Qua ba chủ đề: “Những con đường huyết mạch nối liền Bắc – Nam”, “Huyền thoại Đường 1C” và “Nghĩa tình còn mãi”, các tư liệu, hình ảnh, hiện vật giúp hình dung rõ hơn sự gian khổ và sức mạnh của một thế hệ đã sống, chiến đấu và hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.     

    Nếu Đường Trường Sơn là tuyến vận tải chiến lược với gần 20.000 km đường ô tô, đưa hơn 2 triệu lượt cán bộ, chiến sĩ vào chiến trường, thì Đường 1C lại là một “mạch máu” âm thầm giữa miền Tây sông nước. Qua những cánh rừng tràm, kênh rạch và những trận bom càn, hơn 13.000 tấn vũ khí cùng hàng nghìn tấn lương thực, thuốc men đã được đưa vào chiến trường Tây Nam Bộ. Trên tuyến đường ấy, 399 thanh niên xung phong đã hy sinh, 327 người mang thương tật suốt đời.   

    Trong dòng ký ức ấy, những bức ảnh của các nhân chứng trở nên đặc biệt xúc động. Những bức ảnh nhuốm màu thời gian, không chỉ ghi lại tuổi thanh xuân của một người mà còn gợi nhớ những đồng đội đã nằm lại giữa chiến trường. Bà Nguyễn Minh Hạnh, Nguyên Tổ trưởng Tổ bảo mật, Ban Cơ yếu khu Tây Nam Bộ chia sẻ: “Xúc động lắm. Ảnh này chụp khi tôi chụp 19 tuổi, vào năm 1973, nhìn lại thanh xuân hồi đó khiến tôi nhớ lại một thời chiến đấu gian khổ ác liệt, cũng bồi hồi nhớ đến đồng đội mình, những người đã ngã xuống. Trong trận càn quét 10 ngày, địch đánh vào đơn vị chúng tôi, đốt hết đồ đạc của đơn vị, 3 đồng chí đã hi sinh, trong đó có đồng chí là bí thư chi đoàn của chúng tôi.”

    Không chỉ kể lại quá khứ bằng tư liệu, trưng bày còn tìm cách để lịch sử trở nên gần gũi hơn với thế hệ trẻ. Điểm nhấn là không gian trải nghiệm “Dòng chảy ký ức”, với chiếc xuồng ba lá B7 được phục dựng theo tỷ lệ 1:1 tại Cà Mau. Trên nền hiện vật, công nghệ 3D Mapping và cảm biến tương tác tái hiện rừng tràm, kênh rạch, mùa khô, mùa mưa và không gian chiến trường năm xưa. Qua đó, một phương thức vận chuyển tưởng như giản dị lại cho thấy sự sáng tạo, bền bỉ và ý chí vượt qua địa hình khắc nghiệt của những người đi trên tuyến Đường 1C.      

     Đưa các con đến tham quan triển lãm và tham gia hoạt động trải nghiệm vẽ, làm giấy xếp mô hình thuyền ba lá, chị Lê Thu Thảo, phường Cửa Nam, Hà Nội cho rằng, hoạt động tương tác này sẽ giúp các bạn nhỏ thêm hiểu và thêm yêu lịch sử Việt Nam: “Để các bạn nhỏ hiểu được giá trị lịch sử thì phải có thực tiễn, mình muốn tạo một hoạt động thủ công để các con có thể đặt mình vào trong ngữ cảnh đấy, để các con biết được, các chiến sỹ đã trải qua những khó khăn như thế nào. Khi các bạn đi vào không gian con thuyền thì cảm nhận đúng như bức tranh mình vẽ, các hình ảnh tạo ra hiệu ứng như rừng tràm đang chuyển động, không chỉ có không gian mà còn có cả thời gian, cùng kết nối ngữ cảnh. Vì thế, những câu chuyện chạm được vào trái tim các con. Mình mong muốn các con hiểu được, Việt Nam là một đất nước rất kiên cường”     

   Mỗi câu chuyện về Đường Trường Sơn hay Đường 1C không chỉ là ký ức về một thời chiến tranh, đó còn là câu chuyện về cách một thế hệ đã sống, đã cống hiến và gửi lại tuổi xuân của mình cho đất nước.

    Theo bà Nguyễn Thị Tuyết, Giám đốc Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, việc đưa những ký ức ấy đến gần hơn với công chúng là cách để quá khứ tiếp tục đối thoại với hiện tại, và cũng lời nhắc nhớ đến thế hệ trẻ hôm nay: “Trưng bày mong muốn lan tỏa đến thế hệ trẻ, thế hệ đang sống và tiếp bước ngày hôm nay một thông điệp rằng, chiến tranh đã lùi xa nhưng những ký ức này chúng ta cần nhớ đến và tôn vinh. Nhắc nhở chúng ta, thế hệ hôm nay phải tiếp bước như thế nào, phải vững vàng trong một kỷ nguyên phát triển mới, xây dựng đất nước ngày càng phát triển, thịnh vượng hơn.”     

     Trong khuôn khổ chương trình diễn ra Tọa đàm “Thanh xuân gửi lại tuyến đường 1C”, với những câu chuyện trực tiếp từ các nhân chứng về lý tưởng lên đường, cuộc sống và chiến đấu trên tuyến lửa. Trưng bày “Thời thanh xuân từ Đường Trường Sơn đến Đường 1C huyền thoại” mở cửa tự do từ nay đến 25/10/2026 tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, số 36 Lý Thường Kiệt, phường Cửa Nam, Hà Nội.

                                                                                                                       Thuỷ Tiên/VOV1