Khi việc học về Bác không còn giới hạn không gian

Với chị Lê Thu Thủy (ngụ phường An Phú Đông), việc tìm hiểu lịch sử, đặc biệt là về Chủ tịch Hồ Chí Minh, luôn là một phần quan trọng trong những dịp lễ lớn của dân tộc.

“Những ngày lễ, tôi thường ghé bảo tàng để ôn lại lịch sử. Qua đó, tôi thấy mình may mắn và hạnh phúc khi được sống trong hòa bình. Cha anh đã hy sinh rất nhiều, nên thế hệ trẻ cần cố gắng nhiều hơn”, chị Thủy chia sẻ.

Theo chị, những hình ảnh, hiện vật được tái hiện trong bảo tàng giúp người xem cảm nhận rõ hơn về hành trình đấu tranh gian khổ của dân tộc, cũng như vai trò to lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Tuy nhiên, trải nghiệm thực tế vẫn còn những hạn chế nhất định, nhất là với người tham quan cá nhân. “Khi đi một mình, mình chủ yếu chỉ xem chứ không được nghe giải thích cụ thể như khi có hướng dẫn viên. Nhiều khi muốn hiểu sâu hơn về một hiện vật cũng khá khó” - chị nói.

Từ thực tế đó, việc số hóa bảo tàng, đặc biệt là bảo tàng về Bác Hồ, được xem là hướng đi phù hợp trong bối cảnh hiện nay. Theo chị Thủy, bảo tàng trực tuyến mang lại sự thuận tiện rõ rệt, nhất là với người trẻ bận rộn. “Chỉ cần quét mã là mình có thể xem được từng giai đoạn lịch sử, từng hình ảnh về Bác. Mình có thể xem ở bất cứ đâu, kể cả lúc nghỉ trưa”, chị chia sẻ.

Không chỉ dừng lại ở việc xem, công nghệ còn mở ra khả năng trải nghiệm sinh động hơn, giúp người xem “chạm” gần hơn với lịch sử. "Tôi nghĩ hình ảnh 3D chân thực sẽ khiến mình như bước vào không gian đó thật sự. Khi nhấp vào hình ảnh, hiện vật sẽ hiện lên ghi chú, giải thích rõ các câu chuyện lịch sử. Sẽ có nhiều phòng, mỗi phòng kể về từng giai đoạn chiến tích lịch sử, giúp người xem thấy hứng thú hơn. Nếu được, nên có thêm hướng dẫn viên AI, giới thiệu, mời bạn tham quan. Thay vì phải đọc chữ điện thoại đôi khi hơi nhỏ nên dễ ngại đọc, thì nếu mình vừa nghe thuyết minh vừa nhìn hình ảnh song song sẽ sinh động hơn".

Những kỳ vọng này cũng là định hướng mà nhiều mô hình bảo tàng số đang hướng tới: không chỉ cung cấp thông tin, mà còn tạo trải nghiệm.

Từ sáng kiến cơ sở đến mô hình lan tỏa

Tại phường Gia Định, mô hình bảo tàng trực tuyến về Chủ tịch Hồ Chí Minh được xây dựng và đưa vào hoạt động từ tháng 8/2025. Người trực tiếp tham mưu triển khai là chị Kiều Đặng Hoàng Anh - công chức cơ quan Ủy ban MTTQ Việt Nam phường.

Xuất phát từ nhu cầu thực tế, chị nhận thấy việc đưa không gian văn hóa Hồ Chí Minh lên nền tảng trực tuyến sẽ giúp người dân tiếp cận thuận tiện hơn.

“Không phải ai cũng có thời gian đến bảo tàng, nhưng với điện thoại, họ có thể tìm hiểu về Bác ở bất cứ đâu”, Hoàng Anh cho biết.

Bảo tàng số được xây dựng trên nền tảng Artstep, mô phỏng không gian trưng bày với các gian phòng sắp xếp theo từng giai đoạn cuộc đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh, từ hành trình ra đi tìm đường cứu nước đến khi đất nước giành độc lập.

Nội dung được thiết kế theo hướng trực quan, giảm chữ, tăng hình ảnh, phù hợp với thói quen tiếp nhận của người dùng hiện đại. Trên nền tảng có sẵn cấu trúc không gian, nhóm thực hiện tập trung sắp xếp hình ảnh theo từng chủ đề, đồng thời bảo đảm tính chính xác, cô đọng của thông tin.

Dù không phải công nghệ 3D, bảo tàng vẫn mang lại trải nghiệm tương tác sinh động. Người xem có thể di chuyển trong không gian như một trò chơi mô phỏng, chủ động khám phá từng khu vực; khi chạm vào hình ảnh, nội dung sẽ được phóng to kèm phần thuyết minh ngắn gọn, dễ hiểu.

Trong thời gian tới, mô hình dự kiến tiếp tục được nâng cấp, bổ sung thêm không gian trưng bày mới. Tại đây, ngoài hình ảnh, người xem có thể tương tác để nghe lại những tư liệu âm thanh quý, trong đó có bản ghi Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập, góp phần làm phong phú hơn trải nghiệm và tăng tính hấp dẫn cho bảo tàng.

Không chỉ dừng ở việc trưng bày, mô hình còn chú trọng yếu tố tương tác - được xem là “chìa khóa” để thu hút người trẻ. 

"Bảo tàng trực tuyến muốn thu hút được thì phải hay hơn bảo tàng bình thường. App Arstep này mô phỏng giống như một game các bạn hay chơi hiện nay, có một đôi bàn chân ở đó, sẽ di chuyển bàn chân để đi tới và được trải nghiệm, phải mở cửa mới vô được gian phòng. Cảm giác giống như khi bước tới một bảo tàng thì mình cũng mở cửa phòng để vào tham quan. Nó chân thật hơn để các bạn thấy thú vị, có thể phóng to, thu nhỏ, đứng tại chỗ đó xoay vòng vòng để xem toàn bộ bảo tàng".

Cùng với đó là các hoạt động như thi trực tuyến, trò chơi tìm hình, giúp người tham gia vừa khám phá bảo tàng, vừa ghi nhớ kiến thức về Bác một cách tự nhiên.

"Khi tìm được 5 hình thì các bạn sẽ được giải thưởng và cũng đã tham quan được hết nguyên bảo tàng rồi. Các bạn sẽ hứng thú vì muốn tìm hình thì phải đi hết từng hình, xem từng ngóc ngách. Trong khi tìm hình thì các bạn cũng sẽ tham quan hình ảnh của Bác".

Lan tỏa giá trị từ không gian thực đến không gian số

Theo bà Trần Thị Thu Trang, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Gia Định, việc kết hợp giữa không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại trụ sở và bảo tàng trực tuyến đã mang lại hiệu quả rõ rệt trong công tác tuyên truyền.

“Người dân có thể tham quan ngay tại nhà, tại cơ quan. Sau gần 10 tháng triển khai, mô hình nhận được nhiều phản hồi tích cực, thu hút đông đảo người dân trên địa bàn phường tham gia trải nghiệm, từng bước lan tỏa giá trị lịch sử và tư tưởng của Bác trong cộng đồng” - bà Trang cho biết.

Bên cạnh đó, các hoạt động như “Không gian Hồ Chí Minh - Sách xuống phố”, xe lưu động đưa bảo tàng đến khu dân cư cũng đang được triển khai, góp phần đưa hình ảnh Bác đến gần hơn với người dân. Trên xe được trang bị mã QR, thiết bị số và hệ thống âm thanh, giúp người dân không chỉ đọc sách, tham quan bảo tàng trực tuyến mà còn có thể nghe các tác phẩm văn học, nghệ thuật của Chủ tịch Hồ Chí Minh ngay tại địa bàn cư trú.

"Dự kiến định kỳ một tháng đi một lần, mời một số khu dân cư cùng người dân tham quan, nghiên cứu, học tập và tìm hiểu. Xe lưu động cũng khá nặng, khoảng hơn 100 kg, cần có một xe chuyên dụng chở đến tận nơi. Để thực hiện công trình này cần sự chung tay của hệ thống chân rết của Mặt trận và các đoàn thể chính trị xã hội. Trong đó, các cô chú ở khu phố đóng vai trò trung tâm, mời gọi người dân ra cùng tham quan học tập và tìm hiểu".

Bà Trang cho biết thêm, các tổ chức đoàn thể chính trị - xã hội sẽ tiếp tục lan tỏa mô hình trong từng lĩnh vực. Cụ thể, trong Tháng Công nhân năm nay, Công đoàn sẽ đưa bảo tàng trực tuyến đến các doanh nghiệp, tiếp cận công nhân lao động và công nhân viên chức.

Có thể thấy, từ một sáng kiến ở cơ sở, bảo tàng trực tuyến về Chủ tịch Hồ Chí Minh đang mang lại hiệu quả rõ nét trong đổi mới công tác tuyên truyền, giáo dục truyền thống. Những mô hình như vậy không chỉ góp phần lan tỏa hình ảnh Bác Hồ một cách sinh động, mà còn tạo điều kiện để mỗi người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, tiếp cận lịch sử theo cách gần gũi, linh hoạt hơn.

Khi lịch sử không còn “đứng yên” trong trang sách hay không gian trưng bày, mà hiện diện trên từng thiết bị cá nhân, hành trình học và hiểu về Bác cũng trở nên tự nhiên hơn, như một phần của đời sống hàng ngày.

Ngọc Xuân/VOV TPHCM