Việt Nam đang có cơ hội tận dụng vai trò chủ trì Tiến trình Bộ trưởng Tài chính APEC 2027 để quảng bá môi trường đầu tư, tăng cường đối thoại với cộng đồng tài chính quốc tế và thúc đẩy các dòng vốn phục vụ công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, hạ tầng và chuyển đổi xanh - chuyên gia kinh tế Nguyễn Hoàng Dũng, nguyên Giám đốc R&D, Viện Kinh tế và Quản lý Thành phố Hồ Chí Minh nhận định.

PV: Một trong những ưu tiên của Việt Nam là đa dạng hóa các nguồn lực tài chính cho phát triển. Vậy thưa ông, Việt Nam cần ưu tiên khai thác những nguồn lực nào?

Chuyên gia Nguyễn Hoàng Dũng: Có ba hướng cần ưu tiên.

Thứ nhất là phát huy nội lực, nâng cao hiệu quả huy động nguồn tiết kiệm trong nước và khuyến khích khu vực tư nhân đầu tư dài hạn. Cần phát triển thị trường vốn, tạo ra những kênh đầu tư minh bạch, hiệu quả để chuyển nguồn lực thành vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh và phát triển kinh tế.

Thứ hai là kết hợp hợp lý giữa nguồn lực trong nước và nước ngoài. Vốn ngân sách, vốn tư nhân, đầu tư trực tiếp nước ngoài và các hình thức hợp tác công - tư cần được huy động theo hướng bổ trợ cho nhau, phù hợp với mục tiêu phát triển và khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế.

Thứ ba là lựa chọn dòng vốn theo chất lượng và hiệu quả thực tế. Nguồn vốn cần được định hướng vào những lĩnh vực có khả năng tạo giá trị gia tăng, thúc đẩy công nghệ cao, công nghệ xanh, công nghệ số và nâng cao năng lực sản xuất.

Đối với đầu tư nước ngoài, không nên chỉ nhìn vào quy mô vốn đăng ký mà cần đánh giá chất lượng dòng vốn, mức độ lan tỏa công nghệ, khả năng tạo việc làm và đóng góp dài hạn cho nền kinh tế.

Tự chủ tài chính không có nghĩa là khép cửa với thế giới. Điều quan trọng là kết hợp hiệu quả nội lực với ngoại lực để tạo ra giá trị lớn hơn cho nền kinh tế.

PV: APEC đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trẻ trong lĩnh vực tài chính. Việt Nam có thể tận dụng hợp tác APEC để đào tạo nhân lực chất lượng cao ra sao thưa ông?

Chuyên gia Nguyễn Hoàng Dũng: Trước hết cần tăng cường trao đổi tri thức và kinh nghiệm thực tiễn. Các nền kinh tế APEC có thể chia sẻ kinh nghiệm về quản trị rủi ro, phát triển thị trường vốn và xây dựng các chỉ số tài chính bền vững, qua đó nâng cao năng lực hoạch định và thực thi chính sách.

Thứ hai là gắn đào tạo với nhu cầu thực tiễn và những xu hướng công nghệ mới. Nhân lực tài chính cần được cập nhật kiến thức về trí tuệ nhân tạo, công nghệ số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn.

Thứ ba là phải đo lường được hiệu quả đào tạo, không chỉ bằng số khóa học hay lượt chuyên gia trao đổi, mà bằng chất lượng nguồn nhân lực, năng lực xây dựng chính sách và khả năng giải quyết các vấn đề thực tiễn.

Hợp tác quốc tế có giá trị cao nhất khi tri thức được chuyển hóa thành năng lực của con người, còn kinh nghiệm được chuyển thành chất lượng chính sách.

PV: Chín tháng năm 2026, Việt Nam ghi nhận tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đăng ký đạt hơn 50 tỷ USD. Trong năm Việt Nam chủ trì APEC 2027, theo ông, cần tận dụng cơ hội này như thế nào để thu hút dòng vốn ngoại có chất lượng?

Chuyên gia Nguyễn Hoàng Dũng: Việc thu hút được nguồn vốn đầu tư nước ngoài lớn cho thấy niềm tin của nhà đầu tư đối với Việt Nam. Tuy nhiên, quan trọng hơn là phải tiếp tục củng cố niềm tin đó và tạo ra sức lan tỏa từ những kết quả đã đạt được.

Thứ nhất là củng cố môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và có khả năng dự báo. Nhà đầu tư cần biết chính sách được thực hiện như thế nào, thủ tục ra sao và những cam kết có được bảo đảm hay không.

Thứ hai là chuyển trọng tâm từ số lượng sang chất lượng vốn. Việt Nam cần ưu tiên những dự án có công nghệ tiên tiến, khả năng lan tỏa công nghệ, tạo giá trị gia tăng và đóng góp lâu dài cho nền kinh tế.

Thứ ba là nâng cao năng lực hấp thụ vốn. Thu hút được vốn mới chỉ là bước đầu; quan trọng hơn là phải giải ngân hiệu quả, sử dụng đúng mục đích và tạo ra kết quả thực chất. Điều này đòi hỏi sự phối hợp giữa thể chế, hạ tầng, chất lượng nguồn nhân lực và năng lực của doanh nghiệp trong nước.

Việc Việt Nam chuẩn bị cho các hoạt động APEC 2027 cũng là cơ hội để giới thiệu những cải cách, định hướng phát triển và môi trường đầu tư tới cộng đồng quốc tế.

Tuy nhiên, để cơ hội này chuyển thành kết quả lâu dài, Việt Nam phải chứng minh được không chỉ khả năng thu hút vốn, mà cả khả năng sử dụng vốn hiệu quả và tạo ra giá trị bền vững.

PV: Để bốn ưu tiên trong Tiến trình Bộ trưởng Tài chính APEC 2027 không chỉ dừng ở tuyên bố hay đối thoại, Việt Nam cần chuẩn bị gì về thể chế, dữ liệu, thị trường vốn và cơ chế phối hợp với cộng đồng doanh nghiệp thưa ông?

Chuyên gia Nguyễn Hoàng Dũng: Trước hết cần chuyển bốn ưu tiên thành những chương trình hành động cụ thể, có mục tiêu rõ ràng và có khả năng đo lường kết quả. Các chương trình này phải phù hợp với xu hướng quốc tế, những cam kết chung của APEC và định hướng phát triển của Việt Nam.

Thứ hai là bảo đảm sự phối hợp giữa chính sách và thị trường. Cơ quan quản lý cần nâng cao năng lực dự báo, chủ động nhận diện những thay đổi và xây dựng chính sách có tính thích ứng cao.

Đồng thời, cần tăng cường phối hợp giữa các cơ quan quản lý, tổ chức tài chính, trường đại học, giới chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp. Khi các chủ thể cùng tham gia, chính sách sẽ có thêm cơ sở thực tiễn và tính khả thi cao hơn.

Thứ ba, quan trọng nhất, là đánh giá bằng tác động thực tế. Các cam kết về đầu tư, tài trợ và huy động vốn phải được chuyển hóa thành những kết quả có thể đo lường, không chỉ đối với doanh nghiệp trực tiếp thụ hưởng mà cả hệ sinh thái kinh tế, địa phương và khu vực liên quan.

Cuối cùng, tôi cho rằng thành công của APEC 2027 không chỉ nằm ở việc tổ chức một hội nghị tốt, mà còn ở những cải cách được thúc đẩy và những giá trị lâu dài mà Việt Nam tạo ra sau hội nghị. Đó mới là thước đo quan trọng nhất của hiệu quả hợp tác quốc tế.

Xin cảm ơn chuyên gia Nguyễn Hoàng Dũng với những phân tích vừa rồi.