Giữa cái nắng gay gắt của những ngày đầu hè, trên mái ngôi nhà của gia đình bà  Nguyễn Thị Minh, thôn Đại Trung, xã Đại Đồng, tỉnh Bắc Ninh, hơn 10 tấm pin năng lượng mặt trời vẫn đều đặn hấp thụ ánh sáng để chuyển hóa thành điện năng. Trước đây, mỗi tháng gia đình bà phải chi hơn 10 triệu đồng tiền điện, đặc biệt vào mùa nắng nóng khi các thiết bị làm mát hoạt động liên tục. Từ khi lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà, lượng điện mua từ lưới quốc gia giảm đáng kể, mỗi tháng gia đình chị chỉ phải trả từ 1-3 triệu tiền điện lưới quốc gia. "Điều tôi thấy hiệu quả nhất là nguồn điện được sản xuất ngay trên mái nhà, sử dụng chủ yếu vào ban ngày nên rất phù hợp với nhu cầu sinh hoạt của gia đình. Theo tính toán, mỗi năm gia đình có thể tiết kiệm được khoảng trăm triệu đồng tiền điện. Ngoài lợi ích kinh tế, tôi cũng cảm thấy yên tâm vì đang sử dụng nguồn năng lượng sạch" bà Nguyễn Thị Minh chia sẻ.

Không chỉ các hộ dân, nhiều doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh cũng đang đẩy mạnh đầu tư điện mặt trời mái nhà. Với đặc thù là địa phương có hàng nghìn doanh nghiệp sản xuất, nhu cầu tiêu thụ điện rất lớn, việc tận dụng diện tích mái nhà xưởng để phát điện được xem là giải pháp hiệu quả nhằm giảm chi phí vận hành và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Tại Tổng công ty may Bắc Giang LGG, hệ thống điện mặt trời mái nhà được đầu tư với tổng công suất 5,2 MW trên diện tích hàng nghìn mét vuông. Nguồn điện tạo ra đáp ứng một phần đáng kể nhu cầu sản xuất vào ban ngày, góp phần giảm lượng điện tiêu thụ từ hệ thống điện quốc gia. Ông Nguyễn Văn Tứ, Phó Tổng giám đốc Tổng công ty may Bắc Giang LGG cho biết: "Sau khi lắp tấm pin mặt trời giúp chúng tôi chủ động nguồn điện. Khi chúng tôi đầu tư năng lượng mặt trờ này thì đây là 1 trong những tiêu chí mà khách hàng đánh giá rất cao. Khách hàng quan tâm đến số liệu, quan tâm tới thực tế và khi chúng tôi làm này thì các tiêu chí liên quan khách hàng rất ủng hộ và ghi nhận rất cao, tức là nâng cao năng lực và uy tín của doanh nghiệp".

Để điện mặt trời mái nhà phát triển hiệu quả, bên cạnh nhu cầu đầu tư của người dân và doanh nghiệp, yếu tố quan trọng là phải có các giải pháp kỹ thuật phù hợp, bảo đảm an toàn trong quá trình lắp đặt, vận hành và kết nối với hệ thống điện. Là đơn vị triển khai các giải pháp công nghệ về năng lượng thông minh, ông Trần Đăng Duy, Giám đốc Công ty TNHH Công nghệ và Phát triển Đăng Phong Smart cho rằng, xu hướng chuyển dịch sang sử dụng năng lượng tái tạo đang ngày càng rõ nét, đặc biệt tại các địa phương có tốc độ phát triển công nghiệp nhanh như Bắc Ninh. Ông Duy cho biết, từ năm 2024 đến nay, Công ty đã triển khai gần 100 công trình điện mặt trời mái nhà với tổng công suất lắp đặt hơn 1,3 MWp. Riêng trong năm 2025 và những tháng đầu năm 2026, số lượng khách hàng tìm đến tư vấn tăng khoảng 50% so với giai đoạn trước. Điều đó cho thấy điện mặt trời mái nhà không chỉ là giải pháp tiết kiệm điện mà đang dần trở thành một khoản đầu tư dài hạn gắn với chiến lược phát triển bền vững của nhiều đơn vị.

Theo Công ty điện lực Bắc Ninh, điện mặt trời mái nhà không chỉ tạo ra nguồn năng lượng tái tạo tại chỗ mà còn giúp giảm tổn thất điện năng trong quá trình truyền tải. Đặc biệt, khi được triển khai rộng rãi tại các khu công nghiệp, loại hình này sẽ góp phần giảm đáng kể lượng phát thải khí nhà kính từ hoạt động sản xuất và tiêu dùng năng lượng. Ông Đỗ Bình Dương, Phó giám đốc Công ty điện lực Bắc Ninh cho biết, nhằm khuyến khích người dân và doanh nghiệp phát triển điện mặt trời mái nhà, ngành điện Bắc Ninh đã chủ động hướng dẫn, hỗ trợ các tổ chức, cá nhân trong quá trình đấu nối, vận hành hệ thống theo đúng quy định.

Theo định hướng của Đề án phát triển nguồn điện mặt trời mái nhà trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh, đến năm 2035, tổng công suất điện mặt trời mái nhà toàn tỉnh đạt khoảng 3.392 MW, sản xuất khoảng 3,6 tỷ kWh điện sạch mỗi năm và góp phần giảm phát thải khoảng 2,41 triệu tấn CO₂/năm. Tính đến hết tháng 5, đã có 57/217 doanh nghiệp đăng ký phát triển điện mặt trời mái nhà với tổng công suất hơn 204 MW, đạt khoảng 39,6% chỉ tiêu công suất định hướng đợt 1. Ông Ngô Chí Quang, Phó giám đốc Sở Công thương tỉnh Bắc Ninh cho biết: "Quan điểm của tỉnh là khuyến khích tối đa phát triển điện mặt trời mái nhà, nhưng phải bảo đảm đúng quy định, an toàn, hiệu quả, phù hợp nhu cầu sử dụng điện tại chỗ, điều kiện hạ tầng mái nhà và khả năng vận hành của lưới điện khu vực. Trong thời gian tới, Bắc Ninh tiếp tục xác định điện mặt trời mái nhà là một trong những giải pháp trọng tâm để bảo đảm an ninh năng lượng, tiết kiệm điện, giảm phát thải khí nhà kính và thúc đẩy tăng trưởng xanh".

Việc phát triển điện mặt trời mái nhà không chỉ mang lại lợi ích kinh tế cho người dân và doanh nghiệp mà còn góp phần xây dựng một nền kinh tế xanh, phát triển bền vững. Với sự vào cuộc của các cấp, ngành cùng sự hưởng ứng của cộng đồng doanh nghiệp và người dân, Bắc Ninh đang từng bước mở rộng không gian sử dụng năng lượng sạch, giảm phát thải carbon, đóng góp tích cực vào nỗ lực ứng phó biến đổi khí hậu và hướng tới mục tiêu Net Zero mà Việt Nam đã cam kết với cộng đồng quốc tế.

Quang Huy