“Trời, Non, Nước” trưng bày 20 bức tranh sơn dầu phong cảnh được sáng tác trong những năm tháng nhà vua bị lưu đày, quy tụ từ 10 bộ sưu tập tư nhân. Các tác phẩm đã được hồi hương, thẩm định, bảo quản và phục chế bởi các chuyên gia đầu ngành và được đồng giám tuyển bởi nhà nghiên cứu mỹ thuật Ace Lê và Tiến sỹ Amandine Dabat – hậu duệ đời thứ 5 của vua Hàm Nghi, tác giả cuốn sách “Hàm Nghi – Hoàng đế lưu vong, nghệ sỹ ở Alger”.
Tham quan triển lãm “Trời, Non, Nước”, bà Nguyễn Thị Tú Mai, Co founder, quản lý Art30 Gallery, người dành nhiều năm nghiên cứu các tư liệu về vua Hàm Nghi nhận định: “Nghệ thuật của vua Hàm Nghi không chỉ dừng lại ở phía nghệ thuật, mà còn ở phía di sản mà vua để lại. Vua Hàm Nghi là một họa sĩ thực thụ chứ không phải một người vẽ tay ngang, việc khai thác tranh của vua Hàm Nghi nói riêng và di sản của vua Hàm Nghi nói chung đã khẳng định, những hoạt động nghệ thuật của vua là hoạt động với vai trò của một họa sỹ và cuối đời ông hoạt động với vai trò của một nghệ sĩ khi tham gia điêu khắc và giống như một nghệ nhân khi ông sáng tác những tác phẩm bằng gỗ.”
Lấy bút danh Tử Xuân - “Con trai của mùa Xuân,” vua Hàm Nghi đã ký thác trong nghệ thuật nỗi hoài niệm về quê hương và khát vọng vượt thời gian. Những tác phẩm tại triển lãm thể hiện cuộc đối thoại giữa quá khứ và hiện tại, nơi những gam màu, đường nét phác hoạ tâm hồn người nghệ sĩ giữa dòng chảy lịch sử.
Với vai trò là người thể hiện các tác phẩm thư pháp về thơ ca thời kỳ Cần Vương trong triển lãm, Dịch giả, nhà nghiên cứu Châu Hải Đường, cho biết: "Khi được xem các tác phẩm hội họa của ông trong triển lãm đợt này, chúng ta có thể thấy đặc trưng nhất của các bức tranh, đó là sự tĩnh lặng. Hầu hết các tranh của vua Hàm Nghi trong đợt này là những tác phẩm về phong cảnh. Cảm nhận về tranh của vua Hàm Nghi, tôi thấy hầu hết ít có bóng dáng của con người, cho thấy sự cô đơn cũng như thể hiện nỗi nhớ về quê hương, bất cứ ai nhìn vào tranh của ông cũng đều thấy một nỗi buồn, sự xao xuyến trước buổi chiều tà.”
Mỗi bức tranh mở ra một mảnh ghép trong thế giới nội tâm của vua Hàm Nghi, chẳng hạn như tác phẩm “Quang cảnh dinh thự ở El Biar” khắc họa nơi ông từng sống tại Alger, một góc bình yên giữa kiếp lưu đày. Tác phẩm “Phong cảnh với cây bách” (1906) là hình ảnh một vùng quê nước Pháp, nơi ông tìm đến trong những chuyến du ngoạn, thể hiện sự giao thoa giữa thực tại và nỗi nhớ quê nhà. Trong khi đó, bức tranh “Bờ rừng” (1920) mang một sắc thái trầm lắng, với những gam màu giàu chiều sâu gợi lên tâm trạng của người nghệ sĩ trước sự mênh mông của thiên nhiên.
Triển lãm “Trời, Non, Nước” sẽ giúp công chúng hiểu sâu hơn về một góc nhìn khác của vua Hàm Nghi – không chỉ là một vị vua yêu nước, mà còn là một nghệ sĩ lớn với tinh thần vượt thời gian. 20 bức tranh sơn dầu của vua Hàm Nghi được trưng bày tại Tiền đường, nhà Thái Học, Di tích Văn Miếu-Quốc tử giám từ nay đến ngày 10/5/2026.
Thuỷ Tiên/VOV1
Bình luận