Với hơn 60 tác phẩm của 34 tác giả, triển lãm đưa công chúng bước vào không gian nghệ thuật đa dạng, từ những bức ký họa, ảnh tư liệu của các kiến trúc sư, nhiếp ảnh gia người Pháp đầu thế kỷ XX; các tác phẩm hội họa của danh họa Bùi Xuân Phái những năm 80; đến những sáng tác đương đại trên nhiều chất liệu như lụa, sơn mài, sơn khắc, inox, composit, nhiếp ảnh và sắp đặt đa phương tiện.  

    Không gian trưng bày được thiết kế mở, tạo nên sự đối thoại giữa các tác phẩm thuộc nhiều thời kỳ, nhiều chất liệu khác nhau, giúp người xem khám phá những lớp trầm tích lịch sử, nghệ thuật và văn hóa của Quốc Tử Giám dưới nhiều góc nhìn mới.  

    Theo Giám tuyển Nguyễn Thế Sơn, triển lãm không chỉ kể câu chuyện về một di tích, mà còn cho thấy Quốc Tử Giám đã trở thành nguồn cảm hứng xuyên suốt đối với nhiều thế hệ nghệ sĩ: “Triển lãm muốn lấy hình tượng của Quốc Tử Giám là một trường đại học được nhìn như nghệ thuật, giống như sợi chỉ kết nối các thế hệ. Dự án này giống như việc gắn kết các thế hệ nghệ sĩ, xuyên thế hệ, xuyên thế kỷ và được gặp nhau ở trong triển lãm như thế này. 36 tác giả với hơn 60 tác phẩm rất đa dạng như sắp đặt, nhiếp ảnh, nhiếp ảnh ở đây rất khác, ví dụ như ảnh Wet Plate, tôi muốn đưa ra một góc nhìn rất đa chiều về nghệ thuật.”  

     Không chỉ quy tụ những tác phẩm hội họa và nhiếp ảnh, triển lãm còn giới thiệu nhiều tác phẩm sắp đặt mang hơi thở đương đại. Mỗi sáng tác đều là sự kết nối giữa di sản và ngôn ngữ nghệ thuật mới, góp phần làm sống động giá trị của Văn Miếu – Quốc Tử Giám trong đời sống hôm nay.   

    Lấy cảm hứng từ giếng Thiên Quang, Văn Miếu-Quốc tử giám và tư tưởng của học giả Nguyễn Văn Siêu, tác phẩm sắp đặt “Thiên Quang Khí Tự” của hoạ sỹ, nghệ sỹ thị giác Phạm Thuỷ Tiên thu hút sự quan tâm của nhiều công chúng yêu nghệ thuật.

     Chia sẻ về ý tưởng thực hiện tác phẩm, hoạ sỹ Phạm Thuỷ Tiên cho biết: “Đến với triển lãm hôm nay, tôi mang đến tác phẩm sắp đặt lấy ý tưởng từ đồ chơi - máy thổi bóng của trẻ em. Phần dưới, tôi lấy ý tưởng từ giếng Thiên Quang của Văn Miếu và các họa tiết của giếng Thiên Quang làm bằng sơn mài trên vật liệu công nghiệp Alu. Cấu trúc giống như Tháp Bút của đền Ngọc Sơn. Ở chính tháp hút đấy lại có một câu rất hay, nổi tiếng của học giả Nguyễn Văn Siêu. Một bài Minh nói về lý tưởng của sĩ phu Bắc Hà, lý tưởng kinh bang tế thế, ra đời giúp đời. Từ món đồ chơi của trẻ em đến lý tưởng đấy, tôi tạo ra sự gặp gỡ của hai thời đại, mong muốn truyền tải cái nhìn lịch sử, cái nhìn mới về nghệ thuật thị giác và những khảo cứu, tư liệu của cha ông để lại, đưa nó đến gần hơn với người xem.”  

   Sự đa dạng về chất liệu và cách thể hiện mang đến nhiều góc nhìn mới về Văn miếu –Quốc Tử giám cho công chúng, đặc biệt là các bạn trẻ. Bạn Nguyễn Việt Hưng, phường Hai Bà Trưng, Hà Nội hào hứng chia sẻ: "Khi đến đây em hiểu hơn về lịch sử của Văn Miếu - Quốc Tử Giám... Bình thường khi đi Văn Miếu thì em sẽ thường chú ý đến Khuê Văn Các hay các bia tiến sĩ, nhưng bây giờ em đã có thêm những góc nhìn mới về những khung cảnh mà người nhiếp ảnh cũng như họa sĩ nhìn Văn Miếu như thế nào."   

   Thích thú khi được chiêm ngưỡng hình ảnh Quốc Tử Giám qua nhiều góc nhìn cũng như chất liệu khác nhau, bạn Nguyễn Vy Thảo, phường Long Biên, Hà Nội, cho rằng: "Tác phẩm ở đây rất đa dạng và có rất nhiều tác phẩm được làm từ những kết cấu khác nhau nên em có cách tiếp nhận khác nhau, có những tác phẩm về nhiếp ảnh, về lụa cũng như tranh acrylic rất mới mẻ."   

     Thông qua triển lãm, Ban Tổ chức mong muốn lan tỏa giá trị của Quốc Tử Giám – biểu tượng của truyền thống hiếu học và văn hiến Việt Nam, đồng thời khẳng định vai trò của nghệ thuật trong việc gìn giữ, diễn giải và làm mới di sản, đưa di sản đến gần hơn với công chúng trong nước và quốc tế. Triển lãm "Quốc Tử Giám trong nghệ thuật" mở cửa phục vụ công chúng từ nay đến hết ngày 5 tháng 8 năm 2026 tại khu Thái Học, Văn Miếu – Quốc Tử Giám.

                                                                                                                                  Thuỷ Tiên/VOV1