở nghiệp khởi nghiệp trên toàn cầu. Từ năm 2019 đến năm 2020, chỉ có 20 doanh nghiệp khởi nghiệp mỗi năm, nhưng đến nay chúng ta có thể thấy số doanh nghiệp khởi nghiệp lên đến hơn 100. Các quốc gia ban hành các chiến lược lượng tử thông qua các chính sách. Một là tăng cường kiểm soát xuất khẩu thiết bị vật liệu, phần mềm. Thứ hai là đẩy mạnh các hợp tác thông qua mạng lưới đối tác tin cậy. Thứ ba là cạnh tranh khốc liệt nhằm thu hút các nhân lực về lượng tử).

TS Nguyễn Quốc Hưng, Viện trưởng Viện Công nghệ lượng tử, Đại học Quốc gia Hà Nội tham luận với chủ đề “Hiện trạng, điểm nghẽn và yêu cầu đặt ra đối với Việt Nam trong phát triển công nghệ điện tử” cho rằng:

(Chúng ta nên sớm xây dựng một chương trình quốc gia về công nghệ lượng tử, với tầm nhìn dài hạn, cơ chế điều phối hiệu quả. Chương trình này nên xác định rõ mục tiêu theo từng giai đoạn, từ nghiên cứu nền tảng đến phát triển hạ tầng đào tạo nhân lực, đến thử nghiệm ứng dụng và thương mại hóa. Đồng thời, chúng ta nên thiết lập một cơ quan điều phối quốc gia có khả năng tập hợp nguồn lực để điều phối hoạt động xuyên suốt giữa các bộ, ngành và các các đơn vị nghiên cứu).

Phát biểu kết luận hội thảo, GS.TS Trần Hồng Thái, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam nhấn manh một số nội dung cần tiếp tục thực hiện sau hội thảo:

(Một là tiếp tục hoàn thiện cách tiếp cận công nghệ lượng tử như một hệ sinh thái công nghệ chiến lược, không thu hẹp vào máy tính lượng tử nhưng không mở rộng quá đến mức giàn trải nguồn nhân lực. Hai là chú trọng đào tạo nguồn lực, đào tạo nguồn nhân lực phải chia ra các mức đào tọa khác nhau, từ chuyên gia đến kỹ sư thực hành. Ba là lựa chọn một số hướng ưu tiên cho phù hợp với điều kiện của Việt Nam. Trong giai đoạn trước mắt nhất là mật mã, hộp lượng tử và an toàn dữ liệu, cảm biến và đo lường quang tử, vật liệu, linh kiện, mô phỏng, thuật toán, phần mềm AI cho khoa học và đào tạo nhân lực liên ngành. Chúng ta cần nghiên cứu thiết kế cơ chế điều phối và triển khai theo hướng có đầu mối, có hạ tầng dùng chung, có bệ thử nghiệm, có cơ quan sử dụng, có doanh nghiệp tham gia và có tiêu chí đánh giá theo từng giai đoạn).

Hà Nam-VOV1