Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 1 tại xã Phước Dinh đang chịu áp lực tiến độ lớn hơn cả. Đến ngày 14/6, địa phương mới thu hồi được hơn 110 ha đất, đạt gần 22%; tỷ lệ giải ngân đạt khoảng 44%. Quá trình giải phóng mặt bằng gặp nhiều khó khăn do hồ sơ quy hoạch, hồ sơ địa chính và hồ sơ dự án thành phần còn có sự chênh lệch về phạm vi, diện tích thực hiện. Dự án kéo dài qua nhiều năm cũng làm phát sinh nhiều trường hợp mua bán bằng giấy viết tay, thay đổi chủ sử dụng đất, khiến công việc thêm phức tạp. Hiện còn một số trường hợp đang được cơ quan Công an xác minh liên quan dấu hiệu vi phạm, gần 100 trường hợp khác vẫn chờ cơ chế hỗ trợ đặc thù từ Trung ương để có cơ sở giải quyết.  Ông Nguyễn Minh Tuấn, quyền Chủ tịch UBND xã Phước Dinh, cho biết, vướng nhất là khu vực giải tỏa để làm khu tái định cư:

"Phần 52 ha này toàn bộ là đất của Nhà nước nhưng đã bị lấn chiếm. Đất đa số mua bán giấy tay nguồn gôc do UBND xã quản lý. Tài liệu quản lý đất đai hầu như không có. Chính sách chưa về nhưng một tuần vừa rồi, tôi mời dân để vận động bàn giao mặt bằng trước, trực tiếp xuống để gặp bà con, tạo niềm tin cho bà con".

Tại Dự án Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 2 ở xã Vĩnh Hải, tiến độ giải phóng mặt bằng đang có nhiều tín hiệu tích cực hơn. Địa phương đã hoàn thành xác nhận nguồn gốc đất cho các trường hợp bị ảnh hưởng. Diện tích đất thu hồi đạt gần 302 ha, tương đương 73% diện tích dự án; kinh phí giải ngân hơn 1.200 tỷ đồng, đạt trên 74%. Các khâu thẩm định, phê duyệt phương án bồi thường, chi trả và thu hồi đất được đẩy nhanh trong những tuần gần đây. Tuy vậy, vẫn còn hơn 40 trường hợp cần tiếp tục xác minh hồ sơ pháp lý để hoàn tất thủ tục theo quy định. Ông Nguyễn Văn Quế, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Hải, cho hay:

"Với số còn lại hiện nay còn 40 trường hợp, chủ yếu là các trường hợp giấy tờ về đất, có các vấn đề phức tạp nên phải kéo dài thêm vì chúng tôi phải xác minh, rà soát, kiểm tra, đảm bảo quy định của pháp luật. Việc xây dựng khu tái định cư, nghĩa trang di dời mồ mả, chúng tôi đã họp dân, tinh thần người dân rất đồng thuận".

 Theo đánh giá của tỉnh Khánh Hòa, Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 2 có khả năng hoàn thành tiến độ giải phóng mặt bằng theo kế hoạch. Còn tại Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 1, nhiều phần việc vẫn cần được xử lý khẩn trương để kịp mốc thời gian 30/6. Trước áp lực tiến độ, tỉnh Khánh Hòa yêu cầu các địa phương tập trung tối đa nhân lực, rà soát từng trường hợp cụ thể để tháo gỡ khó khăn, ưu tiên hoàn thành những phần việc có thể giải quyết ngay. Cùng với đó, công tác tái định cư phải được triển khai đồng bộ, bảo đảm hạ tầng phù hợp với điều kiện sinh kế và tập quán sinh hoạt của người dân. Ông Trịnh Minh Hoàng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa, nhấn mạnh:

"Đối với Nhà máy số 2 tiến độ khả thi đạt hạn 30/6 thế nhưng mặt bằng lại cần cho Nhà máy số 1 hơn. Tôi đã chỉ đạo UBND xã Phước Dinh vận động người dân sớm giao 52 héc ta để thi công khu tái định cư, cần tổ chức kịp thời, quyết liệt. Vừa qua, tỉnh đã kiến nghị Quốc hội được cấp 1 lô tái định cư theo quy định nhưng không thu tiền, hỗ trợ thêm 1,5 lần, chính sách này quá cao nhưng bà con không nắm cái này".

Điện hạt nhân là dự án trọng điểm quốc gia, có ý nghĩa chiến lược đối với bảo đảm an ninh năng lượng. Khi thời hạn 30/6 đang đến gần, áp lực không chỉ ở tiến độ giải phóng mặt bằng mà còn ở việc xử lý dứt điểm những hồ sơ tồn đọng kéo dài nhiều năm. Mỗi hec-ta đất được bàn giao, mỗi trường hợp được giải quyết thỏa đáng sẽ góp phần đưa dự án năng lượng quan trọng của đất nước sớm bước sang giai đoạn triển khai mới.

PV Thái Bình/VOV Tây Nguyên