# Năm 2027, Việt Nam lần thứ ba đăng cai Năm Chủ tịch Diễn đàn kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC). Nếu năm 2006 đánh dấu bước khởi đầu vào “sân chơi” Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), năm 2017 khẳng định năng lực hội nhập, thì APEC 2027 mang một sứ mệnh lớn hơn: Đây là đòn bẩy chiến lược để Việt Nam thu hút dòng vốn công nghệ cao và tài chính xanh, tăng tốc vượt bẫy thu nhập trung bình vào năm 2030 và hiện thực hóa khát vọng phát triển 2045.

Những con số biết nói từ “bệ phóng” APEC

Nghị quyết của Đảng đặt mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam trở thành nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập bình quân đạt khoảng 7.500 USD/người. Để hoàn thành mục tiêu này và dứt điểm thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình, nền kinh tế không thể tiếp tục dựa vào lợi thế nhân công giá rẻ. Động lực tăng trưởng bắt buộc phải đến từ năng suất lao động và khả năng tham gia vào các mắt xích có giá trị gia tăng cao.

Và APEC chính là nơi nắm giữ nguồn lực đó. Khối kinh tế này hiện hội tụ 13 đối tác chiến lược và đối tác chiến lược toàn diện, đóng góp tới 77% tổng lượng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và 75% giá trị thương mại của Việt Nam.

Nhìn lại kỳ APEC 2017, doanh nghiệp Việt Nam đã ký kết hàng loạt hợp đồng kỷ lục gần 20 tỷ USD. Đến năm 2027, kỳ vọng đặt ra không chỉ là sự tăng trưởng về lượng, mà khoản tiền đó phải chảy vào các dự án sản xuất chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI) và các trung tâm nghiên cứu hiện đại.

Đánh giá về cơ hội và sức ép để hiện thực hóa những kỳ vọng này, Thạc sỹ Nguyễn Anh Dương, Trưởng phòng Nghiên cứu tổng hợp và hội nhập quốc tế, Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược nhận định:

“Khi Việt Nam đăng cai APEC 2027 và triển khai các hoạt động liên quan, rất nhiều tập đoàn có thể kết hợp việc tham dự APEC với các cuộc gặp gỡ cơ quan chức năng Việt Nam để tìm kiếm cơ hội đầu tư và hợp tác kinh doanh... Quá trình thực thi cần lưu ý rằng các nền kinh tế thành viên khác của APEC, đặc biệt trong khu vực Đông Nam Á, cũng đang rất quan tâm và cạnh tranh gay gắt để thu hút nguồn vốn trong lĩnh vực này. Nhìn nhận một cách tích cực, sự cạnh tranh đó sẽ tạo áp lực buộc Việt Nam phải hành động nhanh hơn, thực chất hơn và hướng tới lợi ích của nhà đầu tư nhiều hơn”.

Lời giải cho bài toán 50.000 kỹ sư bán dẫn

Việt Nam đang đặt quyết tâm đào tạo 50.000 kỹ sư bán dẫn vào năm 2030. Bài toán vĩ mô này hoàn toàn có thể tìm thấy lời giải thực tế ngay tại Hội nghị Thượng đỉnh Doanh nghiệp APEC 2027, nơi quy tụ hàng loạt các “ông lớn” trong ngành công nghệ toàn cầu. Đây không chỉ là câu chuyện thu hút vốn, mà là chìa khóa lõi để nâng mặt bằng thu nhập của người lao động Việt Nam, thoát khỏi lối mòn của nền kinh tế gia công, lắp ráp.

Tuy nhiên, làm thế nào để biến các cơ hội gặp gỡ thành những thỏa thuận rót vốn tỷ USD? Phân tích về kỳ vọng thực tế của giới đầu tư công nghệ, chuyên gia Enzo Sim, Nhà nghiên cứu Đông Nam Á nhận định, dù Việt Nam có sẵn lợi thế về nền tảng sản xuất và quan hệ thương mại, nhưng để thu hút các lĩnh vực giá trị cao, chi phí sản xuất rẻ là chưa đủ. Các tập đoàn đa quốc gia đang đòi hỏi khắt khe về nguồn điện đáng tin cậy, năng lượng sạch, hạ tầng hiện đại, hành lang pháp lý bảo vệ sở hữu trí tuệ và đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao. Quan trọng là liệu Việt Nam có thể cung cấp một môi trường ổn định, dễ dự đoán và cạnh tranh cho đầu tư dài hạn.

“Các công ty cần nguồn điện đáng tin cậy, cơ sở hạ tầng hiện đại, quy định rõ ràng, bảo vệ sở hữu trí tuệ mạnh mẽ và quan trọng nhất là lực lượng lao động tay nghề cao. Việc tiếp cận nguồn năng lượng sạch cũng ngày càng trở nên thiết yếu, đặc biệt đối với các công ty công nghệ có cam kết bền vững dài hạn. APEC 2027 mang đến cho Việt Nam cơ hội tuyệt vời để chứng minh những bước tiến cụ thể trong các lĩnh vực này. Chìa khóa là phải vượt qua tư duy thu hút đầu tư nước ngoài chỉ để gia công, tiến tới thu hút dòng vốn mang lại công nghệ, đổi mới sáng tạo và giá trị dài hạn cho nền kinh tế.”

Đòn bẩy tài chính cho tương lai xanh

Bên cạnh công nghệ, “phát triển xanh” là con đường bắt buộc để hàng hóa Việt Nam trụ vững trên thế giới. Để đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050, Việt Nam cần hàng trăm tỷ USD nguồn vốn đầu tư.

Việc làm Chủ nhà APEC 2027 là cơ hội tuyệt vời để Việt Nam khơi thông các dòng tài chính khí hậu, kết nối tham vọng chuyển đổi năng lượng với các định chế tài chính quốc tế. Tuy nhiên, chuyên gia Enzo Sim lưu ý:

“Để thu hút tài chính xanh, chỉ có các mục tiêu khí hậu đầy tham vọng là chưa đủ. Các nhà đầu tư cần những chính sách rõ ràng, quy định minh bạch và các dự án có tính khả thi thương mại trước khi họ cam kết rót nguồn vốn lớn. Việt Nam nên tận dụng APEC 2027 để tăng cường hợp tác với các định chế tài chính khu vực, các ngân hàng phát triển và nhà đầu tư tư nhân, đặc biệt là trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, lưới điện, lưu trữ năng lượng và hiệu quả năng lượng. Suy cho cùng, thành công của APEC 2027 không nên được đong đếm bằng khối lượng tài chính xanh được công bố, mà bằng mức độ hiệu quả khi hiện thực hóa các cam kết đó thành những dự án thực tế và sự tăng trưởng bền vững dài hạn”

Có thể nói, APEC 2027 khớp nối trọn vẹn với các mục tiêu chiến lược của Đảng và Nhà nước. Sự kiện này không chỉ là một diễn đàn ngoại giao đa phương, mà thực sự là một bệ phóng kinh tế. Tận dụng thành công sức mạnh từ APEC 2027, Việt Nam sẽ có đủ đà bứt tốc, chính thức vượt qua bẫy thu nhập trung bình và sải bước vững chắc tới khát vọng thịnh vượng 2045./.