Ngay từ đầu giờ sáng, khu vực tiếp nhận hồ sơ đất đai tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Kiến Thụy đã có khá đông người dân đến làm thủ tục. Người ngồi kê khai hồ sơ điện tử, người tranh thủ nghe cán bộ hướng dẫn bổ sung giấy tờ còn thiếu. Cầm trên tay là tập hồ sơ vừa hoàn tất thủ tục đăng ký biến động đất đai, anh Nguyễn Anh Đức cẩn thận kiểm tra lại các thông tin trước khi ra về. Theo anh Đức, điều khiến anh cảm nhận rõ nhất sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp là việc đi lại thuận tiện hơn nhiều. Thay vì phải mất nhiều ngày di chuyển giữa các cấp để hoàn thiện hồ sơ như trước, nay phần lớn các bước đều được giải quyết ngay tại xã.

Không chỉ người dân cảm nhận rõ sự thay đổi, chính quyền cơ sở cũng đang bước vào giai đoạn vận hành với khối lượng công việc lớn hơn rất nhiều. Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cấp xã được phân cấp thêm nhiều nhiệm vụ trong lĩnh vực đất đai – từ tiếp nhận, thẩm định, xác minh hồ sơ cho tới số hóa dữ liệu địa chính.

Tại xã Kiến Thụy, chỉ tính từ ngày 1/7/2025 đến ngày 5/5/2026, Trung tâm dịch vụ hành chính công xã đã tiếp nhận hơn 13 nghìn hồ sơ thủ tục hành chính. Trong đó, lĩnh vực đất đai và trật tự xây dựng có hơn 500 hồ sơ; đáng chú ý, tỷ lệ hồ sơ nộp trực tuyến đạt gần 98%. Hàng nghìn hồ sơ được giải quyết trước hạn cho thấy hiệu quả bước đầu của quá trình chuyển đổi số và phân cấp cho cơ sở. Ông Vũ Văn Hưởng, Phó chủ tịch UBND xã Kiến Thụy cho biết, sau khi vận hành chính quyền địa phương 02 cấp, chính quyền cơ sở được trao quyền nhiều hơn, sát dân hơn, kịp thời giải quyết các vấn đề phát sinh. Từ việc được trao quyền chủ động lớn hơn, xã cũng xác định trách nhiệm cũng cụ thể và nặng nề hơn. "Áp lực tăng rõ rệt khi xã đảm nhiệm toàn bộ chuỗi quy trình từ tiếp nhận, thẩm định đến số hóa hồ sơ địa chính. Tuy nhiên, đây là áp lực xứng đáng vì chúng tôi đã cắt giảm được từ 30 đến 50% thời gian luân chuyển văn bản giữa các cấp, giúp người dân nhận kết quả nhanh hơn và ít phải đi lại hơn. Việc phân cấp giúp xã chủ động hơn trong quản lý, các thủ tục liên quan đến đất đai được tiếp nhận và giải quyết trực tiếp tại cơ sở. Người dân chỉ cần đến UBND xã để được hướng dẫn, nộp, tra cứu và nhận kết quả", ông Hưởng chia sẻ.

Tuy nhiên, để có được sự thông suốt ấy, chính quyền cơ sở cũng đang phải đối mặt với nhiều áp lực và khó khăn. Thách thức lớn nhất hiện nay là hệ thống dữ liệu đất đai chưa đồng bộ. Nhiều địa phương vẫn phải sử dụng bản đồ giải thửa, sổ mục kê từ hàng chục năm trước để xác minh nguồn gốc đất. Trong khi đó, lịch sử sử dụng đất qua nhiều thời kỳ biến động phức tạp, hồ sơ giấy lưu trữ thiếu thống nhất khiến việc đối chiếu, xác minh mất nhiều thời gian. Cùng với đó, số lượng hồ sơ tăng nhanh nhưng nhân lực chưa được bổ sung tương xứng cũng khiến áp lực tại cấp cơ sở ngày càng lớn.

Tại phường Đông Hải, sau khi thực hiện chính quyền hai cấp, nhiều nhiệm vụ trước đây thuộc thẩm quyền thành phố nay đã được giao trực tiếp cho địa phương giải quyết. Bà Nguyễn Khánh Chi, Phó chủ tịch UBND phường Đông Hải cho biết, sau khi thực hiện chính quyền 2 cấp, số lượng hồ sơ về đất đai tăng hơn so với trước đây. Ngoài những thủ tục cấp đất lần đầu, chuyển đổi mục đích sử dụng đất, đăng ký biến động…, nay phường còn thực hiện giao đất, cho thuê đất đối với tổ chức – đây là thẩm quyền trước đây của thành phố. Khối lượng công việc tăng rõ rệt, tuy nhiên nếu tổ chức tốt thì việc giải quyết cho người dân lại thuận lợi và nhanh hơn. Người dân giảm đi lại do giảm cấp trung gian, cán bộ phường nắm rõ địa bàn nên việc xác minh cũng thuận lợi hơn. "Tuy nhiên, khó khăn hiện nay là số lượng hồ sơ tăng nhanh nhưng biên chế chưa tăng tương ứng; dữ liệu địa chính chưa hoàn thiện số hóa; nhiều hồ sơ giấy cũ không đồng bộ với thực tế nên việc xác minh nguồn gốc đất còn mất nhiều thời gian", bà Chi cho biết.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Hải Phòng, để bảo đảm việc phân cấp thực sự phát huy hiệu quả, thành phố đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp về cải cách thủ tục hành chính, chuẩn hóa quy trình xử lý hồ sơ và tăng cường hỗ trợ cho cấp cơ sở. Đáng chú ý, thành phố Hải Phòng đã cắt giảm tối thiểu 50% thời gian giải quyết nhiều thủ tục hành chính về đất đai. Nhiều thủ tục như giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất hay đăng ký biến động hiện được rút ngắn chỉ còn vài ngày làm việc. Song song với đó là việc đẩy mạnh số hóa hồ sơ và công khai toàn bộ quy trình trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Ông Phạm Quang Thành, Trưởng phòng Quản lý đất đai, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng cho biết, song song với việc tham mưu ban hành văn bản quy định, hướng dẫn, Sở đã chỉ đạo đẩy mạnh thực hiện công tác cải cách thủ tục hành chính; đơn giản hóa các quy trình nội bộ, tập trung chuyển đổi số, chuẩn hóa quy trình công việc bảo đảm giải quyết thủ tục hành chính nhanh gọn, công khai, minh bạch, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp. Sở đã tham mưu Ủy ban nhân dân thành phố ủy quyền cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố thực hiện 18 nhiệm vụ, ủy quyền cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện 26 nhiệm vụ.

Sau gần 1 năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, những chuyển động tích cực trong giải quyết thủ tục đất đai tại Hải Phòng đang dần hiện rõ. Người dân thuận lợi hơn khi thực hiện thủ tục ngay tại cơ sở; thời gian xử lý hồ sơ từng bước được rút ngắn; quy trình giải quyết ngày càng minh bạch hơn nhờ chuyển đổi số. Dù vẫn còn không ít khó khăn về dữ liệu địa chính, nhân lực hay hạ tầng kỹ thuật, nhưng việc phân cấp mạnh cho địa phương đang cho thấy hướng đi phù hợp trong cải cách hành chính. Quan trọng hơn, đó là nền tảng để xây dựng một nền hành chính hiện đại, lấy người dân làm trung tâm phục vụ.

Quang Huy