Trong đó, nội dung: Phát huy mạnh mẽ vai trò chủ thể của Nhân dân, dân chủ xã hội chủ nghĩa, sức mạnh của nhân dân và khối đại đoàn kết dân tộc với quan điểm: “Bảo đảm các dân tộc bình đẳng, đoàn kết, tương trợ cùng phát triển. Thúc đẩy sự tích cực, ý chí tự lực, tự cường của đồng bào trong phát triển kinh tế - xã hội, vươn lên thoát nghèo và giảm nghèo đa chiều bền vững” được đánh giá là vừa mang tầm chiến lược, vừa sát với yêu cầu thực tiễn của những khu vực còn nhiều khó khăn. 

Các ý kiến đều thống nhất rằng, bảo đảm các dân tộc bình đẳng, đoàn kết, tương trợ cùng phát triển là cụ thể hóa quan điểm nhất quán của Đảng về xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc; đồng thời khẳng định vai trò chủ thể của Nhân dân trong sự nghiệp phát triển. Thực tiễn cho thấy, phát triển vùng dân tộc thiểu số không thể chỉ trông vào nguồn lực Nhà nước mà phải khơi dậy được sức mạnh nội sinh của đồng bào. Khi được bảo đảm bình đẳng, được hỗ trợ trúng, đúng, kịp thời và có cơ hội tự khẳng định mình, người dân chuyển từ “được giúp” sang “tự mình phát triển”. Điều này được minh chứng sinh động tại nhiều xã vùng cao Thái Nguyên, nhất là thông qua ba chương trình mục tiêu quốc gia đang triển khai. 

Ông Nông Xuân Hưng, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ xã Phong Quang cho rằng, những chuyển biến rõ nét trong đời sống người dân cho thấy khi chính sách đi vào cuộc sống, ý chí tự lực của đồng bào được khơi dậy mạnh mẽ hơn. “Để tiếp tục phát huy truyền thống đoàn kết tương trợ tạo nền tảng vững chắc cho đồng bào các dân tộc tự lực vươn lên tôi mạnh dạn đề xuất một số nội dung sau. Thứ nhất là tiếp tục duy trì và phát triển các chương trình mục tiêu quốc gia trọng tâm trọng điểm cho vùng dân tộc thiểu số và miền núi. Đây là “cần câu” quan trọng để Nhà nước đồng hành hỗ trợ người dân. Thứ hai là ra soát sắp xếp lại hệ thống các chính sách chương trình hiện có, tránh trồng chéo về nội dung về đối tượng hưởng thụ; tích hợp các chương trình mục tiêu quốc gia tương đồng để tập trung nguồn lực nâng cao hiệu quả tăng cường phân cấp phân quyền cho địa phương, cần giao quyền chủ động hơn nữa cho địa phương trong việc thực hiện xây dựng kế hoạch lựa chọn dự án cho phù hợp với điều kiện thực tế. Thứ ba là đổi mới công tác khảo sát lấy ý kiến của người dân phải lấy người dân làm trung tâm tổ chức khảo sát một cách khoa học, dân chủ để chính sách thực sự là thấu tình, đạt ý đúng với nhu cầu và nguyện vọng chính đáng của nhân dân”.

Thực tế những năm qua cũng khẳng định rằng, để tinh thần “tự lực vươn lên” trở thành động lực, chính sách phải mở ra môi trường khuyến khích sáng tạo thay vì tạo tâm lý trông chờ. Ở nhiều hợp tác xã nông - lâm nghiệp vùng cao Thái Nguyên, mô hình kinh tế tập thể đã chứng minh hiệu quả rõ nét khi đã khắc phục hạn chế sản xuất nhỏ lẻ, nâng cao giá trị sản phẩm, tạo không gian hợp tác dựa trên tinh thần đoàn kết đúng với định hướng Văn kiện đề cập. Khi hợp tác xã phát triển, sự hỗ trợ của Nhà nước càng phát huy hiệu quả bởi người dân có đủ năng lực tiếp nhận, vận hành và duy trì các phương thức sản xuất mới. Bà Dương Khánh Ly, Giám đốc HTX Nông lâm Nghĩa Tá, xã Nghĩa Tá đánh giá cao định hướng của Văn kiện Đại hội XIV khi nhấn mạnh yêu cầu phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân và ý chí tự lực, tự cường trong phát triển kinh tế - xã hội.

“Đây là tinh thần rất đúng với thực tiễn hoạt động của mô hình kinh tế tập thể hiện nay. Chúng tôi đề nghị Văn kiện bổ sung nội dung nhấn mạnh vai trò của kinh tế tập thể, hợp tác xã như một trụ cột quan trọng trong phát triển kinh tế ở vùng khó khăn. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng mong muốn Văn kiện tiếp tục định hướng hoàn thiện cơ chế, chính sách để hợp tác xã được tiếp cận tốt hơn với nguồn vốn ưu đãi, đào tạo nghề, chuyển giao công nghệ, tiêu chuẩn chất lượng, xúc tiến thương mại và chuyển đổi số.”

Nhất trí với tinh thần dự thảo Văn kiện, cô giáo Bùi Thị Lan Hương, Phó Hiệu trưởng Trường Mầm non Huyền Tụng cho rằng để đồng bào dân tộc thiểu số “tự lực vươn lên” cần bắt đầu từ thế hệ trẻ. Bởi thế, giáo dục được coi là chìa khoá giúp trẻ em vùng đồng bào dân tộc thiểu số phá vỡ rào cản để nâng cao kỹ năng, năng lực: “Từ thực tế giảng dạy, chúng tôi đề nghị Văn kiện tiếp tục nhấn mạnh mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện ở vùng khó khăn, coi đây là giải pháp căn cơ nhất để thúc đẩy giảm nghèo bền vững. Việc đầu tư cho giáo dục không chỉ tạo cơ hội để học sinh dân tộc thiểu số vươn lên mà còn góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho địa phương trong tương lai. Giáo viên chúng tôi mong muốn có những chính sách mạnh mẽ hơn trong việc bồi dưỡng tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số, nâng cao chất lượng dinh dưỡng học đường, mô hình bán trú. Chúng tôi cũng đề nghị Văn kiện chú trọng hơn đến chính sách thu hút và giữ chân giáo viên; tăng cường chế độ đãi ngộ, hỗ trợ nhà công vụ, điều kiện làm việc và môi trường sư phạm. Khi người thầy yên tâm công tác, họ sẽ cống hiến tốt hơn cho sự nghiệp trồng người”.

Ông Nguyễn Tuấn Anh, Cán bộ hưu trí tại phường Đức Xuân cũng cho rằng giáo dục đóng vai trò tạo nguồn lực nội sinh, yếu tố quyết định khả năng tự vươn lên của cộng đồng. “Giáo dục đào tạo đã có bước chuyển biến, riêng giáo dục phổ thông tôi mong rằng chỉ có một bộ sách giáo khoa để thống nhất về trình độ nhận thức của học sinh trên mọi miền tổ quốc và như thế trách nhiệm SGK và công tác quản lý giáo dục hiển nhiên nâng cao trách nhiệm nguồn nhân lực và như vậy cũng tạo điều kiện để giáo viên đổi mới phương pháp và phát huy trí lực của học sinh một cách thuận lợi nhất. Đối với các tỉnh đã hợp nhất thì mong rằng các dự án đang được đầu tư phát triển thì tiếp tục được đầu tư để phát triển hoàn thiện, để làm sao cho địa phương mình đang sống phát triển hơn”.

Các ý kiến tâm huyết từ đồng bào dân tộc tỉnh Thái Nguyên cho thấy niềm tin lớn vào sự lãnh đạo của Đảng, đồng thời khẳng định tính đúng đắn của định hướng xây dựng khối đại đoàn kết, bảo đảm bình đẳng và khơi dậy ý chí tự lực tự cường. Khi các quan điểm được thể chế hóa bằng chính sách phù hợp; khi đồng bào được trao cơ hội và được tạo điều kiện phát huy nội lực thì mục tiêu phát triển bền vững vùng dân tộc thiểu số, thu hẹp khoảng cách giữa các vùng miền, cũng như xây dựng cộng đồng các dân tộc “bình đẳng, đoàn kết, tương trợ cùng phát triển” sẽ trở thành hiện thực./.